1. Het centraal aanspreekpunt: een belangrijke vooruitgang
Een recente wijziging in het uitvoeringsrecht versterkt aanzienlijk de mogelijkheden om vermogensbestanddelen te lokaliseren. De gerechtsdeurwaarder kan voortaan via de centraliserende organisatie informatie verkrijgen van het centraal aanspreekpunt (CAP). Deze informatie betreft de identificatie van de banken, de rekeningen van de schuldenaar en het beschikbare saldo.
Deze bevoegdheid maakt het voor de deurwaarder mogelijk om, in het kader van een uitvoerend derdenbeslag, rechtstreeks informatie op te vragen zonder voorafgaande toelating van de beslagrechter. De winst is aanzienlijk: de procedure wordt sneller, goedkoper en vooral betrouwbaarder. De schuldeiser kan handelen op basis van geconsolideerde gegevens, al moeten deze met voorzichtigheid worden gebruikt aangezien ze slechts twee keer per jaar worden bijgewerkt.
Voor bewarende derdenbeslagen blijft de tussenkomst van de beslagrechter verplicht. Die kan toestemming verlenen om informatie via het CAP op te vragen en kan desgevallend eisen dat de schuldeiser een zekerheid stelt om misbruik tegen te gaan.
2. Bijzondere regels voor beslag bij een bank
Door recente hervormingen kan het bankbeslag worden ingesteld op alle tegoeden die aan de schuldenaar toebehoren, ook wanneer vooraf geen informatie beschikbaar is over zijn bankinstellingen. De hoofdregel blijft dat het beslag betrekking heeft op de bedragen die op de dag van de beslaglegging op de rekening staan, zonder dat dit het latere gewone gebruik van de rekening verhindert.
De doeltreffendheid van het beslag hangt echter nauw samen met de aard van de betrokken rekening. Elk type rekening kent zijn eigen regels over wat al dan niet vatbaar is voor beslag en welke verplichtingen rusten op de derde-beslagene en de gerechtsdeurwaarder.
3. Derdenbeslag op een zichtrekening
Zichtrekeningen zijn onderworpen aan een specifiek beschermingsmechanisme, weergegeven door de codes /A/, /B/ of /C/. Deze codes geven aan wat de aard is van de bedragen die op de rekening worden gecrediteerd en welke bescherming zij genieten tegen cessie en beslag.
De derde-beslagene moet deze informatie opnemen in zijn verklaring en de bedragen specificeren die in de dertig dagen voorafgaand aan de beslag- of cessiedatum op de rekening zijn gestort. Vervolgens moet de gerechtsdeurwaarder, op straffe van nietigheid van het beslag, een gedetailleerde berekening bezorgen van de beslagbare en onbeslagbare bedragen, vergezeld van een betwistingsformulier voor de schuldenaar.
De schuldenaar kan binnen een korte termijn opmerkingen maken. Bij betwisting wordt het dossier binnen enkele dagen aan de beslagrechter voorgelegd, die definitief uitspraak doet, ook wanneer partijen niet verschijnen.
4. Derdenbeslag op een spaarrekening
Voor spaarrekeningen geldt geen enkele bijzondere beperking: het beslag treft het volledige saldo, ongeacht de herkomst of bestemming van de bedragen.
Deze eenvoud maakt het een bijzonder krachtig middel voor de schuldeiser, aangezien gespaarde tegoeden volledig kunnen worden aangesproken.
5. Derdenbeslag op een effectenrekening
Financiële instrumenten die worden verhandeld op een handelsplatform kunnen tegenwoordig worden uitgewonnen zonder tussenkomst van een wisselagent. De gerechtsdeurwaarder kan rechtstreeks een verkooporder geven aan de financiële tussenpersoon, die de verkoop uitvoert volgens de toepasselijke regels.
Deze evolutie vloeit voort uit de afschaffing van het vroegere monopolie van de wisselagenten. Financiële tussenpersonen zijn nu exclusief bevoegd voor markttransacties, wat de uitvoering van het beslag vereenvoudigt en versnelt.