Printervriendelijke versieVerstuur naar een vriend

Burgerlijke Rechtbank te Antwerpen 13e B Kamer – 7 april 2008

samenvatting

Wanneer de Belgische een verkeerd tarief van de successierechten in rekening bracht en deed betalen is zij gehouden, de teveel betaalde rechten, boete en interesten terug te betalen. Een en ander maakt een geldschuld uit omdat de waarde ervan bepaald wordt door art. 134 Wetboek Successierechten, stellende dat de hoofdschuld bestaat uit de ten onrechte gekweten rechten, boete en interesten. Krachtens art. 142/2 Wetboek Successierechten en art. 1153 B.W. zijn hierop moratoire interesten verschuldigd vanaf de ingebrekestelling.

tekst van het vonnis

F. t/ Belgische Staat, minister van Financiën

Vordering

De vordering strekt er in hoofdorde toe verweerder (de Belgische Staat, vertegenwoordigd door de minister van Financiën) te horen veroordelen tot betaling aan eiseres (mevrouw C.F.) van de compensatoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf 18 oktober 2005 tot en met 10 november 2006, zijnde in totaal de som van 2.234,02 euro, te vermeerderen met de gerechtelijke interesten vanaf 27 november 2007.

Subsidiair strekt de vordering ertoe verweerder te horen veroordelen tot betaling aan eiseres van de moratoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf 8 mei 2006 tot en met 10 november 2006, zijnde in totaal 1.076,70 euro, te vermeerderen met de gerechtelijke interesten vanaf 27 november 2007.

Nog meer subsidiair strekt de vordering ertoe verweerder te horen veroordelen tot betaling van de moratoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf 20 juli 2006 tot en met 10 november 2006, zijnde in totaal 656,39 euro, te vermeerderen met de gerechtelijke interesten vanaf 27 november 2007.

Feiten

Eiseres was de begunstigde van een levensverzekeringsovereenkomst, aangegaan door wijlen haar stiefvader, de heer R.B., overleden te Antwerpen op 30 december 1998.

Aangezien eiseres en haar moeder oorspronkelijk geen kennis hadden van het bestaan van deze levensverzekeringsovereenkomst, werd hiervoor een aanvullende aangifte van nalatenschap ingediend op 2 september 2005.

Verweerder heeft het tarief van de successierechten voor vreemden toegepast, waarbij eiseres 19.743,83 euro successierechten, 3.941,51 euro boete en 8.465,17 euro interesten verschuldigd was.

Voormelde bedragen ten belope van in totaal 32.150,51 euro werden op 18 oktober 2005 door eiseres betaald. Deze betaling werd op 21 oktober 2005 geboekt door verweerder.

Vervolgens vernam eiseres van haar notaris dat het verkeerde tarief door verweerder toegepast werd, omdat ingevolge art. 50 van het Vlaams Wetboek der Successierechten een verkrijging tussen een stiefouder en stiefkind wordt gelijkgesteld met een verkrijging in rechte lijn.

Op 8 mei 2006 erkende verweerder dat inderdaad het tarief in rechte lijn moest worden toegepast.

Op 20 juli 2006 stelde eiseres verweerder in gebreke het onverschuldigde terug te betalen, vermeerderd met de wettelijke interesten vanaf 18 oktober 2005.

Op 10 november 2006 heeft verweerder de onverschuldigde sommen aan eiseres teruggestort.

Beoordeling

De betwisting heeft betrekking op de vraag of eiseres – ingevolge de toepassing van een verkeerd tarief van de successierechten door verweerder – op de door haar teveel betaalde rechten, boete en interesten, aanspraak kan maken op:

– compensatoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf de betaling door eiseres op 18 oktober 2005 tot de terugbetaling van het onverschuldigde door verweerder op 10 november 2006;

– moratoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf de datum waarop verweerder erkend heeft dat hij het verkeerde tarief heeft toegepast, dit is vanaf 8 mei 2006 tot de terugbetaling van het onverschuldigde door verweerder op 10 november 2006;

– moratoire interesten tegen de rentevoet van 7% vanaf de aangetekende ingebrekestelling van 20 juli 2006 tot de terugbetaling van het onverschuldigde door verweerder op 10 november 2006.

Verweerder voert aan dat hij geen compensatoire interesten verschuldigd is, noch moratoire interesten bij gebreke van enige nuttige ingebrekestelling bij deurwaardersexploot.

De interesten dienen naar hun functie en aard onderscheiden te worden.

Remuneratoire interesten vormen de tegenprestatie voor de terbeschikkingstelling van geld. Schadevergoedende interesten daarentegen zijn verschuldigd wegens de te late uitvoering van een andere verbintenis van wettelijke contractuele of buitencontractuele aard.

De schadevergoedende interesten moeten evenwel verder worden opgedeeld in moratoire interesten of verwijlinteresten en compensatoire of vergoedende interesten.

De moratoire interest of verwijlinterest is de interest die verschuldigd is als schadevergoeding wegens de vertraging in de uitvoering van een numerieke geldschuld. Dit is een schuld waarvan het oorspronkelijk voorwerp de betaling van een numerieke geldsom is of waarvan de waarde van tevoren bij wet of bij overeenkomst bepaald wordt. Deze interest is onderworpen aan art. 1153 e.v. B.W.

De compensatoire of vergoedende interest is verschuldigd wegens de vertraging in de voldoening van een waardeschuld. Dit is een schuld waarvan het bedrag door de rechter wordt bepaald op de dag van diens uitspraak of bij overeenkomst (bv. een dading) door de partijen zelf. Art. 1153 e.v. B.W. zijn hierop niet van toepassing.

Om te beoordelen of verweerder eventueel moratoire of compensatoire interesten aan eiseres verschuldigd is, dient te worden uitgemaakt of de hoofdschuld van verweerder een geld- of een waardeschuld is.

De hoofdschuld van verweerder is een numerieke geldschuld, aangezien de waarde ervan van tevoren door de wet bepaald wordt. Art. 134 van het Wetboek der Successierechten bepaalt immers dat de waarde van de hoofdschuld de ten onrechte gekweten rechten, boete en interesten bedraagt.

Dat de hoofdschuld van verweerder een numerieke geldschuld betreft, wordt bevestigd door art. 142/2 van het Wetboek der Successierechten, aangezien ingevolge deze wetsbepaling slechts moratoire interesten verschuldigd zijn op de door verweerder terug te geven geldsommen.

Verweerder is derhalve slechts moratoire interesten aan eiseres verschuldigd. De aard van de hoofdschuld van verweerder sluit de toekenning van compensatoire interesten uit.

Deze moratoire interesten zijn krachtens art. 142/2 van het Wetboek der Successierechten verschuldigd volgens de regels en bepalingen van het Burgerlijk Wetboek.

Daaruit volgt dat deze moratoire interesten verschuldigd zijn zonder dat eiseres enig verlies hoeft te bewijzen, dat zij slechts verschuldigd zijn vanaf de aanmaning tot betaling en dat zij tegen de wettelijke rentevoet berekend dienen te worden (art. 1153 B.W.).

Uit de bepalingen van art. 142/2 van het Wetboek der Successierechten volgt evenzeer dat art. 1139 B.W. ook in dezen van toepassing is. Luidens deze laatste wetsbepaling wordt de schuldenaar in gebreke gesteld, hetzij door een aanmaning of door een andere daarmee gelijkstaande akte, hetzij door de overeenkomst zelf, wanneer deze bepaalt dat de schuldenaar door het enkel verstrijken van de vervaltijd in gebreke zal zijn zonder dat enige akte vereist is.

Elk geschrift dat een sommatie bevat waaruit de schuldenaar noodzakelijk heeft moeten opmaken dat hij in gebreke werd gesteld zijn verbintenis na te komen, maakt een aanmaning tot betaling uit (in deze zin: Cass. 28 maart 1994, Arr. Cass. 1994, 319).

De aangetekende ingebrekestelling van 20 juli 2006 voldoet aan de voormelde voorwaarden, zodat verweerder vanaf die datum moratoire interesten tegen de wettelijke rentevoet verschuldigd is tot 10 november 2006, zijnde in totaal 656,39 euro.

...