Uittreksel uit het (nieuw) BW (toepasselijk op de schadegevallen vanaf 1 januari 2025)
Art. 6.17. Aansprakelijkheid voor dieren
De bewaarder van een dier is foutloos aansprakelijk voor de schade veroorzaakt door dit dier.
De bewaarder is de persoon die de niet-ondergeschikte macht van leiding en controle heeft over het dier. De eigenaar wordt vermoed bewaarder van het dier te zijn, tenzij hij bewijst dat de bewaring bij een ander berust.
Commentaar
Art. 6.17 (nieuw) BW herbevestigt de grote lijnen van het oude BW en legt een foutloze aansprakelijkheid op de bewaarder voor de door een dier veroorzaakte schade. Deze vindt haar verantwoording in het risico dat het dier voor derden oplevert.
Het begrip “dier” heeft een ruime draagwijdte en dus een ruim toepassingsgebied. Het viseert in principe alle dieren, zowel huisdieren, getemde dieren als wilde dieren, wanneer zij het voorwerp van toe-eigening uitmaken.
Het volstaat dat het dier schade heeft veroorzaakt opdat de bewaarder van het dier aansprakelijk zou zijn. Een “actieve rol” van het dier is niet vereist.
Ook een dier dat op het fietspad ligt te slapen en zo een fietsongeval veroorzaakt, zal de aansprakelijkheid van zijn bewaarder met zich meebrengen. In dit verband moet men zich hoe dan ook geen vragen meer stellen over de actieve of passieve rol van het dier, noch over het normaal of abnormaal gedrag van het dier.
De aansprakelijkheid voor schade veroorzaakt door een dier wordt, net zoals de aansprakelijkheid voor zaken, op de bewaarder gelegd. De bewaarder van het dier is de persoon die, op het moment van het schade[1]verwekkende feit, voor eigen rekening de macht van leiding en controle heeft over het dier.
De vraag wie het feitelijk meesterschap heeft over het dier, is dus bepalend. Met deze definitie sluit het nieuwe BW aan de rechtspraak van het Hof van Cassatie gevestigd onder de gelding van het oud BW.
Het is mogelijk dat verschillende personen tegelijk de bewaring van een dier waarnemen. Om de vele betwistingen over de vraag wie de bewaarder is van het dier, de eigenaar of een derde, zoveel mogelijk te vermijden, wordt een wettelijk en weerlegbaar vermoeden ingesteld dat de eigenaar de bewaarder is van het dier.
Dit spoort met verschillende vonnissen en arresten en met wat in de rechtsleer leeft
Om aan aansprakelijkheid te ontsnappen zal de eigenaar in principe moeten aantonen dat hij de bewaring aan een derde heeft overgedragen. Vanzelfsprekend kan ook een andere persoon, bijvoorbeeld de benadeelde, trachten aan te tonen dat het meesterschap over het dier aan een derde werd overgedragen. Indien dit wordt bewezen, is de persoon naar wie de bewaring werd overgedragen aansprakelijk voor de door het dier veroorzaakte schade.
De bewaarder zal evenwel niet langer aan aansprakelijkheid ontsnappen door aan te tonen dat de daad van het dier veroorzaakt werd door een gebeurtenis die voor hem een geval van overmacht uitmaakt of door een handeling van een derde. Indien een kind een voetzoeker gooit tussen de poten van een paard dat op hol slaat en een omstaander kwetst, is de bewaarder van het paard jegens de benadeelde in solidum aansprakelijk samen met de ouders van het kind en het kind zelf indien dit meer dan twaalf jaar is. Indien de bewaarder het slachtoffer volledig vergoed heeft, kan hij op grond van art. 6.21 regres uitoefenen tegen de andere aansprakelijken.
De eigenaar van een dier weet dat hij eigenaar is en kan zich trouwens gemakkelijk via de verzekering BA-privéleven verzekeren tegen dit aansprakelijkheidsrisico. De regel geformuleerd door het Hof van Cassatie volgens dewelke er geen aansprakelijkheid is wanneer de benadeelde een eigen fout heeft begaan en het dier normaal en voorzienbaar heeft gehandeld, wordt niet overgenomen aangezien zij een bron van controverse is.
Er blijft immers ook in die hypothese altijd het feit dat een dier waarvan iemand de bewaarder was schade heeft veroorzaakt. Aldus is er een aansprakelijkheidsverdeling indien zowel het dier als een fout van de benadeelde samen oorzaak zijn van de schade. Anders dan in artikel 1385 oud Burgerlijk Wetboek wordt in artikel 6.17 niet meer vermeld dat de aansprakelijkheid ook geldt als het dier verdwaald of ontsnapt is, nu ook dan de bewaarder in principe aansprakelijk is voor de door het dier veroorzaakte schade.
Voor de aansprakelijkheid van dieren voor feiten voorafgaand aan 1 januari 2025 klik hier