Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

Indien een kind hogere studies onderneemt blijft de onderhoudsplicht voortduren. Maar welke hogere studies, hoeveel hogere studies en wat met de bijkomende opleidingen.

Volgens bepaalde rechtspraak neemt de onderhoudsverplichting een einde bij de verwerving van een einddiploma hoger onderwijs dat toegang verschaft tot de arbeidsmarkt.

Bepaalde opleidingen zijn zeer theoretisch gericht en verschaffen weinig werkgelegenheid. Veel studenten volgen vandaag bijkomende opleidingen om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten of om zich verder te specialiseren. Indien de rechtbank oordeelt dat de bijkomende opleiding een aanvulling uitmaakt op de basisopleiding en niet kan aanzien worden als een luxestudie zal de onderhoudsplicht blijven voortduren voor de bijkomende studie.

zie terzake rechtbank Leuven 29/04/05 RABG 2006/07, 533, met noot Vergauwen.

De onderhoudsplicht van art. 203 BW loopt slechts tot het beëindigen van de opleiding en niet totdat de betrokken minderjarige een eigen inkomen heeft. In de praktijk is dit evenwel anders door de bepaling van art. 205 BW die de onderhoudsplicht in rechte lijn voorziet voor alle leeftijden in geval van behoeftigheid.

rechtspraak:

De opleiding van een kind is niet per se voltooid na het behalen van één diploma. Rekeninghoudende met de maatschappelijke en fiinanciële situatie van de ouders kan de plicht van de ouders behouden blijven conform art. 203 B.W.teneinde een tweede opleiding mogelijk te maken, wanneer deze tweede studie het gevolg is van een normale evolutie en deze een normale voortzetting kend. Zie Rb. Gent, 9° kamer, 03/11/2005, R.W. 2006-2007, 69

In een bijdrage van David van Lierde in het tijdschrift voor familierecht 2009/3 pagina 47 heeft deze auteur getracht de voorwaarden om aanspraak te maken op een onderhoudsgeld van de ouders samen te vatten in een aantal regels:

1. de studie moeten normale voortgang kennen waarbij de student voldoende ijver bekwaamheid en inzicht aan de dag gelegd zodat de studies succesvol zouden kunnen worden beëindigd. Een en ander wordt onmiddellijk gerelativeerd, door te stellen dat het kind na een gestrande poging opnieuw recht op onderhoudsgeld bekomt voorzover het kind blijk geeft van een doorgedreven intentie om zich te "herpakken".

2. De plicht vervalt wanneer het kind een einddiploma bekomt van het hoger onderwijs en dit op basis van de overweging dat het op dat ogenblik beschikt over alle troeven om een toegang te krijgen op de arbeidsmarkt. Evenwel wordt deze regel door de rechtspraak gerelativeerd waarbij er onder meer wordt rekening gehouden met de mogelijkheden van de ouders maar vooral met de initiële keuze van de student. Er wordt meer en meer uitgegaan van het principe van de voltooiing van de opleiding die in deze huidige crisissituatie kan bestaan uit het behalen van meerdere diploma's waarbij er dan wel vereist wordt dat deze diploma's een onderlinge samenhang hebben. In elk geval is er overeenstemming dat er na de opleiding gemaakt humaniora nog zeker plaats dient te zijn voor een verdere voortgezette opleiding, gezien meer en meer een gewone humaniora opleiding onvoldoende waarborgen biedt op de arbeidsmarkt. Meer en meer wordt aanvaard dat een kind zelfs naar hogere studies recht geeft om zich verder te specialiseren voorzover deze specialisatie aansluit bij de eerder gevolgde opleiding. Maar het principe van deze aansluiting wordt zeer breed geïnterpreteerd althans door de lagere rechtbanken. Zo oordeelde de vrederechter te Roeselare die gekend is voor controversiële en vaak innoverende rechtspraak dat een met succes een gevolgde lerarenopleiding kon gevolgd worden door een opleiding in de rechten omdat het de initiële bedoeling was een van de student om een masterdiploma te behalen. De burgerlijke rechtbank te Gent in graad van beroep oordeelde op 3 november 2005 (rechtskundig weekblad 2006-2007,69) in zelfde zin.

• rb. Gent 3 november 2005, RW 2006-2007,69:

V. t/ D....

4. Beoordeling

A.D. werd op 17 oktober 1982 geboren uit het huwelijk tussen partijen.

De partijen zijn uit de echt gescheiden met onderlinge toestemming.

Bij vonnis van de jeugdrechter te Gent van 29 december 1993 werd het hoederecht aan de geïntimeerde toegekend.
(...)

A.D. begon na de middelbare school een opleiding aan de Economische Hogeschool. Zij brak deze opleiding voortijdig af.

Hierna vatte A.D. de opleiding tot leraar aan en beëindigde deze succesvol in augustus 2004.

Voor het academiejaar 2004-2005 liet A.D. zich inschrijven voor de opleiding in de rechten aan de Universiteit te Gent en dit met studieduurverkorting.

Art. 203, § 1, B.W. houdt in dat de verplichting van de ouders om – naar evenredigheid van hun middelen – te zorgen voor de opleiding van hun kinderen ook doorloopt na de meerderjarigheid van het kind indien de opleiding niet voltooid is.

De opleiding van een kind is niet per definitie beëindigd met het behalen van één diploma. Terecht oordeelde de eerste rechter dat in concreto moet worden nagegaan of het verder studeren het gevolg is van een normale evolutie dan wel de uiting is van een soort misbruik, daarbij ook de maatschappelijke en financiële positie van de ouders in aanmerking nemend.

Ter zake dient te worden vastgesteld dat A.D. aanvankelijk een opleiding tot licentiaat in de handelswetenschappen ambieerde.

Om de een of andere reden stopte zij midden het eerste jaar deze opleiding en schakelde zij over op een lerarenopleiding die zij succesvol wist af te ronden in 2004.

De daarna aangevatte opleiding in de rechten beoogt finaal het behalen van het diploma «master» (licenciaat) in de rechten. Dit sluit aan bij de initiële doelstelling van A.D., in die zin dat zij aanvankelijk met haar studie aan de E.H.S.A.L. eveneens het behalen van een licentiaatdiploma voor ogen had. In die zin kan worden gesteld dat de opleiding die thans wordt gevolgd kadert in wat initieel als een passende opleiding voor het kind A. werd beschouwd.

Daar bovendien de studie in de rechten gevolgd wordt met een verkort programma, mag gesteld worden dat de opleiding van de dochter van partijen een normale voortzetting kent.

De rechtbank sluit zich aan bij de overweging van de eerste rechter, namelijk dat het A.D. niet ten kwade geduid kan worden dat zij – na een aanvankelijke mislukking – niet onmiddellijk het op heden beoogde diploma nastreefde. In ieder geval is het gevolgde studieverloop niet van aard om de appellante van de verplichting te ontslaan om mee in te staan voor het verzekeren van de opleiding van A.D.

Tot slot dient te worden vastgesteld dat er geen bewijzen voorliggen van enig gedrag van de dochter A. ten aanzien van de appellante dat van aard zou zijn een weerslag te hebben op de onderhoudsaanspraak van art. 203 B.W.
 

Misschien toch een kritische bedenking

De universiteiten voorzien in heel wat faciliteiten voor studenten die een voortgezette opleiding wensen te vormen tijdens hun lopende carrière onder het statuut van de zogenaamde jobstudenten. Er dient vastgesteld dat deze jobstudenten aan de universiteiten in de regel goede resultaat halen en mede door de begeleiding van de universiteit zelf instaat zijn om terzelfdertijd te werken en terzelfdertijd verdere studies door te voeren.  De inkomsten waarover het kind zelf beschikt dienen evenzeer in rekening gebracht te worden bij de bepaling van het onderhoudsgeld en het onderhoudsgeld, lees dat de onderhoudsplicht afhankelijk is van de behoeftigheid van het kind.

De vrederechter te Roeselare is evenwel tegen deze algemeen erkende opvatting en stelde hij reeds geen rekening te willen houden met inkomsten uit de pakkans die arbeid of weekendwerk die de student zou kunnen gebruiken om zijn studies te financieren. Onmiddellijk dient hieraan toegevoegd dat dit een minderheidsstandpunt is.

4. De ouders dienen niet in te staan voor bijkomende luxe uitgaven van de student maar enkel in de strikt noodzakelijke kosten die nodig zijn voor de studie opleiding, die hiermee gepaard gaande huisvesting, voeding en dergelijke. Supplementaire reizen, uitstapjes en sport ontspanning behoren hier niet toe.

5. De onderhoudsbijdragen is principieel forfaitair met uitzondering van de buitengewone kosten.

6. Wanneer het kind onvoldoende eerbied opbrengt voor zijn ouders (onder verwijzing naar artikel 371 burgerlijk wetboek) door zijn ouders niet meer op te zoeken, door deze te beledigen, door de studieresultaten niet mede te delen, en dergelijke meer dan het kind het recht op onderhoud verliezen. Hierbij wordt verwezen naar de uitvoerige rechtspraak in het tijdschrift voor familierecht 2009/3 op pagina 48, zo onder meer naar het arrest van het hof van beroep te Brussel van 6 juni 2006 tijdschrift familierecht 2007 waarbij de zoon veroordeeld werd tot een gevangenisstraf voor het toebrengen van slagen en verwondingen aan zijn adoptieve vader; naar het arrest van het hof van beroep te Brussel d.d.10 oktober 2006, tijdschrift familierecht 2007,7, naar de rechtspraak van de rechtbank van Kortrijk van 3 december 1968, rechtskundig weekblad de 1969 - 1970, 1060 waarin een eerbiedige houding wordt geëist maar anderzijds ook naar het vredegerecht te Torhout 2 december 2003, tijdschrift voor vrederechters 2007,279 waarbij een gebrek aan respect door de kinderen verschoond wordt door een gebrek aan interesse van de vader. Voorlopig kan gesteld worden dat enkele geval van zeer ernstige omstandigheden, lees zeer zware conflicten en fouten in hoofde van het kind en het kind alleen kunnen leiden tot de afschaffing van de onderhoudsplicht wegens ondankbaarheid.

zie ook: onderhoudsgeld en onwaardigheid