Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

(P.D./MINISTERRAAD)

(Advocaten: Mr. V. Colson loco Mr. B. Lespire)

(...)

III. In rechte

(...) – B -

B.1.1. Zoals het op het hangende geschil voor de verwijzende rechter van toepassing is, bepaalt artikel 136 van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 (hierna: WIB 1992):

“Als ten laste van de belastingplichtigen worden aangemerkt, mits zij deel uitmaken van hun gezin op 1 januari van het aanslagjaar en zij persoonlijk in het belastbare tijdperk geen bestaansmiddelen hebben gehad die meer dan 2.660 EUR [...] netto bedragen:

1 ° hun kinderen; [ ... ].”

B.1.2. Zoals het in het Waalse Gewest van toepassing is, bepaalt artikel 257 van het WIB 1992:

“Op aanvraag van de belanghebbende wordt verleend: [...]

3 ° een vermindering van onroerende voorheffing in verband met het onroerend goed dat wordt betrokken door het hoofd van een gezin met ten minste twee kinderen in leven of met een in de zin van artikel 135, 1ste lid, gehandicapte persoon.

Die vermindering bedraagt 250 EUR voor iedere gehandicapte persoon ten laste, met inbegrip van de echtgenoot of de wettelijk samenwonende, en 125 EUR voor ieder niet-gehandicapt kind ten laste, vermenigvuldigd met de breuk 100/(100 + bovenop de onroerende voorheffing totaal opcentiemen bepaald door de gemeente, de agglomeratie en de provincie waar het door het gezinshoofd betrokken onroerend goed gelegen is);

Een kind dat gedurende de veldtochten 1914-1918 of 1940-1945 als militair, weer­stander, politiek gevangene of burgerlijk oorlogsslachtoffer overleden of vermist is, wordt meegerekend alsof het in leven was;

[ ... ].”

B.1.3. Zoals het in het Waalse Gewest van toepassing is, bepaalt artikel 258, 2de lid van het WIB 1992:

“De verminderingen bepaald bij artikel 257, 1O tot 3Obis, mogen slechts betrekking hebben op één enkele woning, die eventueel door belanghebbende aangewezen moet worden. ”

B.2.1. De verwijzende rechter stelt het Hof een vraag over de bestaanbaarheid van artikel 136 van het WIB 1992 met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre die bepaling, indien zij in die zin wordt geïnterpreteerd dat zij het niet mogelijk maakt dat de kinderen van gescheiden ouders op fiscaal vlak tegelijkertijd ten laste worden genomen door hun beide ouders, een verschil in behandeling teweegbrengt tussen de ouders die hun kinderen ten laste hebben naargelang die laatsten al dan niet bij hen zijn gedomicilieerd.

Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat het geschil voor de verwijzende rechter betrek­king heeft op de weigering van de belastingadministratie om aan de eiser voor de verwijzende rechter de vermindering van de onroerende voorheffing voor kinderen ten laste toe te kennen aangezien de kinderen, die hij op gelijkmatig verdeelde wijze huisvest, bij zijn ex-echtgenote zijn gedomicilieerd.

B.2.2. Daaruit volgt dat het aangevoerde verschil in behandeling niet zijn oorsprong vindt in artikel 136 van het WIB 1992, maar in de artikelen 257 en 258 van hetzelfde wetboek, die betrekking hebben op de vermindering van de onroerende voorheffing voor kinderen ten laste. Het verschil in behandeling vloeit echter enkel uit die bepa­lingen voort indien zij in samenhang worden gelezen met de in artikel 136 van het WIB 1992 vervatte definitie van “kinderen ten laste”, wanneer die definitie van toe-passing is op de berekening van de onroerende voorheffing

.

Hoewel het begrip “gezin”, waarop een beroep wordt gedaan bij het bepalen van wat onder “kinderen ten laste” moet worden verstaan, in beginsel een feitelijk begrip is (Cass. 12 maart 2010, F090023F), kan, volgens de verwijzende rechter, met betrekking tot een afwisselende huisvesting, het gebruik van het begrip “woon­plaats” om vast te stellen ten laste van welke ouder het kind in aanmerking moet worden genomen, echter toch doorslaggevend zijn. Zulks is te dezen het geval, aan­gezien geen enkele overeenkomst tussen de partijen is gesloten over de fiscale tenlas­teneming van de kinderen en er evenmin een relevante rechterlijke beslissing ter zake bestaat.

B.2.3. Het is in die interpretatie dat het Hof op de prejudiciële vraag antwoordt.

B.3.1. In zijn verwijzingsbeslissing heeft de verwijzende rechter het uitdrukkelijk over artikel 132bis van het WIB 1992 dat gescheiden ouders de mogelijkheid biedt om de toeslag op belastingvrije sommen voor kinderen ten laste onder elkaar te ver­delen.

Sedert de wijziging ervan bij artikel 279 van de wet van 27 december 2006 bepaalt dat artikel:

“De toeslagen bedoeld in artikel 132, 1ste lid, 1 ° tot 6°, worden verdeeld over twee belastingplichtigen die geen deel uitmaken van hetzelfde gezin maar samen het ouderlijk gezag uitoefenen over één of meer kinderen ten laste die recht geven op de bovenvermelde toeslagen en waarvan de huisvesting gelijkmatig is verdeeld over de beide belastingplichtigen:

–— hetzij op grond van een geregistreerde of door een rechter gehomologeerde over­eenkomst waarin uitdrukkelijk is vermeld dat de huisvesting van die kinderen gelijk­matig is verdeeld over beide belastingplichtigen en dat zij bereid zijn de toeslagen op de belastingvrije som voor die kinderen te verdelen;

–— hetzij op grond van een rechterlijke beslissing waarin uitdrukkelijk is vermeld dat de huisvesting van die kinderen gelijkmatig is verdeeld over beide belastingplichti­gen.

In dat geval worden de toeslagen bedoeld in artikel 132, 1ste lid, 1 ° tot S°, waarop die kinderen recht geven, en die worden vastgesteld ongeacht of er al dan niet andere kinderen zijn in het gezin waarvan ze deel uitmaken, voor de helft toegekend aan elk van de belastingplichtigen.

In het geval bedoeld in het 1ste lid wordt de in artikel 132, 1ste lid, 6° bedoelde toe-slag, voor de helft toegekend aan de belastingplichtige die geen aftrek vraagt van de uitgaven voor kinderoppas bedoeld in artikel 104, 7°.

Een afschrift van de rechterlijke beslissing of de overeenkomst bedoeld in het 1ste lid, moet ter beschikking van de administratie worden gehouden zolang minstens één van de kinderen waarover het ouderlijk gezag gezamenlijk wordt uitgeoefend en waarvan de huisvesting gelijkmatig is verdeeld, recht geeft op de in dit artikel bedoelde toeslagen.

Dit artikel is slechts van toepassing indien uiterlijk op 1 januari van het aanslagjaar de in het 1ste lid bedoelde overeenkomst is geregistreerd of gehomologeerd of de in het 1ste lid bedoelde rechterlijke beslissing is genomen.

Dit artikel is niet van toepassing op de in de 1ste lid bedoelde toeslagen met betrek­king tot een kind waarvoor onderhoudsuitkeringen als bedoeld in artikel 104, 1 °, worden afgetrokken door één van de hierboven bedoelde belastingplichtigen.”

B.3.2. Krachtens artikel 3, 1ste lid, 5° van de bijzondere wet van 16 januari 1989 betreffende de financiering van de Gemeenschappen en de Gewesten is de onroe­rende voorheffing een gewestelijke belasting.

Zoals het bij de bijzondere wet van 13 juli 2001 is vervangen, bepaalt artikel 4 § 2 van dezelfde bijzondere wet:

“De gewesten zijn bevoegd om de aanslagvoet, de heffingsgrondslag en de vrijstel­lingen van de in artikel 3, 1ste lid, 5°, bedoelde belasting te wijzigen. Het federaal kadastraal inkomen kunnen ze echter niet wijzigen. Het gezamenlijk beheer van de gegevens van de patrimoniale documentatie gebeurt bij wege van een samenwer­kingsakkoord zoals bedoeld in artikel 92bis § 3 van de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming der instellingen.”

B.3.3. De bevoegdheid van vrijstelling die aan de gewesten ten aanzien van de onroe­rende voorheffing is toegekend, is in artikel 4 § 2 van de bijzondere financieringswet in algemene bewoordingen omschreven. Hierbij wordt geen voorbehoud gemaakt naar gelang van de technieken van vrijstelling die worden aangewend, voor zover de eenvormige wijze van vaststelling van de kadastrale inkomens niet in het geding wordt gebracht.

Om niet zonder inhoud te zijn, moet die bevoegdheid ook het bepalen van de geval­len waarin vrijstellingen toepasselijk zijn, omvatten.

Daaruit volgt dat het aan de gewestelijke wetgever staat de voorwaarden vast te stellen waaronder een vermindering van de onroerende voorheffing kan worden toe­gekend. Het behoort bijgevolg tot zijn bevoegdheid te bepalen of er aanleiding bestaat om de vermindering van de onroerende voorheffing voor kinderen ten laste te verdelen tussen de gescheiden ouders die hun kinderen op gelijkmatig verdeelde wijze huisvesten.

B.3.4. Bijgevolg kan enkel de omstandigheid dat de federale wetgever, in artikel 132bis van het WIB 1992, heeft voorzien in een mechanisme van verdeling van de belastingvrije som tussen de gescheiden ouders die samen het ouderlijk gezag uitoe­fenen en hun kinderen op gelijkmatig verdeelde wijze huisvesten, het bestaan van een verschil in behandeling dat onbestaanbaar is met de artikelen 10 en 11 van de Grondwet, niet aantonen.

Het betreft immers een verschil in behandeling dat zijn oorsprong vindt in de toepas­sing van normen van verschillende wetgevers bij de uitoefening van hun eigen bevoegdheden. Een zodanig verschil kan op zich niet worden geacht strijdig te zijn met het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie. Onverminderd de mogelijke toepassing van het evenredigheidsbeginsel bij de bevoegdheidsuitoefening, heeft de autonomie die bij artikel 4 § 2 van de bijzondere wet van 16 januari 1989 aan de gewesten is toegekend, geen betekenis indien in analoge aangelegenheden een ver­schil in behandeling tussen adressaten van, enerzijds, federale regels en, anderzijds, gewestelijke regels als zodanig strijdig wordt geacht met het beginsel van gelijkheid en niet-discriminatie.

B.4.1. De in het geding zijnde bepaling vindt haar oorsprong in artikel 41 § 4, van de wet van 20 november 1962 “houdende hervorming van de inkomstenbelastin­gen”, dat bepaalde:“Op aanvraag van de belanghebbende wordt verleend: [...]

3 ° een vermindering, gelijk aan 10% per kind ten laste, van de onroerende voorhef­fing in verband met het onroerend goed dat wordt betrokken door het hoofd van een gezin met ten minste twee kinderen in leven [...].”

Tijdens de parlementaire voorbereiding van die wet werd verduidelijkt dat “de last [ ... ] veel zwaarder [wordt] vanaf het tweede kind” (Parl.St. Kamer 1961-62, nr. 264/42, p. 180).

B.4.2. Het belastingvoordeel dat artikel 257, 3°, biedt, heeft tot doel de belasting­plichtigen te helpen die de financiële last van hun kinderen dragen. Bijgevolg verant­woordt het loutere gegeven dat die laatsten geen deel zouden uitmaken van het gezin van een alleenstaande belastingplichtige –— zoals, te dezen, de uit de echt gescheiden vader —– omdat zij niet bij hem zouden zijn gedomicilieerd, niet dat dat voordeel die belastingplichtige onder geen enkele voorwaarde gedeeltelijk ten goede kan komen, wanneer beide ouders op gelijke wijze instaan voor de last van de kinderen, waarbij beiden hun kinderen werkelijk en op gelijkmatig verdeelde wijze huisvesten.

B.5. De prejudiciële vraag dient bevestigend te worden beantwoord.

Om die redenen het Hof

zegt voor recht:

Artikel 136 van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992, in samenhang gele­zen met de artikelen 257 en 258 ervan zoals zij in het Waalse Gewest van toepassing zijn, schendt de artikelen 10 en 11 van de Grondwet in zoverre het de alleenstaande belastingplichtige, die zijn kinderen op gelijkmatig gedeelde wijze huisvest, onder geen enkele voorwaarde de mogelijkheid biedt om een gedeeltelijke vermindering van de onroerende voorheffing te genieten in verband met het onroerend goed dat hij betrekt.