-A +A

geweld

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

uittreksel uit het burgerlijk wetboek:

Art. 1109. Geen toestemming is geldig, indien zij alleen door dwaling is gegeven, door geweld afgeperst of door bedrog verkregen.

Art. 1111. Geweld, gepleegd tegen hem die de verbintenis heeft aangegaan, is een oorzaak van nietigheid, zelfs al is het gepleegd door een derde, onderscheiden van degene ten voordele van wie de overeenkomst is aangegaan.

Art. 1112. Het geweld moet van dien aard zijn dat het op een redelijk mens moet indruk maken en hem kan doen vrezen dat hij zelf of zijn vermogen aan een aanzienlijk en dadelijk kwaad is blootgesteld.
Hierbij wordt gelet op de leeftijd, het geslacht en de stand van de personen.

Art. 1113. Geweld is een oorzaak van nietigheid van het contract, niet alleen wanneer het gepleegd wordt tegen de persoon die het contract aangaat, doch ook wanneer het gepleegd wordt tegen zijn echtgenoot of tegen zijn echtgenote, of tegen zijn bloedverwanten in de nederdalende of in de opgaande lijn.

Art. 1114. De vrees uit eerbied voor vader of moeder of een ander bloedverwant in de opgaande lijn, zonder dat enig geweld is gepleegd, is op zichzelf niet voldoende om het contract te vernietigen.

Art. 1115. Men kan niet meer tegen een contract uit hoofde van geweld opkomen, indien dat contract sinds het ophouden van het geweld is goedgekeurd, hetzij uitdrukkelijk, hetzij stilzwijgend, hetzij doordat men de tijd, bij de wet voor het herstel bepaald, heeft laten voorbijgaan.

Art. 1117. Een overeenkomst die door dwaling, geweld of bedrog is aangegaan, is niet van rechtswege nietig; zij levert slechts grond op voor een vordering tot nietigverklaring of tot vernietiging, in de gevallen en op de wijze, bepaald in afdeling VII van hoofdstuk V van deze titel.

Art. 1304. In alle gevallen waarin de rechtsvordering tot nietigverklaring of tot vernietiging van een overeenkomst niet door een bijzondere wet tot een kortere tijd is beperkt, duurt deze rechtsvordering tien jaren.
(In geval van geweld begint deze tijd eerst te lopen van de dag waarop dit heeft opgehouden en, in geval van dwaling of van bedrog, van de dag waarop deze zijn ontdekt) <W 14-07-1976, art, IV, 11>
Ten aanzien van handelingen van onbekwaamverklaarden, begint de tijd te lopen van de dag waarop de onbekwaamverklaring is opgeheven; en ten aanzien van handelingen van minderjarigen, van de dag van de meerderjarigheid.


Commentaar:

Geweld als wilsgebrek kan van fysieke of morele aard zijn, het is ook irrelevant door wie het geweld gepleegd wordt. Om tot vernietiging van de rechtshandeling te komen moeten 4 voorwaarden vervuld zijn:
- het geweld moet doorslaggevend zijn (gewelddaden of bedreigingen)
- het moet op een redelijk mens indruk maken
- het moet een onmiddellijke vrees voor een aanzienlijk kwaad doen ontstaan
- het moet onrechtmatig zijn of het geweld uitgaat van de medecontractanten dan wel van een derde is totaal onverschillig

Voor het geweld tussen echtgenoten of bloedverwanten zie artikel 1113 Burgerlijk Wetboek.(Geweld is een oorzaak van nietigheid van het contract, niet alleen wanneer het gepleegd wordt tegen de persoon die het contract aangaat, doch ook wanneer het gepleegd wordt tegen zijn echtgenoot of tegen zijn echtgenote, of tegen zijn bloedverwanten in de nederdalende of in de opgaande lijn).

Overeenkomstig artikel 1112 van het Burgerlijk Wetboek moet het geweld van dien aard zijn dat het op een redelijk mens moet indruk maken en hem kan doen vrezen dat hij zelf of zijn vermogen aan een aanzienlijk en dadelijk kwaad is blootgesteld.Het feit te weigeren tot afgifte van een voorwerp over te gaan (bv. een sleutel) bij niet-ondertekening van een dociment zal in concreto meestal tot de beoordeling leiden dat de concrete omstandigheden waarin een partij zich bevond bijzonder onaangenaam wordt bevonden, doch dit is onvoldoende om van geweld te spreken.

 

Nog dit: 

Rechtspraak

• Antwerpen 27 april 2015, TBBR 2018/4, 214

Samenvatting

De eis van een leverancier tot het stellen van persoonlijke zekerheid onder dreiging geen verdere leveringen uit te voeren na niet nagekomen betalingsbeloftes is geen morele dwanng.

Tekst vonnis

• Antwerpen 27 april 2015, TBBR 2018/4, 214

AR: 2013/AR/483

( ... )

1. Defeiten

Biofresh Belgium nv is een groothandelaar in biologische voedingswaren. S-In-0 bvba, met als oprichter en zaakvoerder B.N., was afnemer van de producten van Biofresh Belgium nv. S-In-0 bvba had over de jaren een belangrijke betalingsachterstand opgebouwd. Ondanks toezeggingen van haar zaakvoerder slaagde zij er niet in deze achterstand in te lopen. De situatie leidde ertoe dat Biofresh Belgium nv enkel nog bereid kon worden gevonden de leveringen aan S-In-0 bvba verder te zetten op voorwaarde dat B.N. zich samen met de vennootschap zou verbinden tot betaling van de openstaande facturen en de facturen uit hoofde van toekomstige leveringen. Met de overeenkomst van 4 februari 2011 heeft B.N. zich samen met S-In-0 bvba hoofdelijk tot de betaling verbonden. S-In-0 bvba werd inmiddels failliet verklaard. Biofresh Belgium nv richt zich tot B.N. om betaling te bekomen van haar schuldvordering.

2. De voorafgaande rechtspleging

Biofresh Belgium nv heeft op 30 december 2011 de dagvaarding uitgebracht tegen bvba S-in-0 en B.N. Zij vorderde de hoofdelijke veroordeling van beiden tot betaling van een bedrag van 145.189,93 EUR aan openstaande facturen, te vermeerderen met een forfaitaire schadevergoeding van 14.518,99 EUR en conventionele interesten aan 10 % per jaar op de hoofdsom van de onderscheiden facturen en de gerechtelijke interesten en de gerechtskosten.

Met het vonnis van de rechtbank van koophandel van Mechelen van 23 januari 2012 werd bvba S-in-0 failliet verklaard. De curator heeft de vordering van Biofresh Belgium nv aanvaard.

B.N. vroeg de afwijzing van de tegen hem gerichte vordering, minstens de afwijzing van de vordering tot betaling van conventionele verwijlinteresten en dit op grond van de nietigheid van de overeenkomst. Hij vroeg alleszins een bedrag van 18.596,44 EUR aan nog niet gecrediteerde bedragen in mindering te brengen op het bedrag van de vordering. Hij vorderde betaling van de gerechtskosten.

Met het bestreden vonnis werd de vordering gericht tegen B.N. gedeeltelijk toegewezen tot beloop van een bedrag van 141.597,94 EUR, te vermeerderen met de gerechtelijke interesten en de gerechtskosten.

3. Eisen in hoger beroep

B.N. vraagt de hervorming van het bestreden vonnis, de afwijzing van de hoofdvordering, de nietigverklaring van de overeenkomst van 4 februari 2011 en minstens de herleiding van het bedrag van de vordering. Hij vordert betaling van de gerechtskosten.

Biofresh Belgium nv vraagt de afwijzing van het hoger beroep en betaling van de gerechtskosten. Zij tekent incidenteel beroep aan voor zover haar vordering tot betaling van conventionele verwijlinteresten en een conventionele schadevergoeding werd afgewezen.

4. Beoordeling

4.1. De ontvankelijkheid van de hogere beroepen

Het bestreden vonnis werd betekend op 18 januari 2013. Het hoger beroep dat werd aangetekend met het verzoekschrift dat op 18 februari 2013 werd neergelegd ter griffie van dit hof is tijdig en regelmatig naar de vorm. De hogere beroepen zijn ontvankelijk.

4.2. De grond van het hoger beroep

4.2.1. Met de onderhandse akte van 4 februari 2011 heeft B.N. zich hoofdelijk verbonden met S-In-O bvba tot betaling van de openstaande schuld van de laatste bij Biofresh Belgium nv. Het bedrag van de openstaande schuld werd in de akte vastgesteld op 136.972,77 EUR. Bijkomend verbond B.N. zich hoofdelijk met S-In-0 bvba tot de betaling van alle facturen voor toekomstige leveringen.

4.2.2. B.N. voert aan dat zijn wil om te contracteren door wilsgebreken was aangetast. Hij vordert de nietigverklaring van de overeenkomst.

4.2.3. B.N. stelt dat zijn toestemming om zich te verbinden tot de betaling van de schulden van de vennootschap door dwang werd verkregen. Biofresh Belgium nv zou ermee hebben gedreigd de leveringen aan S-In-O. bvba stop te zetten. Door de machtspositie van Biofresh Belgium nv in de sector van de bioproducten zou de uitvoering van dit dreigement, aldus B.N., het einde hebben betekend van de handelsactiviteit van S-in-O bvba. Biofresh Belgium nv zou aldus misbruik hebben gemaakt van haar machtspositie om een persoonlijke betalingsverbintenis van B.N. af te dwingen.

Met toepassing van artikel 1112 van het Burgerlijk Wetboek kan geweld enkel als wilsgebrek worden ingeroepen indien het van aard is op een redelijk mens indruk te maken en hem kan doen vrezen dat hijzelf of zijn vermogen aan een aanzienlijk en dadelijk kwaad is blootgesteld. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de leeftijd, het geslacht en de stand van de personen. Algemeen wordt aanvaard dat pas sprake is van het wilsgebrek geweld indien cumulatief aan de volgende voorwaarden is voldaan:

- het geweld (in casu de morele dwang) moet determinerend zijn geweest voor de toestemming;

- het geweld moet van aard zijn geweest om indruk te maken op een redelijk persoon;

- het geweld moet aanleiding geven tot een vrees voor een aanzienlijk en dadelijk kwaad;

- het geweld moet ongeoorloofd of onrechtmatig zijn.

B.N. bewijst alleszins niet dat aan de laatste voorwaarde is voldaan.

Indien Biofresh Belgium nv enkel bereid was om de leveringen aan S-In-O bvba verder te zetten onder de voorwaarde dat B.N. zich persoonlijk tot de betaling verbond, dan had dit mogelijk een invloed op de vrije wil van B.N. om te contracteren, zonder dat dit evenwel betekent dat de eis van Biofresh Belgium nv ongeoorloofd of onrechtmatig was. B.N. betwist niet dat S-In-O bvba in zeer ernstige financiële moeilijkheden verkeerde die volgens hem toe te schrijven waren aan diverse oorzaken als een fraudegeval binnen het bedrijf, een breuk met de boekhouder en een daling van de omzet. De talloze beloftes van B.N. dat de betalingsachterstand zou worden ingelopen, werden niet gehonoreerd. Aan Biofresh Belgium nv kan in die omstandigheden niet worden verweten dat zij enkel bereid was de leveringen verder te zetten op voorwaarde dat haar een zekerheid werd verschaft voor de betaling.

Volgens B.N. heeft Biofresh Belgium nv de druk van een moeilijk financieel klimaat verzwaard door aan S-In-O bvba buitensporige kredieten te verlenen. Dit voegt niets toe aan het voorgaande en leidt er met name niet toe dat het dreigement van Biofresh Belgium nv om de leveringen stop te zetten onrechtmatig was. B.N. is er klaarblijkelijk steeds van uitgegaan dat hij de financiële toestand van de bvba zou kunnen keren, reden waarom hij erop aandrong dat de leveringen zouden worden verdergezet. Aan Biofresh Belgium nv kan niet worden verweten dat zij lange tijd en ondanks de betalingsachterstand het vertrouwen in S-In-O bvba en haar zaakvoerder heeft behouden. Biofresh Belgium nv handelde niet onrechtmatig door verdere leveringen afhankelijk te stellen van een zekerheid van zodra bleek dat S-In-O bvba haar betalingsbeloftes niet nakwam.

Het wilsgebrek morele dwang is niet bewezen.

4.2.4. B.N. steunt de vordering tot nietigverklaring van de overeenkomst bijkomend op de rechtsfiguur van de gekwalificeerde benadeling.

Van gekwalificeerde benadeling kan maar sprake zijn indien:

- er een groot onevenwicht bestaat tussen de wederzijdse prestaties van de contractanten;

- er een misbruik was van de concrete omstandigheden waarin de benadeelde zich tegenover zijn medecontractant bevond;

- het contract niet of tegen minder ongunstige voorwaarden zou zijn gesloten zonder dit misbruik.

In casu is er geen sprake van gekwalificeerde benadeling omdat enkel B.N. zich met de overeenkomst van 4 februari 2011 jegens Biofresh Belgium nv heeft verbonden, zonder dat de laatste zich tegen B.N. tot een wederprestatie verbond. De overeenkomst van 4 februari 2011 houdt geen verbintenis in ten aanzien van Biofresh Belgium nv. De rechtsgevolgen

van de persoonlijke zekerheidstelling door B.N. situeerden zich in de relatie tussen Biofresh Belgium nv als schuldeiser en S-In-O bvba als schuldenaar. De zekerheid die B.N. verstrekte leidde ertoe dat Biofresh Belgium nv de leveringen aan S-In-O bvba verderzette. Nu er in de contractuele relatie tussen Biofresh Belgium nv en B.N. geen sprake was van wederkerige prestaties, kan er evenmin sprake zijn van een onevenwicht tussen deze prestaties. Dit is overigens de essentie van de borgstelling die in de regel een eenzijdige overeenkomst is waarbij enkel de borg zich verbindt jegens de schuldeiser van zijn hoofdschuldenaar. Het wilsgebrek benadeling vindt hier geen toepassing.

( ... )

4.2.8. Biofresh Belgium nv tekent incidenteel beroep aan voor zover de eerste rechter de vordering tot betaling van een conventionele schadevergoeding en conventionele verwijlinteresten heeft afgewezen. Met de overeenkomst van 4 februari 2011 heeft B.N. zich verbonden tot betaling van interesten en een schadebeding conform de factuurvoorwaarden (artikel 4 van de overeenkomst). Met toepassing van artikel 7 van haar factuurvoorwaarden kan Biofresh Belgium nv zonder ingebrekestelling aanspraak maken op een conventionele verwijlinterest van 10 % vanaf de vervaldatum van de facturen en op een schadevergoeding gelijk aan 10 % van het verschuldigd bedrag.

Het incidenteel beroep is gegrond.

4.2.9. De kosten van een aanvraag kruispuntbank en inlichtingen registratie zijn krachtens de wet geen gerechtskosten die voor vergoeding in aanmerking komen.

5. Beslissing

Het hof beslist bij arrest op tegenspraak.

De rechtspleging verliep in overeenstemming met de wet van 15 juni 1935 op het gebruik van de taal in gerechtszaken.

Verklaart de hogere beroepen ontvankelijk.

Verklaart het hoofdberoep ongegrond en het incidenteel beroep gegrond.

Hervormt het bestreden vonnis enkel met betrekking tot de interesten en de schadevergoeding en bevestigt het vonnis voor het overige.

( ... )

Noot S. Goldman, Violence, lésion qualifiée et dominance économique, TBBR, 2018-4, 216

Gerelateerd
0
Aangemaakt op: wo, 15/07/2009 - 15:14
Laatst aangepast op: zo, 10/06/2018 - 16:22

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.