Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

Wanneer de schenker binnen de drie jaar overlijdt zijn op een niet-geregistreerde schenkingen (waarop overigens geen schenkingsrechten worden betaald)  successierechten verschuldigd.

Bij geregistreerde schenkingen betaalt men 3% of 7% schenkingsrechten maar geldt deze driejarenregel niet.

Deze schenkingsvorm wordt meestal aangewend om de driejarenregel te vermijden.

Aandelen op naam of deelbewijzen van een BVBA kan men evenals onroerende goederen enkel schenken via een notariële akte.

Deze verminderde schenkingsrechten gelden evenwel niet voor onroerende goederen. Voor de schenking van onroerende goederen is een evenredig registratierecht verschuldigd op het bruto deel dat elke begiftigde van de schenker verkrijgt (artikel 131 paragraaf 1 Vl. W. Reg). De berekening gebeurt dus per schenker en begiftigde (schenkingstarieven toegepast op onroerende goederen)
 

De verschuldigde rechten op de schenkingen liggen merkelijk lager dan de successierechten. Ze bedragen in het Vlaamse gewest voor roerende schenkingen, in de rechte lijn 3%, in de andere lijnen 7 % (2% op participaties vanaf 10% in familiebedrijven tegen soepele voorwaarden).

De 3-jarenregel geldt voor deze schenkingen absoluut niet en het is dus onverschillig of de schenker al dan niet binnen de 3 jaar overlijdt. Op deze scghenkingen zullen er nooit successierechten dienen betaald.

De schenkingsrechten van 3 tot 7 % kunnen dan nog eens vermeden worden door bij een Nederlandse notaris te gaan, maar de driejarenregel is dan wel van tel.

Partijen zouden ook zelf een schenkingsovereenkomst onderling kunnen opmaken en dus geen beroep doen op een notaris waarbij ze dan zelf de overeenkomst laten registreren, maar deze akte is niet aan derden tegenstelbaar en biedt niet dezelfde rechtszekerheid als een notariële akte.
 

Deze schenkingen worden dus als vermogensrechtelijke techniek gebruikt om successierechten te vermijden. Maar anderzijds gaat door een schenking ook het vermogen definitief over aan de begunstigde en dus ook de controle over het vermogen.

Om hieraan te verhelpen zijn er verschillende technieken:

Geschonken tegoeden kunnen op een gezamenlijke rekening worden gestort op naam van al de begunstigden samen. Hierna kan een  volmachtregeling worden uitgewerkt zodat eventueel de beleggingsportefeuille volledig intact blijft zolang de schenkers in leven zijn en waardoor ze ook een zekere controle kunnen uitoefenen en aldus afnames kunnen verhinderen.

• De clausule met voorbehoud van vruchtgebruik (weliswaar voor de handgift sterk betwist).
• Bij een schenking onder last kan de schenker een last afdwingen bv. de uitkering van een levensonderhoud (weliswaar betwist voor de handgift).
- Men kan de terugkeer van de goederen verzekeren naar de schenker bij eerstoverlijden van de begunstigde (zonder dat successierechten verschuldigd zijn).

Een notariële schenking is ook mogelijk onder opschortende voorwaarde van een toekomstige onzekere gebeurtenis zoals het vooroverlijden van de schenker. Maar deze laatste clausule wordt sinds begin 2005 uitgesloten voor vrijstelling van successierechten in Vlaanderen.
Ook schenkingen waarbij het vruchtgebruik onder opschortende voorwaarde van vooroverlijden werd geregeld vallen onder deze nieuwe regeling.

Andere clausules:

De clausule met vrijstelling van inbreng impliceert dat de schenking geen voorschot op de erfenis betreft. Deze clausule kan alleen worden aangewend voor het beschikbare deel van het vermogen.
 

Vragen en Antwoorden QRVA 51 163, 13841 23 april 2007:
Vraag nr. 1611 van de heer Luk Van Biesen van
13 maart 2007 (N.) aan de vice-eersteminister en
minister van Financiën:

Roerende schenkingen. — Volle eigendom. — Lijfrenten.

Nu in alle gewesten een vlak en laag schenkingstarief
is ingevoerd voor de schenking van roerende goederen, opteert de burger steeds vaker voor een roerende
schenking via een notaris. In de bankwereld
circuleren evenwel tal van producten die periodiek
geen of omzeggens geen inkomsten (intresten, dividenden)
genereren maar die eerder mikken op toekomstige
kapitaalmeerwaarden.

Een roerende schenking van dergelijke producten
met voorbehoud van vruchtgebruik is dan ook weinig
zinvol. Vandaar dat de burger er vaak voor opteert om
in volle eigendom te schenken doch onder last om aan
de schenker periodiek een bepaalde som geld (lijfrente)
te betalen.

1. Gesteld dat de schenkers gehuwd zijn onder gemeenschap
van goederen of onder scheiding van goederen,
doch het geschonkene hen in onverdeeldheid
toebehoort en dat zij uitdrukkelijk in de schenkingsakte
stipuleren dat de te betalen som geheel intact blijft
(dus niet gehalveerd wordt) in het geval één van hen
komt te overlijden (aanwas van de gehele last) :

a) moeten er in dat geval bij overlijden van één van de
schenkers door de langstlevende van de schenkers
successie- of schenkingsrechten betaald worden en
zo ja, op welke heffingsgrondslag :

b) verandert de fiscale situatie indien de beide schenkers
in de schenkingsakte deze last uitdrukkelijk
ten behoeve van zichzelf bedingen ?

2. In de schenkingsakte wordt gestipuleerd dat de te
betalen som geld gehalveerd wordt in het geval één
van de schenkers komt te overlijden.

a) Wat zijn in dat geval de fiscale effecten in hoofde
van de langstlevende van de schenkers ?

b) Verandert er in dit geval fiscaal iets indien de last
door elke schenker uitdrukkelijk ten behoeve van
zichzelf wordt gestipuleerd ?

3. Hoe is de fiscale situatie indien de schenkers niet
gehuwd zijn, maar samenwonend en het gechonkene
hen in onverdeeldheid toebehoort ?

4. Gesteld dat de schenker gehuwd is doch « eigen»
goederen schenkt en dat hij uitdrukkelijk in de schenkingsakte
stipuleert dat te betalen som geld geheel
intact blijft ten behoeve van die langstlevende echtgenote
in het geval de schenker komt te overlijden :

a) moeten er in dat geval bij overlijden van de schenker
door de langstlevende huwelijkspartner successie-
of schenkingsrechten betaald worden ?

b) Zo ja, op wat precies ?
 

Antwoord van de vice-eersteminister en minister
van Financie¨n van 17 april 2007, op de vraag nr. 1611
van de heer Luk Van Biesen van 13 maart 2007 (N.):

Vooraf wenst de administratie er uitdrukkelijk op te
wijzen dat bij de beoordeling van dergelijke situaties
heel veel afhangt van de redactie van de akte. De
hierna weergegeven beginselen dienen bijgevolg als
een leidraad beschouwd te worden. In bepaalde concrete
gevallen kan het zijn dat een akte anders zal geredigeerd
zijn en een andere oplossing zal worden bekomen.

1. Voor schenkers gehuwd onder een stelsel van
gemeenschap van goederen dient artikel 8, en in het
bijzonder het vierde lid ervan, van het Wetboek der
Successierechten voor ogen gehouden te worden.

a) Indien man en vrouw een gemeenschappelijk roerend
goed schenken op last een jaarlijkse rente te
betalen op hun beide hoofden en bij het overlijden
van de eerststervende terugvalbaar op het hoofd
van de langstlevende zal bij het eerste overlijden de
overlevende die de volledige rente verkrijgt successierecht
verschuldigd zijn over de helft van de
volledige rente. Om de grondslag te bepalen dient
derhalve het jaarlijks te betalen bedrag te worden
gedeeld door twee en te worden vermenigvuldigd
met de coe¨fficie¨nt overeenstemmend met de leeftijd
van de langstlevende echtgenoot (artikel 21
W.Succ.).

b) Indien dezelfde schenkers een rente elk voor zichzelf
bedingen met aangroei ten behoeve van de
langstlevende van hen is de oplossing dezelfde.
Rekening houdend met de regels eigen aan het statuut
van het gemeenschappelijk vermogen en deze
inzake het bestuur van het gemeenschappelijk vermogen
moeten de bedingen van lijfrente worden
beschouwd als zijnde gezamenlijk door beide echtgenoten
bedongen maar met dien verstande dat er
geen afzonderlijke renten zijn maar één rente in het
voordeel van beide echtgenoten ten bedrage van
het gezamenlijk bedrag van de rente.

Wat de onder een stelsel van scheiding van goederen
gehuwde schenkers betreft geldt het antwoord
gegeven onder punt 3 hierna.

2. Het hierna gegeven antwoord geldt voor echtgenoten
gehuwd onder een stelsel van gemeenschap.

a) Indien er in het beding geen aangroei voorzien is
ten voordele van de langstlevende blijft de helft
van wat de langstlevende verkrijgt bij het overlijden
van de mede-schenker belastbaar overeenkomstig
artikel 8, vierde lid van het Wetboek der
Successierechten.

b) Wat onder 1. b) vermeld is geldt ook voor deze
situatie.

Wat de onder een stelsel van scheiding van goederen
gehuwde schenkers betreft geldt opnieuw het
antwoord gegeven onder punt 3 hierna.

3. Indien de schenkers ongehuwd zijn vindt bovenvermeld
artikel 8 W.Succ. geen toepassing. De schenking
door meerdere personen op last dat de begiftigden
aan de schenkers gedurende hun hele leven een
rente verschuldigd zijn, en waarbij al dan niet bedongen
wordt dat het deel van de eerststervende aanwast
ten voordele van de overlevende schenker(s) is in regel
gedekt door het schenkingsrecht dat geheven wordt.
De uitzonderingen hebben vooral te maken met de
formulering van de akte, waarover in de inleiding
reeds een opmerking gemaakt werd en voor de gevallen
hiervoren behandeld betreffende de onder een stelsel
van gemeenschap gehuwde schenkers.

4. In dit geval zal de langstlevende echtgenoot bij
toepassing van artikel 8 W.Succ. belast worden op de
volledige som die hem/haar naar aanleiding van het
overlijden toekomt. Dit is de jaarlijkse rente vermenigvuldigd
met de coe¨fficie¨nt overeenstemmend met de
leeftijd van de langstlevende echtgenoot (artikel 21
W.Succ.) ongeacht het geval of de schenker gehuwd is
onder een stelsel van gemeenschap dan wel onder een
stelsel van scheiding van goederen.