Conform art. 26  1 van de bijzondere wet van 6 januari 1989 op het Arbitragehof, zoals gewijzigd door de bijzondere wet van 9 maart 2003, doet hetArbitragehof bij wijze van prejudiciële beslissing, uitspraak bij wijze van arrest op vragen omtrent:

 

1.     De schending door een wet, een decreet of een in art. 134 van de grondwet bedoelde regel van de regels die door of krachtens de grondwet zijn vastgesteld voor het bepalen van de onderscheiden bevoegdheid van de staat, de gemeenschappen en de gewesten.

2.     Onverminderd het punt ten 1^ste elke conflict tussen decreten of tussen regels bedoeld in art. 134 van de grondwet, die uitgaan van verschillende werkgevers en voor zover het conflict ontstaan is uit hun onderscheiden werkingsfeer.

3.     De schending van een wet, een decreet of een in art. 134 van de grondwet bedoelde regel van de artikelen van titel II “de Belgen en hun rechten” en de artikelen 170,172 en 191 van de grondwet.

 

Derhalve kan een dergelijke vraag voor elk rechtscollege met inbegrip van het Hof van Cassatie worden ingeroepen, waarbij dit rechtscollege ingevolge art. 26 paragraaf 2 1^stealinea van de bijzondere wet op het Arbitragehofverplicht is het hof te verzoeken over deze vraag een uitspraak te doen.

 

Met andere woorden bestaat er een bijzondere verplichting van de hogere rechtbanken om de gestelde prejudiciële vragen aan het Arbitragehof(thans grondwettelijk hof) voor te leggen.

 

De bijzondere wet van 9 maart 2003 heeft het Hof van Cassatie evenwel verschillende mogelijke uitzonderingsgronden ter beschikking gesteld om een prejudiciële vraag niet te moeten stellen aan hetArbitragehof.

 

Het art. 26 paragraaf 2 van de bijzondere wet van 6 januari 1989, bepaald dat het rechtscollege, met inbegrip van het Hof Van Cassatie niet meer gehouden is een prejudiciële vraag aan het grondwettelijk hof te stellen wanneer:

 

1.     De zaak niet door het betrokken rechtscollege kan worden behandeld om redenen van onbevoegdheid of niet ontvankelijkheid, tenzij wanneer die redenen ontleend zijn aan normen die zelf het onderwerp uitmaken van het verzoek tot het stellen van de prejudiciële vraag.

2.     Wanneer hetArbitragehof reeds uitspraak heeft gedaan op een vraag op een beroep met een identiek onderwerp.

 

Het art. 26 paragraaf 2 in fine van de bijzondere wet van 6 januari 1989 bepaalde eveneens een uitzondering op de verplichting tot het stellen van een prejudiciële vraag wanneer het rechtscollege meende dat het antwoord op deze prejudiciële vraag niet onontbeerlijk was om tot een uitspraak te komen of wanneer er klaarblijkelijk geen schending was van de grondwet. Deze uitzondering gold evenwel niet voor het Hof van Cassatie.

 

Tenslotte is er de uitzondering van art. 26 paragraaf 3 zoals deze toegevoegd werd door de bijzondere wet van 9 maart 2003, stellende dat behalve wanneer er ernstige twijfel bestaat over de verenigbaarheid van een wet, een decreet of een in art. 134 van de grondwet bedoelde regel met een van de in paragraaf 1 bedoelde regels of artikelen van de grondwet, en geen vraag op beroep met hetzelfde onderwerp bij het Hof aanhangig is, een rechtscollege zowel in het geval de vordering spoed eisend is en de uitspraak over de vordering slechts een voorlopig karakter heeft, als in het geval het een procedure ter beoordeling van de handhaving van de voorlopige hechtenis betreft, er niet toegehouden is om een prejudiciële vraag te stellen.

 

Hieraan werd onmiddellijk toegevoegd dat deze uitzondering tot de verplichting om een prejudiciële vraag te stellen niet geldt ten aanzien van het Hof van Cassatie.

 

In een bijzonder interessante bijdrage van CABG, werd het onderwerp behandeld in hoeverre het Hof van Cassatie al dan niet verplicht heeft om een vraag te stellen aan hetArbitragehof, lees grondwettelijk hof (zie CABG 2006/1)