Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

GECOÖRDINEERDE TEKST

artikelen 301, 306, 307 en 307bis van hetzelfde Wetboek, onverminderd het bepaalde in de §§

§ 6. Artikel 1274 van het Gerechtelijk Wetboek1, zoals gewijzigd bij artikel 28, is niet van

WERKNOTA BETREFFENDE DE HERVORMING VAN DE ECHTSCHEIDING uitgaande van het Kabinet van mevrouw Laurette ONKELINX Vice-Eerste Minister en Minister van Justitie  Waarschuwing  Deze nota geeft de doelstellingen weer van de Minister en berust op een ruwe schets van een voorontwerp van wet dat ze in de loop van de komende weken beoogt voor te leggen aan de Ministerraad. Deze nota verbindt de regering dus niet.   INLEIDING  1. Algemene inleiding  Er is een algemene consensus om het begrip schuldloze echtscheiding in België in te voeren. Het regeerakkoord voorziet dat: “als een huwelijk, ondanks alle inspanningen misloopt, het mogelijk moet zijn deze traumatische ervaring zoveel mogelijk te beperken. Daarom zal de mogelijkheid van schuldloze echtscheiding in de verschillende bestaande echtscheidingsvormen worden ingevoerd”.  De Staten-generaal van het Gezin hebben unaniem voorgesteld de echtscheiding wegens duurzame ontwrichting in het Belgisch recht te integreren. Theoretisch zijn er twee opties mogelijk: behoud van de andere echtscheidingsgronden (dit wordt door een grote meerderheid van de Staten-generaal weerhouden) of het creëren van een aparte rechtsgrond.  Het doel van dit voorontwerp van wet is het zoveel mogelijk beperken van de schadelijke gevolgen van de procedure op de relaties tussen de partijen. Elke scheiding brengt problemen mee en het is belangrijk dat die niet worden verergerd door procedureproblemen en de vaak vruchteloze debatten over de schuldvraag.  De schuldloze echtscheiding (of echtscheiding wegens duurzame ontwrichting) zou de echtscheiding op grond van bepaalde feiten en de echtscheiding na twee jaar feitelijke scheiding moeten vervangen. Er wordt voorgesteld om één enkele echtscheidingsprocedure goed te keuren, dit evenwel zonder afstand te doen van de formule van de echtscheiding door onderlinge toestemming, die veel succes kent.  2. Unificatie van de procedures  Momenteel bestaan er twee procedures: de echtscheiding op grond van bepaalde feiten (in de meest ruime betekenis: ze bevat ook de echtscheiding op grond van feitelijke scheiding) en de echtscheiding door onderlinge toestemming. Met de doelstelling te vereenvoudigen, wordt voorgesteld de procedures tot één enkele samen te voegen. De procedure door onderlinge toestemming wordt evenwel niet opgegeven: ze wordt toegevoegd aan de gemeenschappelijke basis van de gewone procedures. Dank zij deze formule zullen de echtgenoten in onderlinge overeenstemming uit de echt kunnen scheiden, zonder daarom noodzakelijk alle problemen in verband met hun scheiding te moeten oplossen. Het zal hen vrij staan om het wél te doen, maar de overeenkomsten die ze zijn aangegaan vóór de scheiding zullen even belangrijk blijven als ze vandaag zijn: ze verbinden hen voor de toekomst (bij de andere gevallen van echtscheiding zullen de akkoorden die voor of tijdens de procedure werden gesloten slechts een voorlopige uitwerking hebben).  De artikelen 229, 231 en 232 van het Burgerlijk Wetboek worden samengevoegd in één enkel artikel, dat voorziet dat de echtscheiding kan worden aangevraagd op eenvoudige vaststelling van de duurzame ontwrichting tussen de echtgenoten.  Deze vaststelling kan voortkomen uit:  - ofwel de innerlijke overtuiging van de rechter; - ofwel het verstrijken van een bepaalde termijn tijdens dewelke men feitelijk gescheiden is (één jaar of zelfs 6 maanden): indien deze termijn niet volledig is verstreken op het moment van de aanvraag, zou de rechter een wachttijd kunnen opleggen, zodat de termijn wel verstreken is wanneer de rechterlijke uitspraak volgt; - ofwel wegens ernstige fout (welke fout: zie hierna); in dit stadium moet de fout niet worden bewezen, aanwijzingen volstaan, aangezien de gevolgen beperkt zijn (versnelling van de procedure); - ofwel de gezamenlijke verklaring van de echtgenoten.   3. Behouden van de fout?  De meeste auteurs en personen die zich in de praktijk bezighouden met het familierecht, stellen vast dat het debat over de fout vaak nutteloos is. De reden voor de ontwrichting is zeer vaak moeilijk uit te maken en leidt meestal tot een complexe ingewikkeldheid van de dagdagelijkse problemen. Zoals Jean Carbonnier reeds schreef in 1974, slepen de huwelijksproblemen zich voort met de tijd en tussen vier muren, terwijl het recht zich richt op de feiten die publiek zijn en die zich net hebben voorgedaan. Soms is het zelfs de meest perverse van de echtgenoten die het laken naar zich toe trekt, want de pijn die hij of zij veroorzaakt door diens houding is niet bewezen, omdat het mettertijd en in huiselijke kring gebeurt, terwijl hij of zij er in slaagt een eenmalig – of zelfs incidenteel – gedrag te bewijzen dat kan worden beschouwd als een grove belediging vanwege de andere partner.  De fout moet niet meer centraal staan bij de echtscheiding. Die moet worden uitgesproken wanneer de scheiding onvermijdelijk is, welke ook de reden is. Het voorontwerp van wet voorziet niettemin dat indien er sprake is van wreedaardig gedrag, de procedure kan worden versneld. In feite toont het bestaan van een fout zonder meer het onherstelbare karakter aan van de ontwrichting van het huwelijk, en welk bewijs het slachtoffer vrijstelt van de door de wet opgelegde bedenkingstermijnen. Het debat betreffende het in rekening brengen van de fout als het erop aankomt uitspraak te doen over de gevolgen van de echtscheiding, is veel delicater, in het bijzonder voor wat de uitkering tot levensonderhoud betreft. In Frankrijk heeft de wet van 2004 elke verwijzing afgeschaft naar de fout en de schuldige kan in alle gevallen financiële steun bekomen (compenserende prestatie). Kan men toestaan dat de echtgenoot die zich schuldig maakte aan verfoeilijk gedrag tegenover de andere partner niet alleen makkelijk de echtscheiding kan verkrijgen, maar ook financiële steun? In het bijzonder in kringen van vrouwen- en progressieve organisaties gaan er talrijke stemmen op om een burgerrechtelijke sanctie te behouden (zonder afbreuk te doen aan strafrechtelijke sancties).  Er wordt dus voorgesteld om het begrip fout te behouden in de wetgeving, maar niet meer om er een echtscheidingsgrond van te maken. Dit zal twee gevolgen hebben: de procedure versnellen en het recht op een uitkering tot onderhoud na de echtscheiding beperken.   4. Uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding  Met het huidige systeem kan alleen de echtgenoot die de echtscheiding verkreeg ten nadele van de andere partij (degene die de echtscheiding aanvraagt wegens feitelijke scheiding wordt geacht schuldig te zijn) recht hebben op een uitkering tot levensonderhoud. Indien de echtscheiding wordt uitgesproken krachtens een feitelijke scheiding van meer dan 2 jaar, wordt de aanvrager geacht schuldig te zijn en moet hij bewijzen dat de scheiding te wijten is aan een fout van de andere echtgenoot om na de echtscheiding financiële steun te kunnen verkrijgen.  De Staten-generaal van het Gezin waren in 2004 met betrekking tot de uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding van mening dat: 1/ de wetgever zal moeten kiezen de fout al dan niet te behouden om de toekenning van een uitkering tot levensonderhoud toe te laten/te verbieden; 2/ men de toekenningscriteria moet verfijnen door in het bijzonder rekening te houden met de sociaal-economische situatie van de partijen en met de keuzes die werden gemaakt tijdens het samenleven; 3/ er een maximumtermijn moet worden vastgelegd (ofwel in de wet, ofwel door de rechter en, in dat geval, moet de wetgever beslissen of de rechter verplicht is een termijn vast te leggen of of hij kan doen zoals nu het geval is; een meerderheid van de groep stelt voor om de rechter ertoe te verplichten een termijn vast te leggen op basis van welbepaalde criteria, zoals deze die hiervoor werden genoemd).  De voorgestelde hervorming opteert voor een verruimd basisrecht, aangezien het zelfs zal openstaan voor de echtgenoot die de echtscheiding zou hebben gevraagd en bekomen zonder concrete vorderingsgrond. De uitsluiting zal alleen mogelijk zijn indien de mogelijke schuldenaar bewijst dat de aanvrager een zware fout heeft begaan, waardoor het onmogelijk werd om nog verder samen te leven. Ook al maakt de hervorming het mogelijk dat de rechter de schuldloze echtscheiding uitspreekt, het is voorbarig te overwegen elke verwijzing naar de fout uit te sluiten voor wat de financiële gevolgen betreft. Het rechtvaardigheidsgevoel zou kunnen worden gekwetst indien de echtgenoot die door zijn onaangepaste gedrag de breuk heeft veroorzaakt niettemin financiële steun verkrijgt. Het principe van de verantwoordelijkheid blijft dus bestaan, ook al zal het voortaan niet meer aan degene die de echtscheiding aanvraagt zijn om de fout te bewijzen, maar aan de mogelijke schuldenaar om dat bewijs te leveren in hoofde van de aanvrager.  Hieruit voortvloeiend wordt voorgesteld om het recht op de uitkering tot levensonderhoud “af te grendelen”, meer in het bijzonder door het in de tijd te beperken.  De voornaamste wijzigingen luiden als volgt:  - indien de echtscheiding eenzijdig wordt uitgesproken, moet de uitkering tot levensonderhoud worden betaald; alleen de echtgenoot die zich schuldig maakte aan een zware fout, waardoor het samenleven onmogelijk werd (zie hierboven) zal niet de mogelijkheid hebben om een uitkering aan te vragen;  - expliciet rekening houden met de economische middelen van de partijen;  - zoals voorgesteld door de Staten-generaal van het Gezin, evenals in meerdere bestaande wetsvoorstellen, beperking in de tijd van de uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding (belangrijk logisch gevolg van het feit dat men de uitkering onafhankelijk van elke fout zou kunnen toekennen); de keuze van een termijn is steeds willekeurig, minst willekeurig lijkt om de maximumtermijn voor het betalen van een uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding te bepalen op de termijn van het samenleven (dit zou overeenstemmen met een zekere billijkheid: zo is het voor een behoeftige echtgenoot die reeds een bepaalde leeftijd heeft veel moeilijker om de maatschappelijke draad weer op te nemen dan voor een jonge persoon);  - aan de rechter de mogelijkheid geven de uitkering aan te passen (quantum en duur), in functie van de economische keuzes die de partijen maakten tijdens het samenleven (men denkt hierbij in het bijzonder aan de echtgenoot die zich wijdde aan het huishouden of aan de opvoeding van de kinderen);  - verplichting voor de aanvragende echtgenoot om beschikbaar te zijn voor de arbeidsmarkt en om zijn rechten voor sociale voorzieningen te doen gelden;  - bovendien het behouden van de grote lijnen van artikel 301 van het Burgerlijk Wetboek (behouden van het plafond van een derde van het netto-inkomen, van het economisch criterium van de levensstandaard tijdens het samenleven, automatische aanpassing aan het indexcijfer, overdracht van bedragen, enz.).   5. Echtscheiding door onderlinge toestemming  In de schoot van de Staten-generaal van het Gezin bleek er een meerderheid te zijn voor het behouden van de echtscheiding door onderlinge toestemming. Deze procedure kent heel wat succes (70% van de echtscheidingen in 2003).  Deze formule zal vast en zeker aan belang inboeten indien men de schuldloze echtscheiding toestaat en in het bijzonder indien men toestaat dat de echtscheiding wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk onmiddellijk kan worden uitgesproken indien ze wordt aangevraagd door beide echtgenoten.  Er wordt evenwel niet overwogen de regels voor verdelingen en vereffeningen te wijzigen en de uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding zal vastgelegd worden in het vonnis dat die echtscheiding uitspreekt of daarna. Met andere woorden: zelfs in het kader van de echtscheiding wegens duurzame ontwrichting van het huwelijk, blijft de inzet na de echtscheiding een inzet waarover betwistingen kunnen ontstaan.  Daarom moet de echtscheiding door onderlinge toestemming worden behouden volgens de grote lijnen van de huidige vorm, want in tegenstelling met andere vormen van echtscheiding, komen de partijen overeen over alle gevolgen van de ontwrichting alvorens ze uit de echt scheiden.  Er wordt dus voorgesteld de echtscheiding door onderlinge toestemming te behouden, maar deze vorm wel te integreren in de andere echtscheidingsvormen (enig artikel 229 Burgerlijk Wetboek).  Dit gezegd zijnde, wordt de formule van de echtscheiding door onderlinge toestemming versoepeld voor meerdere aspecten ervan:  - afschaffing van de minimumleeftijd (momenteel 20 jaar); - afschaffing van de minimumduur van het huwelijk; - mogelijkheid om gedeeltelijke akkoorden te bekrachtigen tijdens de procedure (artikel 1257, tweede lid van het ontwerp: teneinde te vermijden dat dergelijke akkoorden overhaast worden afgesloten, wordt er een gebiedend beschermingsmechanisme voorgesteld: het akkoord moet worden afgesloten tijdens de procedure en moet minstens na 3 maanden het voorwerp zijn van een nieuwe bekrachtiging).  Het voorgestelde proceduremechanisme zal het mogelijk maken “bruggen” te slaan van de ene procedure naar de andere, indien de relaties tussen de echtgenoten in de loop van de procedure evolueren. Indien bijvoorbeeld de echtgenoten een echtscheidingsprocedure opstarten middels een “zuivere” echtscheiding door onderlinge toestemming (overeenkomst voorzien in artikel 1288, houdende een volledig akkoord over de echtscheiding en de gevolgen ervan) en niet meer akkoord gaan over de uitkering tot levensonderhoud, maakt §5 van artikel 1288 het mogelijk door te gaan met de procedure en de afgesloten akkoorden blijven voorlopig bestaan. De inspanningen die voordien geleverd werden om tot een akkoord te komen zijn dus niet volledig de bodem ingeslagen (in tegenstelling tot de huidige situatie, waarbij de hele procedure ab initio moet worden hernomen). Omgekeerd maakt artikel 1257 het mogelijk om, indien een geschilprocedure wordt opgestart en er tijdens die procedure een, zelfs gedeeltelijk, akkoord wordt gesloten, het voortbestaan ervan te bevorderen.     6. Rechtsmiddelen  Er wordt voorgesteld dat tegen beslissingen die de echtscheiding uitspreken geen beroep kan worden aangetekend. Wegens de inhoud van de voorgestelde hervorming is het weinig waarschijnlijk dat echtscheidingsaanvragen het voorwerp kunnen zijn van echte betwistingen. De rechtbank zal in de meeste gevallen de echtscheiding uitspreken op grond van de eenvoudige vaststelling van het tijdsverloop of van het respecteren van de procedure (eventuele dubbele verschijning, enz.). Beroep aantekenen heeft dus weinig zin indien de rechtbank de echtscheiding uitspreekt. Men zou de mogelijkheid om beroep aan te tekenen kunnen gebruiken als een vertragingsmanoeuvre. Het omgekeerde blijft mogelijk. Men kan beroep aantekenen tegen een beslissing die de echtscheiding weigert.  Cassatieberoep blijft mogelijk, maar - opnieuw om vertragingsmanoeuvres te beperken - wordt de termijn om in Cassatieberoep te kunnen gaan vastgelegd op één maand (in plaats van drie maanden in het gemeen recht).    VOORGENOMEN WIJZIGINGEN  1. Er moeten bepalingen worden gewijzigd van het Burgerlijk Wetboek en van het Gerechtelijk Wetboek.  2. Vervanging van artikel 229 van het Burgerlijk Wetboek.  §1. De echtscheiding wordt uitgesproken wanneer de rechter vaststelt dat het huwelijk duurzaam ontwricht is. Het bewijs van het ontwrichte karakter van de scheiding kan met alle wettelijke middelen worden aangebracht.  Deze bepaling verheft het unieke karakter van de reden voor de echtscheiding tot regel: de duurzame ontwrichting van het huwelijk. Dit mag worden aangetoond met alle wettelijke middelen, zodat de rechter de echtscheiding altijd zal kunnen uitspreken, indien hij er innerlijk van overtuigd is dat er geen enkele toenadering meer mogelijk is tussen de echtgenoten. De rechter zal natuurlijk alleen de echtscheiding willen uitspreken, indien er ernstige bewijzen worden aangebracht, zodat de eerste paragraaf maar zelden zal worden toegepast. De volgende paragrafen stellen vermoedens in, waarop men meestal gebruik van zal maken.  §2. Het vermoeden van de duurzame ontwrichting bestaat wanneer de aanvraag gezamenlijk wordt geformuleerd door de twee echtgenoten, na meer dan 6 maanden feitelijk gescheiden te zijn of wanneer dit zich tot tweemaal toe heeft voorgedaan, zoals vermeld in artikel 1255, §1 van het Gerechtelijk Wetboek.  Dit bevestigt de wil om de procedure te versoepelen wanneer beide echtgenoten akkoord zijn om te scheiden. Het procedureel luik (Gerechtelijk Wetboek, nieuw art. 1255) maakt het de partijen mogelijk om gezamenlijk de echtscheiding aan te vragen, zonder voordien de gevolgen van de scheiding te moeten regelen: de voorafgaande overeenkomsten, die thans verplicht zijn, worden facultatief (zie Gerechtelijk Wetboek, nieuwe artikelen 1255, §1 en 1287). Met andere woorden: het akkoord kan beperkt zijn tot de echtscheiding alleen.  Indien de aanvraag gezamenlijk gebeurt, volstaan 6 maanden feitelijke scheiding om de echtscheiding onmiddellijk uit te spreken.  Indien die periode van 6 maanden niet is verstreken, wordt een nieuwe zitting vastgelegd, zoals het in het nieuwe artikel 1255, §1 van het Gerechtelijk Wetboek staat.  §3. Het bestaan van de duurzame ontwrichting wordt ook vermoed wanneer de aanvraag wordt geformuleerd door één enkele echtgenoot na meer dan één jaar feitelijke scheiding of wanneer dit zich tot tweemaal toe heeft voorgedaan, zoals in artikel 1255, §2 van het Gerechtelijk Wetboek staat.  De duurzame ontwrichting kan eveneens worden vastgesteld op basis van de eenzijdige verklaring van een van de echtgenoten. Men kan er immers van uitgaan dat louter door het feit dat men de echtscheiding aanvraagt en men hiertoe een rechtzaak inspant, dit reeds een duidelijke aanwijzing is van een ernstige ontwrichting. Men moet er hier niettemin over waken niet overhaast te werk te gaan, zelfs nog meer dan in geval van gezamenlijke verklaring. Daarom zou de termijn van feitelijke scheiding minstens één jaar moeten bedragen.  §4. Het wordt ook nog vermoed wanneer één van de echtgenoten bewijst dat er ernstige aanwijzingen zijn dat de andere partij een ernstige fout heeft begaan, waardoor het voortzetten van het samenleven onmogelijk wordt.  In dit stadium van de procedure is de inzet relatief klein, aangezien het vaststellen van het bestaan van dergelijk gedrag alleen het versnellen van de procedure tot gevolg zal hebben. Daarom volstaan ernstige aanwijzingen op het vlak van de bewijslast (zie nieuw art. 1255, §4 van het Gerechtelijk Wetboek).  3. Vervanging van artikel 301.  Artikel 301 reglementeert de uitkering tot levensonderhoud na de echtscheiding.  §1. Zonder afbreuk te doen aan artikel 1257 van het Gerechtelijk Wetboek, kunnen de echtgenoten op elk moment van de echtscheidingsprocedure overeenkomen over het bedrag en over de eventuele uitkering tot levensonderhoud die een van beiden aan de andere moet storten en de nadere regels krachtens dewelke het overeengekomen bedrag zal kunnen worden herzien.  Deze paragraaf verheft de mogelijkheid tot regel voor de echtgenoten om op elk moment overeen te komen over de uitkering tot levensonderhoud na de scheiding. Indien dat akkoord echter tijdens de procedure wordt gesloten, zullen de gevolgen ervan krachtens artikel 1257 van het Gerechtelijk Wetboek beperkt zijn.     §2. Bij gebrek aan een akkoord zoals bedoeld in paragraaf 1, kan de rechtbank in het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt of bij een latere beslissing, op vraag van de behoeftige echtgenoot een uitkering tot levensonderhoud toestaan, ten laste van de andere echtgenoot.  Dit lid verheft het principe tot regel dat een uitkering wordt toegekend ten voordele van de behoeftige echtgenoot. Deze uitkering is zelfs verschuldigd aan de echtgenoot die de echtscheiding heeft aangevraagd, zonder een fout in hoofde van de andere echtgenoot te hebben bewezen. Ze is ook verschuldigd aan eender welke van de echtgenoten, zelfs indien de echtscheiding wordt uitgesproken op basis van het nieuwe artikel 229, §4 van het Burgerlijk Wetboek (echtscheiding de plano uitgesproken wegens beledigend gedrag), wat verklaarbaar is, aangezien de fout normaal gezien uitgesloten is uit het debat over de echtscheiding zelf (de fout is alleen beoogd door artikel 229, §4 als bewijs van de duurzame ontwrichting van het huwelijk en heeft alleen de versnelling van de procedure tot gevolg).  Deze uitkering is niet verschuldigd aan de echtgenoot die een zware fout beging die het onmogelijk maakt de samenleving voort te zetten.  Het tweede lid sluit het voordeel van het verkrijgen van een uitkering alleen uit indien de echtgenoot een zware fout beging die het onmogelijk maakt de samenleving verder te zetten. Alhoewel de hervorming het aan de rechter toestaat een schuldloze echtscheiding uit te spreken, bleek het voorbarig te zijn dat men zou overwegen elke verwijzing uit te sluiten naar de fout voor wat de financiële gevolgen betreft. Het rechtvaardigheidsgevoel zou kunnen worden gekwetst indien de echtgenoot die door diens onaangepast gedrag de breuk heeft veroorzaakt niettemin financiële steun krijgt. Het principe van de verantwoordelijkheid blijft dus bestaan, ook al zal het voortaan niet meer aan degene die de echtscheiding aanvraagt zijn om de fout te bewijzen, maar aan de mogelijke schuldenaar om dat bewijs te leveren in hoofde van de aanvrager. Er werd besloten het begrip “fout” niet te definiëren. Het moet over een zware fout gaan. De “lichtste” fout kan dus niet worden weerhouden, zoals dat het geval is bij de verantwoordelijkheid in het gemeen recht. De jurisprudentie zal zich laten leiden door de “catalogus” van “gewelddaden, mishandelingen en grove beledigingen” van het bestaande artikel 231. Het overspel blijft een reden om te worden uitgesloten van het toekennen van een uitkering tot levensonderhoud, maar het zal een fout zijn zoals een andere en het zal in dit ontwerp geen voordeel meer kunnen halen uit eender welk ernstig vermoeden.  De rechtbank legt het bedrag vast van de uitkering tot levensonderhoud en zal daarbij met name rekening houden met de bezittingen en inkomsten van de echtgenoten, met de levensstijl van de partijen tijdens het samenleven, met de duur van de samenleving, met de leeftijd van de partijen, met het gedrag van de partijen tijdens het huwelijk inzake de organisatie van hun noden en het ten laste nemen van de kinderen tijdens het samenleven of daarna.  Het derde lid bevat de criteria waarop de rechtbank een beroep zal moeten doen om het bedrag van de uitkering tot levensonderhoud te bepalen. De huidige tekst blijft behouden (rekening houden met de bezittingen en inkomsten van de echtgenoten, met hun levensstijl tijdens hun samenleving) en de beoordelingsbevoegdheid van de rechter blijft uitgebreid, maar er worden diverse criteria toegevoegd: - duur van de samenleving en leeftijd van de partijen: een in de steek gelaten echtgenoot verdient een beter lot indien hij of zij op oudere leeftijd is en indien het huwelijk lang duurde, dan indien hij of zij nog op de leeftijd is waarbij herinschakeling op de arbeidsmarkt nog makkelijk is;  - gedrag van de partijen gedurende het huwelijk inzake de organisatie van hun noden, het ten laste nemen van de kinderen tijdens het samenleven of daarna: dit is een belangrijke nieuwigheid van de hervorming; de uitkering tot levensonderhoud moet hoger liggen naargelang de keuzes die de partijen samen maakten tijdens het samenleven en die de professionele loopbaan van een van de echtgenoten belemmerde; de uitkering kan daarentegen lager liggen en de aanvraag ervan kan zelfs worden verworpen indien vaststaat dat ze afkomstig is van een persoon die elke beroepsactiviteit staakte voor het eigen gemak (tenzij kan worden bewezen dat de verwerende partij voorstander was van een dergelijke keuze).  Het plafond van één derde van de inkomsten van de schuldenaar blijft behouden (vierde lid).  In geen enkel geval mag de duur van de uitkering langer zijn dan de duur van het huwelijk. De rechter kan in voorkomend geval echter:  - deze duur uitbreiden, rekening houdend met samenleving voor het huwelijk; - deze duur inperken, rekening houdend met de procedures die plaatsvonden voor de echtscheiding en die aanleiding gaven tot het toekennen van een uitkering tot levensonderhoud aan een van de echtgenoten, krachtens de artikelen 213, 221 of 223 van dit Wetboek of van artikel 1280 van het Gerechtelijk Wetboek.  Dit lid bevat een belangrijke nieuwigheid: de uitkering is ambtshalve beperkt in de tijd. Het gaat erom dat men het idee dat de uitkering moet worden aangepast in functie van de leeftijd van de partijen en van de duur van het huwelijk wat moet verplichten (zie hoger). Het vastleggen van een termijn is het logische gevolg van de hervorming van het recht hebben op een uitkering, aangezien de aanvrager nu geen fout van de andere moet bewijzen om dat recht te verkrijgen. Teneinde misbruiken te vermijden die zouden kunnen voortkomen uit deze situatie, is het recht op een uitkering in de tijd beperkt. De keuze van een termijn is altijd min of meer willekeurig: de duur van het huwelijk lijkt het best overeen te stemmen met het opgeworpen idee, namelijk dat men rekening houdt met de leeftijd van de partijen en met de opofferingen die men moest doen als gevolg van het feit dat één van de partijen veel moest investeren in het samenleven. Het is bijvoorbeeld evident dat een vrouw van 50 jaar die een hele loopbaan heeft laten schieten na 20 jaar samenleven een betere uitkomst verdient dan een jonge persoon van 30 jaar die twee jaar gehuwd was.  De rechter heeft de mogelijkheid om rekening te houden met de duur van het samenleven vóór het huwelijk. De doelstelling is essentieel van economische aard (de gevolgen verzachten van de scheiding voor de echtgenoot die in zijn of haar gezin “investeerde”) en deze verduidelijking is nuttig, rekening houdend met het stijgend aantal koppels dat ongehuwd samenleeft alvorens in het huwelijk te treden. De rechter kan daarentegen de termijn verminderen door rekening te houden met de duur van de echtscheidingsprocedure of nog preciezer met de periode tijdens dewelke een uitkering tot levensonderhoud werd betaald door de schuldenaar, krachtens de huwelijksverplichtingen. Het is de bedoeling te vermijden dat de duur van een procedure nadeel berokkent aan de schuldenaar (men moet vermijden dat een van de partijen de procedure versnelt, ten nadele van bijvoorbeeld een bemiddeling).  Tot slot biedt het laatste lid aan de schuldenaar de mogelijkheid om het recht op de uitkering tot levensonderhoud te betwisten, indien hij bewijst dat de schuldeiser zich in zekere zin vrijwillig heeft ontzegd van inkomsten en door zijn gedrag tijdens het samenleven zijn eigen berooidheid heeft veroorzaakt:  Indien de schuldenaar aantoont dat de schuldeiser zich tijdens het samenleven vrijwillig van inkomsten heeft ontzegd en dat deze beslissing werd genomen ondanks het ontbreken van een familiale noodzaak, kan hij worden ontheven van het betalen van de uitkering of alleen verplicht worden tot het betalen van een verminderde uitkering.  Alhoewel de hervorming ertoe strekt de echtgenoot te beschermen die een economisch nadeel heeft ondergaan wegens zijn of haar investering in het gezin, mag men niet degene bevoordelen die zich ten onrechte en wegens ongerechtvaardigde redenen terugtrok uit het beroepsleven. De rechtbank zal naar billijkheid oordelen.   §3. Zelfs bij toepassing van artikel 1288 van het Gerechtelijk Wetboek, en uitgezonderd indien de partijen in dat geval uitdrukkelijk het tegengestelde zijn overeengekomen, kan de rechtbank de uitkering verhogen, verminderen of afschaffen in het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt of door een latere beslissing, indien ten gevolge van omstandigheden onafhankelijk van de wil van de partijen het bedrag ervan niet meer aangepast is.  Dit lid geeft aan de rechtbank de bevoegdheid om, in overeenstemming met het vroegere artikel 301, de uitkering te wijzigen in geval van veranderde omstandigheden. Maar die bevoegdheid blijft bestaan, zelfs in geval van een andersluidende overeenkomst (“klassieke” onderlinge toestemming, art. 1288 van het Gerechtelijk Wetboek), teneinde te verhelpen aan de soms onrechtvaardige gevolgen van de toepassing van de contractuele principes bij deze materie (art. 1134, Burgerlijk Wetboek). De jurisprudentie sluit unaniem de theorie van de onvoorzienbaarheid uit, wat betekent dat de contractueel vastgelegde uitkering alleen kan worden herzien indien overeenstemmend met de voorwaarden die in de overeenkomst zelf werden voorzien. Van deze regel kan alleen worden afgeweken inzake het ouderlijk gezag en de bijdrage van elke echtgenoot voor de kinderen in geval van echtscheiding door onderlinge toestemming. De uitzondering wordt dus uitgebreid tot de uitkering tot levensonderhoud tussen ex-echtgenoten en de uitkering kan worden herzien indien de omstandigheden veranderen, ongeacht of ze al dan niet door een overeenkomst werd vastgelegd (deze nieuwe regel is zelfs van toepassing in geval van echtscheiding op gezamenlijk verzoek, voorafgegaan door de volledige overeenkomsten – nieuwe artikelen 1255, §1 en 1288 van het Gerechtelijk Wetboek). Teneinde echter voor de partijen de mogelijkheid te behouden om, zoals nu, over een “onveranderlijke” uitkering te onderhandelen, zal de bevoegdheid van de rechtbank uitgesloten zijn indien de overeenkomst dit nadrukkelijk voorziet (men keert in zekere zin het huidige systeem om, dat de partijen verplicht de redenen voor een herziening te voorzien; met het ontwerp kan de rechtbank, indien de partijen hiervan geen gewag maken, de uitkering herzien indien de omstandigheden veranderen; alleen indien de partijen het specifiek uitsluiten kan de rechtbank deze bevoegdheid worden ontnomen).  Indien ten gevolge van de ontbinding van het huwelijk, de vereffening en de verdeling van het gemeenschappelijk patrimonium of de onverdeeldheid die tussen de echtgenoten bestond aanleiding geeft tot een wijziging van hun financiële situatie, die een aanpassing rechtvaardigt van de uitkering tot levensonderhoud die het voorwerp was van een vonnis of van een overeenkomst, die gebeurden voor het opmaken van de rekeningen van de vereffening, kan de rechtbank eveneens de uitkering aanpassen, tenzij in geval van toepassing van artikel 1288 van het Gerechtelijk Wetboek.  Andere nieuwigheid: de rechtbank zal de uitkering kunnen aanpassen indien, als gevolg van de ontbinding van het huwelijk, de vereffening en verdeling van het gemeenschappelijk patrimonium of de onverdeeldheid die tussen de echtgenoten bestond aanleiding geeft tot een wijziging van hun financiële situatie, waardoor de aanpassing gerechtvaardigd is. Hiermee wil men verhelpen aan een ander gevolg van de jurisprudentie inzake het begrip nieuw element. De uitkeringen tot levensonderhoud kunnen worden herzien indien de omstandigheden veranderen, maar wel op voorwaarde dat er een nieuw element opduikt. Dit is niet het geval indien dat element voorzienbaar was, zelfs in zekere mate. Indien een uitkering tot levensonderhoud dus wordt vastgelegd kort na de scheiding, terwijl de procedure van vereffening en verdeling nog aan de gang is (de ervaring toont aan dat dit jaren kan duren), kunnen de wijzigingen van de financiële situatie van de partijen in regel geen verandering meebrengen voor de uitkering. Op dit punt zal de hervorming niet van toepassing zijn wanneer de partijen overeenkwamen om een beroep te doen op de conventionele echtscheiding (art. 1288 van het Gerechtelijk Wetboek): het voornaamste belang daarvan bestaat er inderdaad in dat men een transactie toestaat die op een globale manier rekening houdt met de situatie van de partijen.  § 4. De uitkering kan op elk moment worden vervangen door een kapitaal mits een door de rechtbank gehomologeerd akkoord tussen de partijen. Op vraag van de echtgenoot, die tot uitkering gehouden is, kan de rechtbank eveneens op elk moment de omzetting in een kapitaal toestaan.  De kapitalisatie blijft mogelijk zoals in het vroegere artikel 301.  §5. De echtgenoten kunnen voor de ontbinding van het huwelijk geen afstand doen van de rechten op een uitkering tot levensonderhoud.  Deze tekst herneemt een vroegere regel: men kan geen afstand doen van de rechten op een uitkering tot levensonderhoud voor het huwelijk ontbonden is, d.w.z. voor het vonnis dat de echtscheiding uitspreekt in kracht van gewijsde is getreden.  De §§ 6 (de uitkering is niet meer verschuldigd bij overlijden van de tot uitkering gehouden echtgenoot, maar de echtgenoot aan wie de uitkering toekwam mag levensonderhoud vorderen ten laste van de nalatenschap volgens de voorwaarden voorzien in artikel 205, § 2, 3, 4 en 5 van dit Wetboek) en 7 (de schuldeiser kan zich door de rechtbank doen machtigen om, met uitsluiting van voornoemde schuldenaar, onder de voorwaarden en binnen de grenzen door het vonnis gesteld, de inkomsten van deze laatste of iedere andere hem door een derde verschuldigde geldsom te ontvangen) bevatten geen nieuwigheden.  §8. De rechtbank die een uitspraak doet inzake een uitkering tot levensonderhoud mag van ambtswege de voorlopige uitvoering bevelen van de beslissing. Deze is inroepbaar tegen elke derde, huidige of toekomstige schuldenaar, op basis van de betekening die hen door de griffier gedaan wordt op verzoek van de eiser.  Momenteel kan een rechtbank, behalve bij de door de wet voorziene uitzonderingen, niet van ambtswege de voorlopige uitvoering van haar beslissing bevelen. Deze regel is zelfs van toepassing op het vlak van de uitkering tot levensonderhoud, daar waar de gerechtigde op een uitkering tot levensonderhoud over andere belangrijke voordelen beschikt inzake de gedwongen uitvoering (verbod op kantonnering – art. 1404 van het Gerechtelijk Wetboek, geen beperkingen van inbeslagneming – art. 1412, enz.). Er wordt voorgesteld om in dat geval de voorlopige uitvoering van ambtswege toe te laten.  4. Artikel 229 is van toepassing bij scheiding van tafel en bed.  Deze rechtsfiguur wordt vaak beschouwd als voorbijgestreefd. Ze wordt zelden toegepast. Men ziet echter niet welk voordeel er zou bestaan bij het afschaffen ervan.  Zoals voor de echtscheiding, wordt er slechts één enkele rechtsgrond voor bepaald.    5. In hoofdstuk XI, boek IV, van het vierde deel van het Gerechtelijk Wetboek, worden de titels vervangen door een Eerste Afdeling met als titel “De Echtscheiding”.  Voorgesteld wordt om artikel 1254 te vervangen.  §1.  Met het oog op de vereenvoudiging van de rechtspleging wordt voorgesteld de invoering mogelijk te maken van de procedure van het verzoekschrift op tegenspraak (art. 1034bis G.W)  Het tweede en derde lid bevatten nauwelijks nieuwigheden (gebruikelijke vermeldingen, identiteiten van de partijen en van de kinderen, een gedetailleerde beschrijving van de feiten) behalve dat er duidelijk wordt gesteld dat de inleidende akte, in de mate van het mogelijke, alle verzoeken moet bevatten met betrekking tot de gevolgen van de echtscheiding, zonder afbreuk te doen aan een aanvullende vordering in de loop van de procedure.  Het vierde lid biedt aan de eisende partij de mogelijkheid om in de akte van rechtsingang de eventuele verzoeken te beogen inzake de voorlopige maatregelen met betrekking tot hun persoon, hun levensonderhoud en hun goederen. Die mogelijkheid bestaat nu reeds. Maar terwijl het belangrijkste thans is de kosten te beperken (een enkel deurwaardersexploot kan tegelijk de rechtbank en de rechters in kort geding vatten – enkel het inschrijvingsgeld is verschuldigd), verdwijnt dit voordeel aangezien in geval van een verzoekschrift, er geen andere kost is dan het inschrijvingsgeld. Men heeft het niet opportuun geacht de voorzitter te vatten via een verzoekschrift aangezien de termijn van verschijning in kort geding zeer kort is (2 dagen) en de manier om het verzoekschrift over te brengen moeilijkheden zou kunnen opleveren (betekening bij gerechtsbrief). Om die reden vermeldt de tekst van het ontwerp: Als de eiser wenst dat zijn vorderingen onmiddellijk in kort geding worden ingesteld, dan zal de vordering bij deurwaardersexploot worden ingesteld met een dagvaarding om te verschijnen voor de in kort geding recht sprekende voorzitter, zoals bepaald door artikel 1280, en voor de rechtbank.  Bijgevolg zal de eiser de keuze hebben:   - hij kan een vordering tot echtscheiding in de strikte zin instellen door gebruik te maken van de inleidende akte die hem het meest gepast lijkt (verzoekschrift, dagvaarding of proces-verbaal van vrijwillige verschijning); - hij kan een vordering tot echtscheiding met voorlopige maatregelen instellen voor de rechtbank. Deze kan evenwel slechts een overeenkomst bekrachtigen (art. 1256 van dit voorontwerp; huidig artikel 1258) of de zaak verwijzen naar een volgende zitting in kort geding; - hij kan een vordering tot echtscheiding in de strikte zin instellen en vervolgens later de rechter in kort geding vatten, bij dagvaarding (of vrijwillige verschijning, maar niet bij verzoekschrift); - hij kan tenslotte, met een enkel exploot van dagvaarding, de vordering tot echtscheiding voor de rechtbank instellen en ook de vordering betreffende de voorlopige maatregelen instellen bij de voorzitter.  Het vijfde lid vermeldt de stukken die bij het verzoekschrift moeten worden gevoegd.  Tenslotte bepaalt de tekst: Als de vermeldingen van de akte van rechtsingang onvolledig zijn of als sommige bijlagen ontbreken, nodigt de rechter de meest gerede partij uit de nodige inlichtingen te verstrekken of het dossier van de procedure te vervolledigen.  De sanctie is dus niet de nietigverklaring maar wel de verdaging van de zaak (gevolg van niet-procederen).  §2  Te allen tijde kunnen de partijen of één van de partijen de zaak of het voorwerp van de vordering uitbreiden of wijzigen, tegenvorderingen of aanvullende vorderingen inleiden, en dit aan de hand van op tegenspraak genomen conclusies of door conclusies meegedeeld te hebben aan de andere echtgenoot door deurwaardersexploot of door ter post aangetekende brief met ontvangstbewijs.  Deze tekst herneemt en verduidelijkt het huidige artikel 1268 dat een grote soepelheid aan de dag legt inzake tegenvorderingen en aanvullende vorderingen (d.w.z. door de echtscheiding te funderen op nieuwe feiten die niet waren ingeroepen in de aanvankelijke vordering). Dit zijn geen nieuwe vorderingen en ze moeten dus niet beantwoorden aan de vereisten van artikel 807 G.W. Met het oog op het veiligstellen van de rechten van de verdediging moeten deze vorderingen daarentegen ter kennis gebracht worden van de andere partij aan de hand van op tegenspraak genomen conclusies of, bij gebrek hieraan, door overgelegde conclusie met de andere partij bij deurwaardersexploot of bij ter post aangetekende brief. Het behoud van deze soepelheid van procedure is vereist, ook als enkel artikel 229 B.W. slechts één enkele grond wijdt aan de echtscheiding: het kan met name zo zijn dat een echtscheiding gezamenlijk wordt ingesteld op grond van artikel 229§2 maar dat één van de partijen zich bedenkt waardoor de andere de grond van de vordering zal kunnen wijzigen door zich te beroepen op §3 (om die reden vermeldt de tekst ab initio “de partijen of één van de partijen”).  7. Het ontworpen artikel 1255 van het Gerechtelijk Wetboek bevat de voornaamste nieuwe procedurebepalingen. Het is geënt op het nieuwe artikel 229 van het Burgerlijk Wetboek.  §1  Hier bedoelt men de echtscheiding die door de partijen gezamenlijk gevorderd wordt krachtens artikel 229, §2 in ontwerp van het Burgerlijk Wetboek:  Zo de echtscheiding gezamenlijk gevorderd wordt op grond van artikel 229bis B.W., wordt het verzoekschrift ondertekend door iedere echtgenoot, of ten minste door een advocaat of een notaris. De partijen kunnen vermelden dat ze artikel 1288 zullen toepassen.  Zoals thans het geval is bij de echtscheiding door onderlinge toestemming, wordt het verzoekschrift ondertekend door iedere echtgenoot of ten minste door een advocaat of een notaris (als een andere akte van rechtsingang gekozen is maar de partijen er geen enkel belang bij zouden hebben, gaat men terug tot het gemeen recht).  Zoals voorheen is aangegeven, wordt gesuggereerd om in hoofdzaak de rechtspleging te behouden van de echtscheiding door onderlinge toestemming: hiervoor kunnen de partijen vermelden dat ze artikel 1288 van het Gerechtelijk Wetboek zullen toepassen (“volledige” echtscheiding door onderlinge toestemming: voorafgaande voorwaarden, enz.) De belangrijkste nieuwigheid is dat het niet meer gaat om een verplichting, zodat de overeenstemming van de partijen beperkt kan worden tot enkele punten, zelfs tot de echtscheiding alleen.  Tweede lid: Als vastgesteld is dat de partijen sinds meer dan 6 maanden gescheiden zijn spreekt de rechter de echtscheiding uit.  Voor wat de echtscheiding zelf betreft, kan zoals aangegeven in het nieuwe artikel 229 van het Burgerlijk Wetboek, de echtscheiding zelf onverwijld worden uitgesproken indien de partijen langer dan zes maanden gescheiden zijn.  Zoniet: Als de partijen niet langer dan 6 maanden gescheiden zijn, stelt de rechter een nieuwe zitting vast. Deze kan plaatshebben op een datum onmiddellijk na het verstrijken van de termijn van 6 maanden, of 3 maanden na de eerste verschijning van de partijen. Tijdens deze zitting spreekt de rechter de echtscheiding uitindiens de partijen hun wil hiertoe bevestigen.  Een proeftermijn van drie maanden wordt dus opgelegd, zonder dat deze volledige termijn of de termijn van de feitelijke scheiding langer is dan 6 maanden (de tekst geeft dus aan dat de tweede zitting plaatsvindt op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van 6 maanden, of 3 maanden na de eerste verschijning).  Om het behoud van de “klassieke” rechtspleging met onderlinge toestemming veilig te stellen, staat in het laatste lid tenslotte vermeld: Wanneer de rechter de echtscheiding uitspreekt, homologeert hij desgevallend de overeenkomsten waarvan sprake in artikel 1288.   §2  Indien de echtscheiding gevorderd wordt door één van de echtgenoten met toepassing van artikel 229, §3, spreekt de rechter de echtscheiding uit als hij vaststelt dat de partijen sinds meer dan één jaar gescheiden zijn  In deze paragraaf bedoelt men de hypothese waarbij de ontwrichting vastgesteld is op grond van de verklaring van één enkele echtgenoot, die de echtscheiding om die reden vordert. Ook hier zijn er proeftermijnen vastgelegd, maar ze zijn langer, om nog meer te verhinderen dat een beslissing die zo belangrijk is als een echtscheiding, te snel genomen wordt door één enkele echtgenoot.   Als de partijen niet langer dan één jaar gescheiden zijn stelt de rechter een nieuwe zitting vast. Deze zal plaatsvinden op een datum die onmiddellijk volgt op het verstrijken van de termijn van één jaar, of zes maanden na de eerste zitting. Als één van de partijen erom verzoekt, spreekt de rechter tijdens deze zitting de echtscheiding uit.  De eiser moet het bewijs leveren dat de partijen sinds meer dan één jaar gescheiden zijn vooraleer de rechter de echtscheiding uitspreekt. Zoniet wordt de zaak verdaagd naar een tweede verschijning minstens 6 maanden na de eerste verschijning (of onmiddellijk na het verstrijken van de termijn van één jaar). Tijdens die tweede zitting zal de rechter de echtscheiding uitspreken indien één van de partijen dat eist.  §3.  De feitelijke scheiding van de echtgenoten kan aangetoond worden door aanwending van alle middelen van recht, met uitzondering van de bekentenis en de eed, en met name na voorlegging van een getuigschrift van woonplaats waaruit inschrijvingen op verschillende adressen blijken.  De bekentenis kan als bewijsmiddel niet volstaan aangezien het instellen van een termijn bedoeld is om de echtgenoten te beschermen tegen een overhaaste beslissing om uit de echt te scheiden.  §4.  Als de echtscheiding, met toepassing van artikel 229, §4, gevorderd wordt door één van de partijen en het bewijs van de ingeroepen feiten aangetoond is, ten minste met ernstige aanwijzingen, spreekt de rechter de echtscheiding onverwijld uit.  Hier bedoelt men de hypothese waarbij de echtscheiding gevorderd wordt door één van de partijen, ingevolge een grove fout. In deze fase volstaan ernstige aanwijzingen aangezien de inzet betrekkelijk zwak is: de vaststelling van de aanwezigheid van dergelijke gedragingen zal enkel de versnelling van de rechtspleging tot gevolg hebben. Men zal niet uit het oog verliezen dat het ontwerp er hoofdzakelijk toe strekt zoveel mogelijk de schade te beperken die veroorzaakt wordt door de steeds meer voorkomende foutbetwisting in echtscheidingsprocedures. Als het erom gaat vast te stellen dat de ontwrichting van het huwelijk duurzaam is, dan is het niet nodig om stevige bewijselementen te eisen. In het bijzonder zal dan de regel “ le criminel tient le civil en état” niet van toepassing zijn zodat een lopende strafprocedure de rechtspleging niet kan vertragen.  Dit mechanisme is geënt op de vroegere echtscheidingsprocedure op grond van bepaalde feiten: vóór de hervorming van 1994, werd aan de partijen een termijn opgelegd van 6 maanden tussen de aanvang van de procedure (op verzoekschrift) en het rechtsgeding zelf (bij dagvaarding); die termijn kon door de rechtbank ingekort worden in geval van “buitengewone omstandigheden” (in de praktijk wanneer het bewijs van de grove fout van bij de aanvang voldoende was gestaafd).    §5.  In elke hypothese, behoudens uitzonderlijke omstandigheden, is de aanwezigheid van de partijen tijdens de eerste verschijning vereist. Deze heeft plaats in de raadkamer. Zonder afbreuk te doen aan artikel 1734, poogt de rechter hen te verzoenen. Hij kan hen alle nuttige inlichtingen verschaffen over de rechtspleging en met name over het nut een beroep te doen op de bemiddelingsprocedure zoals voorzien in het zevende deel van dit Wetboek. Hij kan de schorsing opdragen van de procedure teneinde de partijen de mogelijkheid te bieden alle nuttige inlichtingen dienaangaande in te winnen. De duur van de schorsing mag niet meer bedragen dan één maand.  Deze bepaling geldt voor alle echtscheidingsprocedures. Indien de procedure verzacht dient te worden ingevolge de hierboven aangehaalde redenen, is het belangrijk de mechanismen ervan te versterken om te verhinderen dat deze versoepeling een toename teweegbrengt van het aantal echtscheidingen die overhaast zouden zijn ingeleid en verder gezet. Zonder te vervallen in excessief paternalisme, is het opportuun dat de rechter de partijen persoonlijk kan ontmoeten tijdens de eerste verschijning die met gesloten deuren plaatsheeft.  De rechter tracht een verzoening tot stand te brengen. Opdat deze efficiënt zou zijn (in tegenstelling met het huidige artikel 1258, §1 dat in de praktijk nooit wordt toegepast), kan hij inlichtingen van algemene orde verstrekken over de procedure (zonder over te gaan tot het geven van een volledige consultatie wat in strijd zou zijn met artikel 297 van het Gerechtelijk Wetboek dat bepaalt dat de magistraten geen consultaties mogen geven) en in het bijzonder over het belang van een beroep te doen op de bemiddelingsprocedure van het zevende deel van het Wetboek (wet van 21 februari 2005). Deze verduidelijking is nuttig want, vermits de bemiddeling van die aard is dat ze niet kan worden opgelegd aan de partijen, moeten deze laatste geïnformeerd worden over het nut van deze alternatieve wijze om hun geschil te regelen. De rechter kan een schorsing van de procedure bevelen om de doeltreffendheid van deze poging te bevorderen. De duur van de schorsing mag echter niet langer bedragen dan één maand.    8.   Artikel 1256 in ontwerp bepaalt:  Op ieder ogenblik kunnen de partijen de rechter verzoeken hun overeenkomsten te homologeren over de voorlopige maatregelen met betrekking tot de kinderen, de persoon, het levensonderhoud en de goederen van de echtgenoten.  Hij kan weigeren om de overeenkomst te homologeren als deze duidelijk in strijd is met het belang van de kinderen.   Bij gebrek aan een overeenkomst of in geval van een gedeeltelijke overeenkomst, wordt de zaak, op verzoek van één van de partijen, verwezen naar de eerste gepaste zitting van de zaken in kort geding, voor zover deze nog niet is ingeschreven op de rol van de zaken in kort geding. Artikel 803 is van toepassing.  Deze bepaling is identiek aan het huidige artikel 1258, §2. Het gaat erom de bekrachtiging door de feitenrechter van volledige of gedeeltelijke overeenkomsten over de voorlopige maatregelen mogelijk te maken. De beoordelingsbevoegdheid van de rechter varieert al naargelang de overeenkomst de ouders of de kinderen aanbelangt.  Bij gebrek aan een overeenkomst blijft de rechter in kort geding uitsluitend bevoegd.  9.  Nieuw artikel 1257 van het Wetboek:  Zonder afbreuk te doen aan artikel 302 van het Burgerlijk Wetboek en artikel 1288 van dit Wetboek zijn de bekrachtigde of gehomologeerde overeenkomsten tijdens de echtscheidingsprocedure of de bevolen maatregelen in kort geding voorlopig in de zin van artikel 1039 van het Gerechtelijk Wetboek.  Niettemin kunnen de partijen minstens 3 maanden na de bekrachtiging of de homologatie van hun overeenkomst of uitspraak in kort geding om de bekrachtiging van de maatregelen door de feitenrechter vragen, dit keer definitief en met inbegrip van de periode die volgt op de echtscheiding.  Het voorlopige karakter van de maatregelen die tijdens de procedure werden genomen, wordt met deze tekst bevestigd. Het is belangrijk te verhinderen dat de maatregelen die noodzakelijkerwijs met spoed werden genomen of de overeenkomsten die in een crisissituatie werden afgesloten, gevolgen zouden hebben op lange termijn. Deze oplossing – die thans doorgaans is toegestaan – kent in de huidige teksten twee uitzonderingen, die op dit punt niet werden aangepast:  - artikel 302 van het Burgerlijk Wetboek: beslissingen betreffende de kinderen blijven uitvoerbaar na de rechtspleging;  - artikel 1288 (in ontwerp) van het Gerechtelijk Wetboek: hypothese van overeenkomsten die aan de echtscheiding door onderlinge instemming voorafgingen.  Niettemin moet de bescherming die de wet aan de partijen toekent – die hen beschermt tegen een te snel onderhandelde overeenkomst door de gevolgen ervan te beperken – niet beletten dat een zekere efficiëntie wordt nagestreefd. Het zou bijvoorbeeld kunnen dat de partijen over een voorlopige overeenkomst onderhandelen, of zich samen schikken naar een uitspraak in kort geding en de gevolgen hiervan wensen te bestendigen. Die methode komt tegemoet aan de doelstelling van het ontwerp namelijk de goede verstandhouding tussen de partijen aan te moedigen door gedeeltelijke overeenkomsten tijdens de rechtspleging in de hand te werken. Het tweede lid biedt de partijen dus de mogelijkheid om ten minste 3 maanden na de bekrachtiging of homologatie van hun overeenkomst of verwijzing in kort geding, de bekrachtiging te vragen van de maatregelen door de feitenrechter, dit maal definitief en met inbegrip van de periode na de echtscheiding.   10. Nieuw artikel 1264:  Behoudens andersluidende overeenkomst worden de kosten verdeeld onder de partijen wanneer de echtscheiding is uitgesproken op grond van artikel 229, §2 van het Burgerlijk Wetboek.  Ze worden ten laste gelegd van de eisende partij wanneer de echtscheiding wordt uitgesproken op grond van artikel 229, §3 van het Burgerlijk Wetboek.  Ze worden gecompenseerd wanneer de echtscheiding is uitgesproken op grond van artikel 229, §4 van het Burgerlijk Wetboek, tenzij het bestaan van feiten die de verweerder verweten worden niet duidelijk betwistbaar is, waarbij ze desgevallend ten laste worden gelegd van deze laatste.   Dit artikel voorziet dat, behoudens andersluidende overeenkomst, de kosten worden gedeeld onder de partijen wanneer de echtscheiding samen werd gevorderd en dus uitgesproken wordt op grond van artikel 229, §2 van het Burgerlijk Wetboek.  Ze worden ten laste gelegd van de eisende partij wanneer de echtscheiding eenzijdig wordt gevorderd (nieuw artikel 229, §3 van het Burgerlijk Wetboek): het is logisch dat de partij die de echtscheiding vordert zonder grond, soms tegen het advies in van zijn partner, de kosten draagt.  Tenslotte kunnen de kosten wanneer de echtscheiding is uitgesproken op grond van artikel 229, §4 van het Burgerlijk Wetboek, ’t is te zeggen wegens een grove fout die de verweerder wordt verweten, in de regel gecompenseerd worden (frequente oplossing in familierecht: zie art. 1017, derde lid Gerechtelijk Wetboek). Men mag niet uit het oog verliezen dat het doel van het ontwerp ertoe strekt de schuldbetwisting zoveel mogelijk te vermijden. Dit rechtvaardigt het feit dat de rechtbank zich zal kunnen beperken tot een summier onderzoek van de bewijzen die haar ter beschikking worden gesteld. Het mag niet zo zijn dat deze doelstelling in het gedrang zou komen door een betwisting over de kosten waarvan de inzet in feite toch beperkt is. Het is slechts wanneer de aanwezigheid van feiten die de verweerder worden verweten niet werkelijk betwistbaar is, dat de kosten ten zijnen laste gelegd worden.  11. Artikel 1271 van het voorontwerp voorziet dat de beslissingen die de echtscheiding uitspreken niet in aanmerking komen voor hoger beroep.  Gelet op de inhoud van de voorgestelde hervorming is het weinig waarschijnlijk dat de vorderingen tot echtscheiding het voorwerp kunnen zijn van werkelijke betwistingen. Het vaakst zal de rechtbank de echtscheiding uitspreken op eenvoudige vaststelling van het verstrijken van de tijd of van het naleven van de procedure (eventueel twee verschijningen, enz.) Het beroep heeft dus geen nut als de rechtbank de echtscheiding uitspreekt. Het zou kunnen aangewend worden als vertragingsmanoeuvre.  Verzet blijft mogelijk.  Het hoger beroep blijft mogelijk tegen een beslissing die de echtscheiding weigert.    12. Artikel 1274: de Cassatievoorziening blijft mogelijk, maar steeds met dezelfde bedoeling, namelijk vertragingsmanoeuvres te beperken, wordt de termijn om in Cassatie te voorzien vastgesteld op één maand (in plaats van drie in het gemeen recht).  Men behoudt het opschortende karakter van de termijn en van de voorziening rekening houdend met het permanente karakter van de situatie van de personen.  13. Het artikel 1276 is aangepast ingevolge wijzigingen die werden voorgesteld in verband met de rechtsmiddelen (voorgestelde artikels 1271 en 1274).  14. Opschonen van artikel 1282 (de woorden “de dagvaarding tot echtscheiding” worden vervangen door de woorden “de inleiding van de vordering” en aan het tweede lid wordt toegevoegd: “in ieder geval hebben de partijen de mogelijkheid om een inventaris te laten opstellen krachtens hoofdstuk II van Boek IV”).  15. Het voorgestelde artikel 1288 behoudt hoofdzakelijk de bestaande regelgeving inzake de echtscheiding door onderlinge toestemming. De rechtspleging past echter in het kader van de echtscheiding ingevolge duurzame ontwrichting, wanneer deze gezamenlijk wordt ingesteld door de echtgenoten (art. 229, §2 Burgerlijk Wetboek en nieuw 1255, §1 Gerechtelijk Wetboek).  §1  Wanneer de echtscheiding gezamenlijk wordt gevorderd zoals gesteld in artikel 1255, §1, kunnen de partijen vooraf hun respectieve rechten regelen terwijl het hen niettemin vrij zal staan hierover een vergelijk te treffen.  Het beginsel van de echtscheiding door onderlinge toestemming blijft dus behouden.  De overeenkomsten kunnen de formuleringen hernemen die in het derde lid zijn vermeld. Het zijn dezelfde als nu:  De partijen kunnen hun overeenkomst schriftelijk vaststellen. Het betreft overeenkomsten die strekken tot   1e de verblijfplaats van elke echtgenoot gedurende de proeftijd;  2e het gezag over de persoon en het beheer van de goederen van de kinderen en het recht op persoonlijk contact als bedoeld in artikel 374 vierde lid van het Burgerlijk Wetboek voor wat de kinderen betreft als bedoeld in artikel 1254, zowel tijdens de proefperiode als na de echtscheiding;  3e de bijdrage van iedere echtgenoot voor het levensonderhoud, de opvoeding en de adequate opleiding van deze kinderen, onverminderd de rechten die hen worden toegekend via Hoofdstuk V, Titel V, Boek I van het Burgerlijk Wetboek;  4e het bedrag van de eventuele uitkering tot levensonderhoud die door één van de echtgenoten moet worden betaald aan de andere tijdens de proefperiode en na de echtscheiding, de formule van de eventuele aanpassing van de kosten van het levensonderhoud, de omstandigheden waarin en de modaliteiten volgens welke dit bedrag kan worden herzien na de echtscheiding;  5e de uitoefening van de rechten bepaald door de artikels 745bis en 915bis van het Burgerlijk Wetboek voor het geval één van hen komt te overlijden voor de uitspraak van het vonnis of het arrest dat de echtscheiding definitief uitspreekt.  Ten einde de volledige informatie van de partijen te waarborgen, geeft het volgende lid aan:  De overeenkomsten moeten de vermelding bevatten dat de partijen ervan op de hoogte zijn gesteld dat, indien de rechtspleging tot een resultaat leidt, zij gebonden zijn door hun verbintenis en dat de overeenkomsten inderdaad ook na de echtscheidingsprocedure van kracht zijn.  Tenslotte wordt het volgende bepaald, zoals ook nu het geval is:  Een letterlijk uittreksel van de akte die deze overeenkomsten vaststelt - voor zover deze betrekking hebben op onroerende goederen – moet worden overgeschreven bij het Hypotheekkantoor van de zetel waar de goederen gevestigd zijn op de wijze en binnen de termijnen voorzien in artikel 2 van de Hypotheekwet van 16 december 1851, gewijzigd bij de wet van 10 oktober 1913.  De voornaamste nieuwigheid staat in het tweede lid van deze paragraaf en in §5. Als de partijen onvolledige overeenkomsten afsluiten is de procedure – in tegenstelling met wat thans voorzien is – niettemin ontvankelijk.  Het tweede lid stelt: Als de procedure niet bij consensus wordt voortgezet, hebben de overeenkomsten slechts gevolgen in de zin van artikel 1257.  De overeenkomsten zullen dus een beperkt effect hebben, zoals gesteld in §5 (dit geldt ook wanneer de overeenkomsten volledig zijn maar de procedure niet wordt voortgezet). Enkel de volledige en niet-gewijzigde overeenkomsten die aan de gang zijn (behalve toepassing van §4) zullen gevolgen hebben op lange termijn, zoals thans in geval van echtscheiding door onderlinge toestemming.  §2  De overeenkomsten worden gevoegd bij het verzoekschrift bedoeld in artikel 1254.     §3  Uiterlijk 8 dagen na de indiening, stuurt de griffie twee kopieën van het verzoekschrift en de bijlagen ervan naar de procureur des Konings.  Voor het overige zijn de artikelen 766 en volgende van toepassing.  Deze tekst betreft het advies van het openbaar ministerie aan wie het verzoekschrift en de bijlagen (in het bijzonder de overeenkomsten) worden verzonden zoals thans het geval is (thans art.1288ter van het Gerechtelijk Wetboek). De rechtspleging is vereenvoudigd en men verwijst naar het gemeen recht (art. 766 en volgende van het Gerechtelijk Wetboek).  §4  De overeenkomsten die in de loop van de rechtspleging gewijzigd zijn hebben slechts gevolgen binnen de beperkingen van artikel 1257.  Wanneer de echtgenoten of één van de echtgenoten zich beroepen op nieuwe en onvoorziene omstandigheden waarvan het bewijs naar behoren is geleverd en die de situatie van één van beiden of die van de kinderen ernstig wijzigen, kunnen ze niettemin gezamenlijk een voorstel van wijziging van hun aanvankelijke overeenkomsten voorleggen ter beoordeling van de rechter.  Na kennis te hebben genomen van het advies van de procureur des Konings of na toepassing van artikel 931, derde tot zevende lid, kan de rechter de partijen oproepen als hij dat wenselijk acht teneinde hen voor te stellen de voorstellen tot wijziging van hun overeenkomsten betreffende hun minderjarige kinderen aan te passen wanneer deze in strijd blijken te zijn met de belangen van deze laatste.  De rechter kan ambtshalve beslissen om de kinderen te horen krachtens artikel 931, derde tot zevende lid.  Wanneer hij de bepalingen toepast die voorzien zijn in het derde tot vierde lid, stelt de rechter een nieuwe datum vast voor een bijkomende verschijning.  Tijdens deze verschijning kan de rechter de bepalingen die duidelijk in strijd zijn met de belangen van de minderjarige kinderen doen schorsen of wijzigen.  Behoudens het geval voorzien in artikel 1293 G.W. kunnen de partijen thans de voorafgaande overeenkomsten niet wijzigen in de loop van de rechtspleging tenzij deze ab initio worden hernomen.  Deze sanctie heeft zware gevolgen, aangezien de echtgenoten zich in een juridisch vacuüm bevinden en zij opnieuw moeten onderhandelen of een rechtsgeding aanspannen.  Het voorontwerp verzacht de sanctie maar maakt het als dusdanig niet mogelijk dat de overeenkomsten onbeperkt herzien kunnen worden (wat het marchanderen in de loop van het proces mogelijk maakt). Het voorziet dat wanneer de overeenkomsten gewijzigd worden in de loop van de rechtspleging deze hun bestendig karakter verliezen en nog slechts het beperkt effect hebben van een overeenkomst die tijdens de rechtspleging tot stand is gekomen (nieuw artikel 1257: de bekrachtigde en gehomologeerde overeenkomsten tijdens de echtscheidingsprocedure of de maatregelen de in kort geding werden bevolen zijn voorlopig in de zin van artikel 1039 van het Gerechtelijk Wetboek maar de partijen kunnen ten minste drie maanden na de bekrachtiging of de homologatie van hun overeenkomst of het bevel in kort geding de bekrachtiging van de maatregelen door de feitenrechter vragen, dit maal definitief en met inbegrip van de periode die volgt op de echtscheiding). Kortom, als de partijen in de loop van de rechtspleging van mening veranderen, dan wordt de procedure verder gezet en zijn de voorgaande onderhandelingen niet als dusdanig ontkracht, hoewel dit toch in geringe mate het geval is.  Bovendien blijft het huidige stelsel van artikel 1293 G.W. behouden met het tweede lid en volgende wanneer de echtgenoten of één van de echtgenoten gewag maken van nieuwe en onvoorziene omstandigheden die de situatie grondig wijzigt van henzelf, van één van hen of van de kinderen: in dit geval kunnen ze gezamenlijk een voorstel tot wijziging van hun aanvankelijke overeenkomsten voorleggen aan de beoordeling van de rechter.  §5.  Wanneer de overeenkomsten die bij het verzoekschrift zijn gevoegd alle vermeldingen bevatten als bepaald in §1, dan worden deze gehomologeerd door de rechtbank en worden zij voorzien van het formulier van tenuitvoerlegging.  Wanneer de overeenkomsten onvolledig zijn, of één van de partijen dit aangeeft in de loop van de rechtspleging, hebben ze de gevolgen voorzien in artikel 1257.  Deze bepaling bevestigt de intentie tot soepelheid van dit ontwerp. Hierdoor kan men gebruik maken van de “overstapmogelijkheid” van de zuivere minnelijke echtscheiding tot de gedeeltelijke echtscheiding in betwisting. Dit heeft tot gevolg dat de partijen van de ene vorm naar de andere kunnen overstappen zonder de procedure ab initio te moeten hernemen.  Als de partijen zich verbinden tot alle elementen als bedoeld in §1 (zoals thans in het kader van echtscheiding door onderlinge toestemming), zullen ze hiertoe gebonden zijn na afloop van de rechtspleging en zal de rechtbank hun overeenkomsten homologeren en uitvoerbaar maken.  Maar als de partijen of één van de partijen van mening verandert, zullen hun overeenkomsten behouden blijven binnen de beperkingen van artikel 1257 G.W. (wat hen de overgangsmogelijkheid in omgekeerde zin biedt, vermits de partijen kunnen vragen dat de voorlopige overeenkomsten definitief worden na een bedenktijd van drie maanden).  Art. 16:  In artikel 1305 blijft de procedure van de scheiding van tafel en bed conform aan deze van de echtscheiding.  De vordering tot echtscheiding kan te allen tijde worden omgezet in vordering tot scheiding van tafel en bed en omgekeerd.  De echtgenoten die gescheiden zijn van tafel en bed kunnen te allen tijde de echtscheiding vorderen.  Art. 17:  Zijn opgeheven:  De artikels 231, 232, 233, 275, 276, 295, 299, 300, 306, 307, 307bis van het Burgerlijk Wetboek.  De artikels 1265, 1266, 1267, 1268, 1269 tweede lid, 1270bis, 1284 tot 1287 van het Gerechtelijk Wetboek.