-A +A

Wet waardering vruchtgebruik

Printervriendelijke versiePrintervriendelijke versieVerstuur naar een vriendVerstuur naar een vriend
Alternatieve naam: 
Wet houdende invoeging van artikel 624/1 in het Burgerlijk Wetboek en tot wijziging van artikel 745sexies van hetzelfde wetboek teneinde de regels vast te leggen voor de waardering van het vruchtgebruik in geval van omzetting van het vruchtgebruik van de langstlevende echtgenoot en van de langstlevende wettelijk samenwonende
Afkondiging: 
don, 22/05/2014
Publicatie: 
vri, 13/06/2014

Deze wet en de bijhorende omzettingstabellen vervat in het MB van 22 december 2014 (BS 15 januari 2015) wijzigen de waarderingsregels bij de gerechtelijke omzetting van het vruchtgebruik.

De bedoeling van de wet is aldus een einde te maken aan de discussies rond de waardebepaling van het levenslang vruchtgebruik bij de gerechtelijke omzetting in een som geld.

De wet wijzigt ook bepaalde gevolgen van de omzetting en voert een nieuw art. 624/1 BW in m.b.t. de kapitalisatie van levenslang vruchtgebruik.

Tekst van de wetgeving: 

HOOFDSTUK 1. - Inleidende bepaling

Artikel 1. Deze wet regelt een aangelegenheid als bedoeld in artikel 78 van de Grondwet.

HOOFDSTUK 2. - Wijzigingen van het Burgerlijk Wetboek

Art. 2. In titel III, boek II, afdeling III, van het Burgerlijk Wetboek wordt een artikel 624/1 ingevoegd, luidende :
"Art. 624/1. Tenzij partijen anders zijn overeengekomen, wordt de gekapitaliseerde waarde van een levenslang vruchtgebruik of een blote eigendom bezwaard met een levenslang vruchtgebruik berekend overeenkomstig artikel 745sexies, § 3.".

Art. 3. In artikel 745sexies van hetzelfde Wetboek, ingevoegd bij de wet van 14 mei 1981 en gewijzigd bij de wet van 29 april 2001, worden de volgende wijzigingen aangebracht :
1° paragraaf 3 wordt vervangen door wat volgt :
" § 3. De minister van Justitie bepaalt voor de omzetting van het vruchtgebruik twee omzettingstabellen : een voor mannen en een voor vrouwen.
Deze omzettingstabellen bepalen de waarde van het vruchtgebruik als een percentage van de normale verkoopwaarde van de goederen onderworpen aan het vruchtgebruik, rekening houdend met :
- de gemiddelde rentevoet over de laatste twee jaar van de lineaire obligaties waarvan de maturiteit gelijk is aan de levensverwachting van de vruchtgebruiker. De rentevoet die overeenstemt met de hoogste maturiteit wordt toegepast wanneer de levensverwachting deze maturiteit overschrijdt. Deze rentevoet wordt toegepast na aftrek van de roerende voorheffing;
- de Belgische prospectieve sterftetafels die jaarlijks worden gepubliceerd door het Federaal Planbureau.
Tenzij partijen anders zijn overeengekomen gebeurt de waardering van het vruchtgebruik op basis van de omzettingstabellen, de verkoopwaarde van de goederen en de leeftijd van de vruchtgebruiker op de datum van de indiening van het in § 2 bedoelde verzoekschrift.
De waarde van het vruchtgebruik verstrekt door de omzettingstabellen is gelijk aan het verschil tussen de waarde van de volle eigendom en de waarde van de blote eigendom. De waarde van de blote eigendom is gelijk aan een breuk waarvan de teller gelijk is aan de waarde van de volle eigendom; de noemer is gelijk aan één te vermeerderen met de rentevoet, deze som zijnde verheven tot de macht die gelijk is aan de levensverwachting van de vruchtgebruiker. De levensverwachting uitgedrukt in jaren, de rentevoet uitgedrukt in procent, en de waarde van het vruchtgebruik uitgedrukt in procent van de waarde van de volle eigendom, bevatten twee decimalen.
De vruchtgebruiker behoudt het vruchtgebruik van de goederen tot op het ogenblik dat de kapitalisatiewaarde van zijn vruchtgebruik hem effectief is betaald.
Tot dat ogenblik brengt deze som geen intresten op in het voordeel van de vruchtgebruiker, behalve indien de vruchtgebruiker na de definitieve vaststelling van de kapitalisatiewaarde van zijn vruchtgebruik beslist om afstand te doen van het genot van de zaak. In dit geval zal aan de vruchtgebruiker een intrest verschuldigd zijn gelijk aan de wettelijke intrest vanaf het ogenblik waarop deze aan de blote eigenaar, bij aangetekende zending of deurwaardersexploot, bevestigt dat hij afstand heeft gedaan van het genot van de zaak en hij de blote eigenaar in gebreke stelt tot het betalen van deze intrest.
Wanneer evenwel omwille van de gezondheidstoestand van de vruchtgebruiker zijn verwachte levensduur manifest lager is dan deze van de statistische tabellen, kan de rechter hetzij de omzetting weigeren, hetzij de toepassing van de omzettingstabellen uitsluiten en andere omzettingsvoorwaarden bepalen.
De minister van Justitie bepaalt jaarlijks op 1 juli de in het eerste lid bedoelde omzettingstabellen. Bij deze gelegenheid houdt hij rekening met de in het tweede en derde lid vermelde parameters en met de voorstellen van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, na kennis te hebben genomen van de resultaten van de werkzaamheden geleverd door het Federaal Planbureau en het Instituut voor actuarissen in België.
De omzettingstabellen worden ieder jaar in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt. Naast de leeftijd van de vruchtgebruiker vermelden deze tabellen diens levensverwachting evenals de overeenkomstige rentevoet en waarde van het vruchtgebruik.";
2° paragraaf 4 wordt opgeheven.

HOOFDSTUK 3. - Overgangsbepaling

Art. 4. Artikel 3, 1°, van deze wet is van toepassing op elk verzoek tot omzetting van vruchtgebruik ingediend vanaf de inwerkingtreding van deze wet.

HOOFDSTUK 4. - Inwerkingtreding

Art. 5. Deze wet treedt in werking tien dagen na de bekendmaking in het Belgisch Staatsblad van de omzettingstabellen bedoeld in artikel 3, 1°.
 

Gecoördineerde actuele versie van de wet: 

Ministerieel besluit van 22 april 2014 tot bepaling van de omzettingstabellen van het vruchtgebruik als bedoeld in artikel 745sexies, § 3, van het Burgerlijk Wetboek (B.S. 15/01/2015 - Inwerkingtreding : 25-01-2015 )

Artikel 1. De omzettingstabellen van het vruchtgebruik als bedoeld in artikel 745sexies, § 3, van het Burgerlijk Wetboek worden vastgesteld volgens de bijlage bij dit besluit.

BIJLAGE.

Art. N. OMZETTINGSTABEL VAN HET VRUCHTGEBRUIK

 

Leeftijd Mannen Vrouwen
  Egx (1) I (2) Tx conv. (3) Egx (1) I (2) Tx conv. (3)
0 88,38 2,53 89,01 90,42 2,53 89,56
1 87,32 2,53 88,72 89,38 2,53 89,28
2 86,23 2,53 88,40 88,31 2,53 88,99
3 85,12 2,53 88,08 87,24 2,53 88,69
4 84,01 2,53 87,74 86,16 2,53 88,38
5 82,90 2,53 87,40 85,07 2,53 88,06
6 81,78 2,53 87,04 83,99 2,53 87,74
7 80,66 2,53 86,67 82,91 2,53 87,40
8 79,54 2,53 86,29 81,83 2,53 87,06
9 78,42 2,53 85,90 80,74 2,53 86,70
10 77,30 2,53 85,50 79,66 2,53 86,33
11 76,17 2,53 85,09 78,57 2,53 85,96
12 75,04 2,53 84,66 77,49 2,53 85,57
13 73,92 2,53 84,23 76,40 2,53 85,18
14 72,79 2,53 83,78 75,31 2,53 84,77
15 71,67 2,53 83,32 74,23 2,53 84,35
16 70,55 2,53 82,84 73,14 2,53 83,92
17 69,43 2,53 82,36 72,06 2,53 83,48
18 68,32 2,53 81,86 70,98 2,53 83,03
19 67,21 2,53 81,35 69,90 2,53 82,56
20 66,11 2,53 80,83 68,82 2,53 82,08
21 65,01 2,53 80,29 67,74 2,53 81,59
22 63,91 2,53 79,75 66,65 2,53 81,09
23 62,81 2,53 79,18 65,57 2,53 80,57
24 61,71 2,53 78,60 64,49 2,53 80,04
25 60,61 2,53 78,01 63,41 2,53 79,49
26 59,51 2,53 77,39 62,33 2,53 78,93
27 58,41 2,53 76,76 61,24 2,53 78,35
28 57,31 2,53 76,11 60,16 2,53 77,76
29 56,21 2,53 75,45 59,08 2,53 77,15
30 55,10 2,53 74,76 58,00 2,53 76,52
31 54,00 2,53 74,06 56,92 2,53 75,88
32 52,89 2,53 73,33 55,84 2,53 75,22
33 51,78 2,53 72,58 54,76 2,53 74,54
34 50,68 2,53 71,81 53,68 2,53 73,85
35 49,57 2,53 71,02 52,60 2,53 73,13
36 48,46 2,53 70,20 51,52 2,53 72,40
37 47,36 2,53 69,37 50,45 2,53 71,65
38 46,26 2,53 68,52 49,37 2,53 70,87
39 45,16 2,53 67,64 48,30 2,53 70,08
40 44,06 2,53 66,74 47,24 2,53 69,28
41 42,97 2,53 65,82 46,17 2,53 68,45
42 41,88 2,53 64,88 45,11 2,53 67,60
43 40,80 2,53 63,92 44,05 2,53 66,73
44 39,72 2,53 62,93 43,00 2,53 65,85
45 38,64 2,53 61,92 41,95 2,53 64,94
46 37,58 2,53 60,90 40,91 2,53 64,02
47 36,52 2,53 59,85 39,87 2,53 63,07
48 35,47 2,53 58,78 38,84 2,53 62,11
49 34,43 2,53 57,69 37,82 2,53 61,13
50 33,40 2,53 56,59 36,81 2,53 60,14
51 32,38 2,53 55,47 35,80 2,53 59,12
52 31,37 2,53 54,33 34,80 2,53 58,08
53 30,37 2,53 53,18 33,80 2,53 57,02
54 29,38 2,53 52,00 32,81 2,53 55,95
55 28,40 2,53 50,81 31,83 2,53 54,85
56 27,43 2,52 49,47 30,85 2,53 53,74
57 26,47 2,51 48,12 29,87 2,53 52,59
58 25,52 2,50 46,75 28,90 2,53 51,43
59 24,59 2,49 45,38 27,94 2,52 50,11
60 23,66 2,47 43,86 26,97 2,52 48,89
61 22,73 2,46 42,44 26,02 2,51 47,54
62 21,82 2,44 40,90 25,06 2,49 46,01
63 20,91 2,42 39,35 24,11 2,48 44,60
64 20,02 2,40 37,80 23,17 2,46 43,05
65 19,13 2,39 36,35 22,23 2,45 41,61
66 18,25 2,37 34,78 21,29 2,43 40,02
67 17,38 2,35 33,22 20,36 2,41 38,42
68 16,53 2,33 31,66 19,44 2,39 36,82
69 15,69 2,31 30,11 18,53 2,38 35,33
70 14,87 2,28 28,48 17,63 2,36 33,72
71 14,06 2,24 26,76 16,74 2,34 32,10
72 13,27 2,19 24,98 15,86 2,32 30,49
73 12,50 2,14 23,25 14,99 2,29 28,78
74 11,75 2,07 21,40 14,14 2,25 26,99
75 11,02 1,99 19,52 13,30 2,20 25,13
76 10,32 1,90 17,65 12,49 2,13 23,14
77 9,65 1,80 15,82 11,70 2,06 21,22
78 9,00 1,70 14,08 10,93 1,98 19,29
79 8,38 1,59 12,38 10,19 1,88 17,29
80 7,79 1,49 10,88 9,48 1,78 15,40
81 7,23 1,38 9,43 8,80 1,66 13,49
82 6,70 1,29 8,23 8,16 1,55 11,80
83 6,20 1,20 7,13 7,55 1,44 10,23
84 5,73 1,10 6,08 6,98 1,34 8,87
85 5,29 1,01 5,18 6,44 1,24 7,63
86 4,89 0,92 4,38 5,94 1,15 6,57
87 4,51 0,83 3,66 5,47 1,05 5,55
88 4,16 0,74 3,02 5,05 0,96 4,71
89 3,83 0,66 2,49 4,65 0,86 3,90
90 3,53 0,58 2,02 4,29 0,77 3,24
91 3,26 0,52 1,68 3,96 0,69 2,69
92 3,02 0,46 1,38 3,65 0,61 2,20
93 2,81 0,42 1,17 3,38 0,55 1,84
94 2,62 0,38 0,99 3,12 0,48 1,48
95 2,44 0,35 0,85 2,89 0,43 1,23
96 2,28 0,32 0,73 2,67 0,39 1,03
97 2,13 0,29 0,61 2,47 0,35 0,86
98 1,99 0,27 0,54 2,28 0,32 0,73
99 1,85 0,25 0,46 2,11 0,29 0,61
100 1,73 0,23 0,40 1,95 0,26 0,51
101 1,62 0,21 0,34 1,80 0,24 0,43
102 1,51 0,20 0,30 1,67 0,22 0,37
103 1,41 0,18 0,25 1,54 0,20 0,31
104 1,32 0,17 0,22 1,43 0,19 0,27
105 1,24 0,16 0,20 1,32 0,17 0,22
106 1,16 0,15 0,17 1,22 0,16 0,19
107 1,08 0,14 0,15 1,13 0,14 0,16
108 1,01 0,13 0,13 1,05 0,13 0,14
109 0,95 0,12 0,11 0,97 0,12 0,12
110 0,89 0,11 0,10 0,91 0,11 0,10
111 0,83 0,10 0,08 0,84 0,10 0,08
112 0,78 0,10 0,08 0,79 0,10 0,08
113 0,74 0,09 0,07 0,73 0,09 0,07
114 0,69 0,09 0,06 0,69 0,09 0,06
115 0,65 0,08 0,05 0,64 0,08 0,05
116 0,62 0,08 0,05 0,61 0,08 0,05
117 0,58 0,07 0,04 0,58 0,07 0,04
118 0,56 0,07 0,04 0,55 0,07 0,04
119 0,53 0,07 0,04 0,53 0,07 0,04
120 0,17 0,02 0,00 0,17 0,02 0,00

(1) Egx = Levensverwachting per geboortegeneratie
2) i = Intrest
(3) Conv. = Omrekeningskoers vruchtgebruik
Bronnen:
OLO : BNB
Levensverwachting per geboortegeneratie: FBP DGS
Berekeningen : FBP IABE
Parameters :
Voorheffing : 25 %
OLO : gemiddelde 1/5/2012-30/4/2014

Rechtsleer:

• De nieuwe wettelijke waarderingsmethode voor de gerechtelijke omzetting van vruchtgebruik in een som geld
Elisabeth Adriaens
Alain Laurent Verbeke
in RW 2014-2015, 1483

Inhoudstafel:

I. Waardebepaling bij gerechtelijke omzetting van vruchtgebruik: de knelpunten van de wet van 1981
A. Een moeilijke kwestie
B. Waardering volgens de wet van 14 mei 1981
C. Knelpunten van het systeem van waardering volgens de wet van 1981
1° Gebrek aan rechtszekerheid
2° Levensverwachting van de vruchtgebruiker
3° Opbrengst en waarde
4° Kan de waarde van het vruchtgebruik samen met de blote eigendom meer zijn dan de waarde van de volle eigendom?
II. De wet van 22 mei 2014: een wettelijke waarderingsmethode
A. Het wetgevend proces
1° Senaat
2° Kamer
B. De nieuwe wettelijke regels
1° Uitgangspunt: vruchtgebruik + blote eigendom = volle eigendom
2° Waarderingsdatum
3° Levensverwachting vruchtgebruiker
4° Bepaling van de waarde van het vruchtgebruik en waarderingsrentevoet
5° Bestemming van het vruchtgebruik en interesten na de vaststelling van de kapitalisatiewaarde
6° Niet-terugwerkende kracht van de omzettingsverrichting
7° Overgangsbepaling en inwerkingtreding
8° Artikel 624/1 BW: kapitalisatie van levenslang vruchtgebruik
III. Conclusie
 

Art. 745sexies.
§ 1. Indien alle blote eigenaars en de langstlevende echtgenoot meerderjarig en handelingsbekwaam zijn, kunnen zij in iedere stand van de zaak, in onderlinge overeenstemming en op de wijze die zij hebben vastgesteld, overgaan tot de omzetting of tot de overdracht van de blote eigendom van de goederen bedoeld in artikel 745quater, § 4.
Indien een van hen minderjarig of anderszins onbekwaam is, wordt gehandeld overeenkomstig artikel 1206 van het Gerechtelijk Wetboek.

§ 2. Bij gebreke van overeenstemming wordt de zaak bij de [1 familierechtbank]1aanhangig gemaakt op verzoekschrift; alle rechtverkrijgenden worden in het geding geroepen bij gerechtsbrief.

Wanneer de rechtbank de eis geheel of ten dele toewijst, bepaalt zij de wijze van omzetting of de prijs die moet worden betaald voor de overdracht van de blote eigendom van de goederen bedoeld in artikel 745quater, § 4. In voorkomend geval gelast zij de verkoop van de volle eigendom van het geheel of van een deel der goederen die met vruchtgebruik belast zijn, dan wel de verdeling van die goederen, zelfs indien ter zake van dat recht geen onverdeeldheid bestaat, tenzij zij verkiest de partijen naar een notaris te verwijzen om de omzetting te laten plaatshebben volgens de procedure omschreven in de artikelen 1207 tot 1225 van het Gerechtelijk Wetboek.

§ 3. De minister van Justitie bepaalt voor de omzetting van het vruchtgebruik twee omzettingstabellen : een voor mannen en een voor vrouwen.
Deze omzettingstabellen bepalen de waarde van het vruchtgebruik als een percentage van de normale verkoopwaarde van de goederen onderworpen aan het vruchtgebruik, rekening houdend met :

- de gemiddelde rentevoet over de laatste twee jaar van de lineaire obligaties waarvan de maturiteit gelijk is aan de levensverwachting van de vruchtgebruiker. De rentevoet die overeenstemt met de hoogste maturiteit wordt toegepast wanneer de levensverwachting deze maturiteit overschrijdt. Deze rentevoet wordt toegepast na aftrek van de [3 roerende voorheffing. De bij het opstellen van de omzettingstabellen in aanmerking te nemen rentevoet mag evenwel niet lager zijn dan 1 % per jaar. De periode van twee jaar loopt vanaf 1 mei van het tweede aan de bekendmaking van de omzettingstabellen voorafgaande jaar tot 30 april van het jaar van de bekendmaking van die tabellen.

- de Belgische prospectieve sterftetafels die jaarlijks worden gepubliceerd door het Federaal Planbureau.

Tenzij partijen anders zijn overeengekomen gebeurt de waardering van het vruchtgebruik op basis van de omzettingstabellen, de verkoopwaarde van de goederen en de leeftijd van de vruchtgebruiker op de datum van de indiening van het in § 2 bedoelde verzoekschrift.

De waarde van het vruchtgebruik verstrekt door de omzettingstabellen is gelijk aan het verschil tussen de waarde van de volle eigendom en de waarde van de blote eigendom. De waarde van de blote eigendom is gelijk aan een breuk waarvan de teller gelijk is aan de waarde van de volle eigendom; de noemer is gelijk aan één te vermeerderen met de rentevoet, deze som zijnde verheven tot de macht die gelijk is aan de levensverwachting van de vruchtgebruiker. De levensverwachting uitgedrukt in jaren, de rentevoet uitgedrukt in procent, en de waarde van het vruchtgebruik uitgedrukt in procent van de waarde van de volle eigendom, bevatten twee decimalen.

De vruchtgebruiker behoudt het vruchtgebruik van de goederen tot op het ogenblik dat de kapitalisatiewaarde van zijn vruchtgebruik hem effectief is betaald.

Tot dat ogenblik brengt deze som geen intresten op in het voordeel van de vruchtgebruiker, behalve indien de vruchtgebruiker na de definitieve vaststelling van de kapitalisatiewaarde van zijn vruchtgebruik beslist om afstand te doen van het genot van de zaak. In dit geval zal aan de vruchtgebruiker een intrest verschuldigd zijn gelijk aan de wettelijke intrest vanaf het ogenblik waarop deze aan de blote eigenaar, bij aangetekende zending of deurwaardersexploot, bevestigt dat hij afstand heeft gedaan van het genot van de zaak en hij de blote eigenaar in gebreke stelt tot het betalen van deze intrest.

Wanneer evenwel omwille van de gezondheidstoestand van de vruchtgebruiker zijn verwachte levensduur manifest lager is dan deze van de statistische tabellen, kan de rechter hetzij de omzetting weigeren, hetzij de toepassing van de omzettingstabellen uitsluiten en andere omzettingsvoorwaarden bepalen.

De minister van Justitie bepaalt jaarlijks op 1 juli de in het eerste lid bedoelde omzettingstabellen. Bij deze gelegenheid houdt hij rekening met de in het tweede en derde lid vermelde parameters en met de voorstellen van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, na kennis te hebben genomen van de resultaten van de werkzaamheden geleverd door het Federaal Planbureau en het Instituut voor actuarissen in België.

De omzettingstabellen worden ieder jaar in het Belgisch Staatsblad bekendgemaakt. Naast de leeftijd van de vruchtgebruiker vermelden deze tabellen diens levensverwachting evenals de overeenkomstige rentevoet en waarde van het vruchtgebruik.

 

Gerelateerd
Aangemaakt op: za, 16/05/2015 - 06:30
Laatst aangepast op: zo, 16/07/2017 - 13:22

Hebt u nog een vraag?

Hebt u nog een vraag in dit verband, klik dan hier om uw vraag aan ons te stellen, of meteen een afspraak te maken voor een consultatie.

Aanvulling

Heeft u een suggestie, aanvulling of voorstel tot correctie met betrekking tot deze pagina? Gebruik dit adres om het te melden.