Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

Algemeen wordt aangenomen dat een negatief feit zo goed als onbewijsbaar is. Zo kan ik bewijzen dat ik universitaire studies hebben ondernomen maar is het voor mij zo goed als onbewijsbaar dat ik nooit de duivelsverzen van Salmon Rushdie heb gelezen, of nooit in een pornografisch tijdschrift zou hebben gekeken.

Er zijn natuurlijk wel verschillende soorten negatieve feiten. Zo kan de vraag gesteld of ik op paasdag 2009 liep over de markt te Oudenaarde. Ik kan bewijzen dat dit niet zo is aan de hand van tal van schriftelijke bewijzen waaruit blijkt dat ik op die dag in het buitenland was. Zo is het bewijs van een negatief feit eenvoudig wanneer men een ander positief feit kan bewijzen (bijvoorbeeld een alibi), aan de hand waarvan het bewijs van het negatief feit geleverd werd.

Maar in het eerste voorbeeld is de bewijslevering zo goed als onmogelijk. We kunnen ons heel wat rechtsverhoudingen indenken waarbij dergelijke situaties zich voordoen en het bewijs van een negatief feit belangrijk kan zijn voor de beslechting van een geschil. Sommige rechtspraak stelt kortweg dat het bewijs van een negatief feit (terecht) nooit aan een partij kan worden opgelegd. Andere rechtspraak stelt zich genuanceerder op en stelt dat een volstrekt positief bewijs van een negatief feit onmogelijk is waarbij in die gevallen de rechtspraak het bewijs door vermoedens toestaat. Toch betekent dit niet dat hij die geconfronteerd wordt met de bewijslast van een negatief feit van elke bewijslast wordt ontslaan. Van de betrokkene mag hoe dan ook een inspanning worden gevergd om met alle mogelijke middelen van recht het negatieve feit te bewijzen. Maar hiertegenover staat dan weer dat diens tegenpartij kan geconfronteerd worden met de eis om het positieve bewijs te leveren.