De theorie van de versterkte toestemming vertrekt van de klassieke opvatting dat de geestelijke gezondheid die vereist is om een testament te maken (of een schenking onder levenden te doen), zwaarder wordt beoordeeld dan de wilsbekwaamheid vereist voor andere rechtshandelingen, met name deze onder bezwarende titel. Deze opvatting vindt oorsprong in artikel 901 van het oud Burgerlijk Wetboek, dat expliciet bepaalt dat men “gezond van geest” moet zijn om te kunnen testeren of schenken.
In de rechtspraak en rechtsleer wordt hieruit vaak afgeleid dat de toestemming van een testator of schenker niet alleen vrij en bewust moet zijn – zoals voor elke rechtshandeling vereist – maar bovendien in een verhoogde graad van helderheid moet worden gegeven. De wil moet niet enkel aanwezig zijn, maar ook bijzonder “vrij” en “bewust” zijn geformuleerd. Deze verzwaarde beoordelingsnorm kreeg in de literatuur de naam theorie van de versterkte toestemming. Ze werd o.m. verdedigd door auteurs zoals H. Casman en J. Bael, en ook door het hof van beroep te Brussel, dat in een arrest van 19 december 2001 benadrukte dat de rechter bijzondere aandacht moet schenken aan factoren die de wil van de testator zouden kunnen beïnvloeden.
Deze leer werd gerechtvaardigd door het argument dat testamenten en schenkingen – als eenzijdige, vaak onherroepelijke rechtshandelingen zonder tegenprestatie – een bijzonder risico inhouden op misbruik van kwetsbare personen. Om deze reden zouden zij slechts geldig kunnen zijn als zij voortkomen uit een bijzonder duidelijke en stabiele wilsvorming.
Tegen deze leer formuleert F. Swennen scherpe kritiek, die hij uitwerkt in zijn proefschrift en in diverse publicaties. Hij noemt de theorie van de versterkte toestemming een hardnekkig juridisch misverstand en voert vier inhoudelijke argumenten aan die de klassieke interpretatie fundamenteel ondergraven.
Swennen toont aan dat het vermeende onderscheid tussen testamentaire handelingen en handelingen onder bezwarende titel voortkomt uit een verkeerde lezing van de voorbereidingswerken van de Code civil. Daarin werd oorspronkelijk een tweede lid voorzien in artikel 901 oud BW - 4.136 (nieuw) BW, dat verwees naar artikel 504 oud BW. Dit artikel stelt dat een rechtshandeling slechts post mortem kan worden betwist wegens krankzinnigheid als er vóór het overlijden een onbekwaamverklaring werd uitgesproken of gevorderd, tenzij de krankzinnigheid uit de akte zelf blijkt.
Doordat deze verwijzing uiteindelijk werd geschrapt uit artikel 901 oud. BW - 4.136 (nieuw) BW, leidde men foutief af dat het eenvoudiger was om een schenking of testament aan te vechten dan een rechtshandeling onder bezwarende titel. Volgens Swennen heeft men hierbij een ontvankelijkheidsvoorwaarde (voor de betwisting van een akte) verward met een inhoudelijke geldigheidsvoorwaarde (voor de totstandkoming ervan). Het gevolg was dat men – ten onrechte – ging veronderstellen dat een gift slechts geldig kan zijn bij een “sterker” bewustzijn dan een contract.
Swennen wijst ook op een conceptuele verwarring tussen het begrip 'wil' en 'toestemming'. Volgens hem is toestemming het eindresultaat van een wilsvormingsproces. Wanneer dat proces gebreken vertoont – bijvoorbeeld door aantasting van het verstandelijk vermogen of beoordelingsvermogen – ontbreekt de toestemming, zelfs als er formeel nog een wilsuiting is.
De klassieke doctrine veronderstelt daarentegen dat bij contracten de toestemming pas ontbreekt bij volledige afwezigheid van wil, en dat men bij giften en testamenten reeds bij elke verzwakking kan spreken van ongeldig gevormde wil. Swennen verwerpt deze tweedeling. Volgens hem geldt voor élke rechtshandeling: als het proces van wilsvorming zodanig is verstoord dat de persoon de draagwijdte van zijn handeling niet begrijpt, dan ontbreekt geldige toestemming. Er is dus geen behoefte aan een aparte – en strengere – toestemmingsvoorwaarde voor giften of testamenten.
Een derde kritiekpunt van Swennen is dat men de waardering door de rechter van de feiten (bijvoorbeeld: de gift verdient striktere controle omdat er geen tegenprestatie is) onterecht verwart met een juridische regel over de inhoud van de toestemming. De rechter mag – en zal – inderdaad kritischer staan tegenover eenzijdige handelingen zoals giften, maar dat impliceert niet dat het vereiste toestemmingsniveau juridisch hoger ligt. Het verschil ligt in de bewijswaardering, niet in de norm zelf.
Swennen merkt ten slotte op dat, hoewel de leer van de versterkte toestemming veelvuldig wordt geciteerd, zij in de praktijk zelden tot toepassing komt. Uit analyse van de rechtspraak blijkt dat rechtbanken meestal terughoudend zijn om testamenten te vernietigen, zelfs in omstandigheden van ouderdom, ziekte of psychische problematiek. Volgens hem is de leer van de versterkte toestemming dus meer een doctrinaire reflex dan een werkelijke juridische realiteit.
Swennen pleit ervoor om de focus te verleggen van het concept versterkte toestemming naar versterkte controle. Niet de testator moet aan een zwaardere norm voldoen, maar de rechter moet – terecht – meer omzichtigheid aan de dag leggen bij de beoordeling van de geldigheid van testamenten en giften. Dit houdt in dat hij ruimer onderzoek kan doen naar de omstandigheden van het testeren en dat vermoedens van ongezondheid van geest (zoals een gewoonlijke krankzinnigheid) tot een omkering van de bewijslast kunnen leiden.
De geldigheidsvoorwaarde blijft echter dezelfde als voor elke rechtshandeling: een vrije, bewuste en voldoende geïnformeerde toestemming. Er is geen aparte, hogere maatstaf voor uiterste wilsbeschikkingen.
Bronnen: zie hierna geciteerde rechtsleer
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
CHECKLIST MET CHECKBOXEN (ADVOCATEN) Schending van de informatieverzameling en kredietwaardigheidsbeoordeling (art. VII.69 en VII.77 WER) 1. Vragenlijst en basisinformatie Is het formulier volledig ingevuld? Werden onwettige vragen gesteld (gezondheid, ras, seksuele…
Nopens de onderliggende overeenkomst De wet op het consumentenkrediet voorziet dat bepaalde verplichte vermeldingen op een wettelijk voorgeschreven wijze dienen te geschieden. Met verbazing wordt vastgesteld dat ondanks de zeer duidelijke…
… II. Beoordeling De verweerder concludeert in eerste instantie tot nietigheid van de leningsovereenkomst wegens schending van artikel 14 § 1 WCK. Artikel 12 van de wet van 24.03.2003 tot wijziging van…
Rechtspraak met betrekking tot de vereiste van het afzonderlijk lid kan teruggevonden worden in onder meer Vredegerecht Sint-Niklaas, 06.08.2004, T. Vret, 2006, 33, met noot F. De Patou; Vredegerecht Sint-Niklaas…
Uittreksel uit het WERTITEL 3. 1 ---------- (1)<Ingevoegd bij W 2014-04-19/39, art. 3, 021; Inwerkingtreding : 29-05-2014 (zie KB2014-04-19/40, art. 1)> Art. VII.4. 1 ---------- (1)<Ingevoegd bij W 2017-12-22/14, art. 5, 057; Inwerkingtreding : 01-02-2018> Art. VII.4/1.2 en VII.99 verstrekt de betalingsdienstaanbieder…
Basis: de (oude) wet op de betalingsdiensten is de omzetting van de Europese richtlijn 2007/64/ EG naar het nationale recht. Krachtlijnen: - ruim toepassingsgebied - Frauderegeling: risico voor de betalingsdienstaanbieder…
Het consumentenbegrip in artikel I.1, 2° WER: afbakening, toepassing en aandachtspunten WCK I.1, 2° WER – Het consumentenbegrip in artikel I.1, 2° WER vormt een fundamenteel aanknopingspunt binnen het economisch recht…
Inleiding: het belang van het kostenbegrip per kredietvorm Hoewel de wet een uniforme definitie hanteert voor de totale kosten van het krediet voor de consument, verschilt de praktische toepassing aanzienlijk tussen…
Wanneer derhalve een autobestuurder in dronken toestand of onder invloed van alcohol een aanrijding veroorzaakt en dus schade veroorzaakt, dient de rechter te onderzoeken of het schadegeval op een zelfde…
CV Fluvius System Operator t/ NV Automotive Transport and Suppy Center, VZW Vinçotte en Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt ... IV. Beoordeling A. Ontvankelijkheid A.1. Gedeeltelijke verjaring van de vordering van FLUVIUS 1. ATSC voert…
Belgische Staat t/ NV I.T. en NV I.A. ... 4. De betwistingen en hun beoordeling 4.1. Omtrent de ontvankelijkheid van het hoger beroep op grond van artikel 1050 Ger.W. 4.1.1. De geïntimeerden stellen dat het…
X. t/ Y. ... De partijen zijn gehuwd (...) op 9 april 1994 en dit onder het wettelijk stelsel bij gebrek aan huwelijkscontract. Op 18 februari 2016 werd een wijzigend huwelijkscontract opgesteld met behoud…
Arrest nr. 263.911 X. t/ Universiteit Antwerpen I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 30 april 2024, strekt tot de nietigverklaring van «het niet nemen door de Universiteit Antwerpen na daartoe overeenkomstig…
P.V.T. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, van 11 oktober 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling Middel 1. Het eerste…
S.H. t/ S.R. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Limburg, afdeling Tongeren, van 19 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 2 maart 2023, gewezen na arrest van het Hof van 16 september 2022. ... III…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
W. t/ V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 9 januari 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. De regel van…
Het in art. 702, 3° Ger.W. bedoelde vereiste dat de dagvaarding, op straffe van nietigheid, het onderwerp en een korte samenvatting van de middelen van de vordering bevat, heeft een…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share