-A +A

Vrije keuze van Advocaat rechtsbijstand

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend

Elke verzekeringsovereenkomst rechtsbijstand moet expliciet vermelden dat de verzekerde vrij is een eigen advocaat, of een andere persoon met de vereiste wettelijke kwalificaties aan te stellen om hem te verdedigen, te vertegenwoordigen of zijn belangen te behartigen.

Deze vrije keuze geldt niet alleen voor gerechtelijke procedures. Sinds de wet van 9 april 2017 geldt de vrije keuze ook in geval van arbitrage- en bemiddelingsprocedures en bij de alternatieve vormen van geschillenbeslechting.

De vrije keuze van advocaat in de verzekering rechtsbijstand wordt geregeld door de wet op de landverzekeringsovereenkomst van 25 juni 1992, meer bepaald in art. 92 ( de bepaling werd na opheffing van de wet overgenomen in de Wet van 4 april 2014 betreffende de verzekeringen
.
 
Art. 92 van deze wet stelt: “in elke verzekeringsovereenkomst inzake rechtsbijstand moet uitdrukkelijk ten minste worden bepaald dat:
 
1.      Wanneer moet worden overgegaan tot een gerechtelijke of administratieve procedure, de verzekerde vrij is in de keuze van een advocaat of van ieder andere persoon die de vereiste kwalificaties heeft krachtens de op procedure toepasselijke wet om zijn belangen te verdedigen, te vertegenwoordigen of te behartigen;
2.      Telkens er zich een belangconflict met zijn verzekeraar voordoet, de verzekerde vrij is in de keuze van een advocaat of zo hij er de voorkeur aan heeft, iedere andere persoon die de vereiste kwalificaties heeft krachtens de op de procedure toepasselijke wet om zijn belangen te verdedigen.
 
Dit principe werd overgenomen in het Koninklijk besluit van 12 oktober 1990 betreffende de rechtsbijstandverzekeringen, meer bepaald in het art. 5 waarin gesteld wordt dat in elke overeenkomst van rechtsbijstand de bepaling van art. 92 van de wet op de landverzekeringsovereenkomst dient opgenomen te worden.
 
Eerder stelde zich reeds de vraag in hoeverre een verzekeringsmaatschappij zich het recht zou kunnen voorbehouden om een advocaat op te leggen wanneer meerdere verzekeringsnemers schade zouden lijden door één en hetzelfde feit.
 
In een arrest van het Hof van Justitie van 10.09.2009 werd uitdrukkelijk de vrije keuze van advocaat ook in deze situatie erkend. Het hof van Justitie stelde: "artikel vier lid 1, sub a, van de richtlijn 87/344/EEG van de Raad van 22 juni 1987 tot coördinatie van de wettelijke en bestuuursrechtelijke bepalingen betreffende de rechtsbijstandsverzekering, moet aldus worden uitgelegd dat de rechtsbijstandsverzekeraar zich niet het recht kan voorbehouden zelf de rechtshulpverlener voor alle betrokken verzekerden te kiezen wanneer een groot aantal verzekeringsnemers schade lijdt door eenzelfde feit. Voor de volledige tekst van dit arrest, zie NJW, 218, pagina 189.
 
De vraag stelt zich meer en meer in hoeverre de class action, zoals deze zich in ons rechtssysteem tracht te nestelen, geen aantasting zou uitmaken van het fundamentele recht van vrije keuze van advocaat door de cliënt. Dit recht werd overigens zo belangrijk geacht dat een en ander expliciet bekrachtigd werd in art. 6 lid 3, C van het Europees Verdrag van de rechten van de mens.
 
Nopens deze problematiek werd behandeld in een bijdrage verschenen in het Nieuw Juridisch Weekblad nr. 218 pagina 174 van de hand van Dirk Lindemans, vrije keuze van Advocaat.
 
Niettegenstaande het algemeen principe van de vrije keuze van advocaat, zijn heel wat burgers zich niet bewust van deze vrije keuze.
 
Op het ogenblik dat een burger geconfronteerd wordt met een procedure waarbij hij meent aanspraak te kunnen maken op zijn rechtsbijstandpolis , neemt deze vaak eerder contact met zijn verzekeraar of makelaar dan met de advocaat van zijn keuze. Onmiddellijk wordt vastgesteld dat zowel de makelaar als de verzekeringsmaatschappij een advocaat aan de burger trachten op te dringen. De verzekeringsmaatschappijen hebben immers met bepaalde advocaten contracten afgesloten op basis van een jaarlijks abonnement of een vast forfaitair tarief waarbij deze advocaten werken aan merkbaar lagere tarieven dan de raadsman van de verzekerden. Nochtans hebben deze advocaten dezelfde kostenstructuren dan de advocaten die in alle vrijheid opereren waardoor er te vrezen valt dat de belangen van de verzekerden leiden onder de kwaliteit van de dienstverlening. Terzake is de verzekeringsmaatschappij de broodheer van de advocaat die op maandelijkse basis een vast aantal dossiers krijgt waarbij er met alle mogelijke middelen getracht wordt om de prijzen zoveel mogelijk te drukken. Vanzelfsprekend heeft dit een weerslag op de wijze waarop de dienstverlening wordt verricht. Meermaals wordt vastgesteld dat er nauwelijks aandacht wordt besteed aan degelijke consultaties, degelijk overleg met de cliënt en degelijke informatieverstrekking.
 
Slecht betaalde en onderbetaalde diensten kunnen de vrees opwekken dat de kwaliteit van de dienst hieronder gaat lijden.
 
De verzekeringsmaatschappij heeft er alle belang bij dat de procedures zo goedkoop mogelijk worden afgehandeld. De advocaten die in een dergelijk vast verband werken voor verzekeringsmaatschappijen hebben er alle belang bij dat zij hun diensten het volgend jaar kunnen verlengen en derhalve zuinig zijn met het voeren van procedures, zuinig zijn met hun verdediging.
 
Elke burger maakt daarom een verstandige keuze om eerst een advocaat te raadplegen en dan pas de rechtsbijstandverzekeraar. Op die wijze zal hij eerst een volledig onafhankelijk advies bekomen waarbij zijn eigen advocaat contact zal opnemen met de rechtsbijstandverzekeraar van de verzekerde waardoor de kosten en erelonen door deze verzekeringsmaatschappij gedragen worden.
 
De misbruiken bij sommige maatschappijen gaan zelfs zo ver dat bepaalde makelaars of personeelsleden van verzekeringskantoren beloond worden wanneer zij de verzekerde kunnen overtuigen om geen beroep te doen op een eigen advocaat maar wel op de vaste advocaat van de verzekeringsmaatschappij.
 
Een en ander gaat lijnrecht in tegen de gedragsregels die bij de rechtsbijstandsverzekering werden voorzien en die een verregaande informatieverstrekking opleggen.
 
Maar deze gedragregels zijn niet bindend en voorzien niet in een sanctie bij de niet naleving ervan.
 
Een andere hekelpunt is dat de rechtsbijstandverzekeraars de tussenkomst van een advocaat zo veel mogelijk trachten uit te stellen teneinde zelf in de gelegenheid gesteld te worden om de zaak minnelijk te regelen en dit vaak ten koste van de belangen van de verzekerde.
 
Een aanpassing van de wetgeving dringt zich op, door bijvoorbeeld de verzekeringsmaatschappijen op te leggen dat zij slechts een eigen advocaat kunnen aanstellen na een voorafgaandelijk en schriftelijke zeer duidelijke vraag aan de verzekerde waarbij de verzekerde er zeer formeel op wordt gewezen dat hij het recht heeft om een advocaat van zijn eigen keuze te raadplegen.
 
Ondanks alle goede voornemens en gedragscodes die de rechtsbijstandverzekeraars zich aanmeten, dient spijtig genoeg vastgesteld dat zij met alle mogelijke middelen de kosten van verdediging zoveel mogelijk trachten te beperken ondermeer door zelfs wanneer ze rechtsbijstand dienen te verlenen, de tussenkomsten van de advocaat trachten op te splitsen in door de polis gedekte risico’s en niet gedekte risico’s waarbij zij deze verdeelsleutel op een vrij arbitraire wijze trachten te hanteren. Bovendien hebben zij een aantal forfaitaire bedragen vooropgesteld voor een aantal door hen geachte klassieke verdedigingen waarbij zij vaak weigeren om kosten boven deze forfaits te bedragen. De verdediging laat zich zelden vatten in forfaitaire tussenkomsten. Het forfait is precies de doodsteek van een vrije verdediging waardoor er belemmert wordt dat alle nodige en nuttige elementen worden aangehaald en gebruikt ter verdediging van de burger. Een burger die een rechtsbijstandverzekering afsluit, verzekert zich precies omdat deze wenst dat alle mogelijke middelen worden aangewend, wat ook de kostprijs ervan is om een maximale verdediging te waarborgen. De forfaitaire vergoeding van kosten en erelonen ontkent precies dit principe.
 
Meer zelfs, de rechtsbijstandverzekeringmaatschappijen hebben zich erop toegelegd om advocaten te overtuigen de balie te verlaten om in hun dienst te treden, niet om juridisch advies te verlenen, maar wel om precies zoveel mogelijk staten van onkosten en erelonen te betwisten. Zij worden afgerekend op de door hen behaalde resultaten, lees de vermindering en de reductie van de honoraria, lees de beperking van de verdediging. De lonen van deze personeelsleden liggen eerder aan de lage kant en in elk geval heel wat lager dan de modaal verdienende advocaat. Het zou natuurlijk te ver gaan om te zeggen dat deze werknemers ex-gefrustreerde advocaten zijn die hun welverdienende collega’s het leven gaan zuur maken. Wellicht mag dit met klem ontkend worden, maar de perceptie blijft.
 
Gelukkig zijn er nog voldoende advocaten die zich durven verzetten tegen de beperkingen die sommige rechtsbijstandverzekeraars opleggen en zijn er anderzijds ook nog heel wat degelijke rechtsbijstandverzekeraars en degelijke makelaars die met alle mogelijke middelen trachten de belangen van de verzekerde optimaal te waarborgen.
Commentaar: 

De toegang tot het recht wordt niet verbeterd maar belemmerd door de rechtsbijstandsverzekering. De rechtsbijstand wordt verleend of geweigerd op basis van commerciële motieven en niet op basis van recht. Erelonen worden systematisch betwist.

Zo vaak wordt de verzekerde ontzegd een beroep te doen op een advocaat. Wanneer deze aandringt op provisienering wordt deze geweigerd. De rechtsbijstandsverzekeringen adviseren hun verzekerden beroep te wachten en vertrouwen te hebben op hun juristen (ofwel gebuisde advocaten, ofwel wetboeklezers zonder rechtbank ervaring, dan wel een beroep te doen op goedkope geitenwollensokken bemiddelaars of arbiters en als het echt niet anders kan op door hen voorgestelde advocaten die gedwongen worden te werken aan WIBRA tarieven.

Verbaast het dat meer en meer betere advocaten nog weigeren te werken in dossiers met rechtsbijstand?

De enige goede oplossing is dat rechtsbijstandsverzekeraars eindelijk verboden wordt contacten ten onderhouden met cliënten van advocaten, hetgeen overigens een schending is van het beroepsgeheim. De vraag dient gesteld of de openbare orde en de goede zeden een rechtsbijstandsverzekering toelaat en zo ja of de wetgever na een ethische overweging en op andere gronden deze activiteit meent te moeten toestaan. Zo ja, dient hun tussenkomst beperkt tot het betalen van eventuele forfaits.

De advocaten kunnen dan nog steeds vrij hun tarieven bepalen, zij het op basis van dit forfait, er (ver) boven of er onder. Een rechtsbijstandverzekering moet het verbod worden opgelegd een advocaat voor te stellen, aan te bevelen of af te raden. Immers haar motieven dienen niet de kwaliteit of de toegang tot het recht, maar loutere economische motieven. Justitie is een recht en geen product.

Wie stelt dat een betere toegang tot het recht niet gelijk staat met een betere toegang tot de rechtbank en meent dat recht (beter) (ook) elders gepleegd wordt, is een gevaar voor de rechtstaat en de burger. Alternatieve geschillenbeslechting kan een optie zijn waarvoor kan gekozen, maar de waarborgen van beroepsgeheim, onafhankelijkheid, opleiding, professionalisme en het recht van verdediging worden middels georganiseerd toezicht nog steeds het best gewaarborgd bij de beslechting door de rechtbank.

Het moet nu eens gedaan zijn met de onzin dat wie er niet in slaagt zijn geschil in de minne op te lossen en niet via professionele bemiddeling tot een akkoord komt, als mens of organisatie, dan wel als onderneming, mislukt is en wie dan nog niet het verstand heeft een beroep te doen op een private rechtbank die in het verborgene zetelt (arbitrage) en een beroep doet op de rechter, een halve idioot is. Het hebben van een geschil en het voorleggen van een geschil aan de rechter is legitiem en een gewaarborgd recht. De uitoefening van dit recht is eervol. De behandeling van een geschil door de rechtbank is een hoogdag voor het recht.

Gerelateerd
0
Uw beoordeling Geen
Aangemaakt op: do, 11/03/2010 - 20:11
Laatst aangepast op: do, 13/07/2017 - 08:40

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.