Schijnmandaat houdt in dat een persoon gebonden is door de rechtshandeling die wordt gesteld door iemand die slechts in schijn een vertegenwoordiger van die persoon is, voor zover de schijn van vertegenwoordiging aan die persoon toe te rekenen is en de derde deze schijn in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze voor werkelijk mocht aannemen. De schijn is aan de schijnbaar vertegenwoordigde persoon toerekenbaar indien deze persoon uit vrije wil, door zijn verklaring of zijn gedraging, die niet onrechtmatig hoeft te zijn, ertoe heeft bijgedragen de schijn te wekken of in stand te houden (Cass. 22 februari 2018, RW 2018-19, 296).
Iemand kan vertegenwoordigd worden ten opzichte van een derde wanneer deze derde er redelijkerwijze kon van uitgaan dat de pseudolasthebber de pseudolastgever geldig vertegenwoordigde en de handeling kan worden toegerekend aan de pseudolastgever.
Opdat men zich zou kunnen beroepen op het schijnmandaat dient
• een schijnbare vertegenwoordigingsbevoegdheid te bestaan van de lasthebber, gewekt door de lasthebber. Deze een schijnbare toestand die niet aan de werkelijkheid beantwoordt komt neer op de schijnbare vertegenwoordigingsbevoegdheid van de lasthebber, die in werkelijkheid helemaal geen of een beperkte vertegenwoordigingsbevoegdheid heeft en waarbij e schijnlasthebber een schijn creëert in strijd met de werkelijke situatie
• de derde, die zich op het schijnmandaat beroept, te goeder trouw zijn, hetgeen wil zeggen dat de derde rechtmatig geloof kon hechten aan de schijnbare vertegenwoordigingsbevoegdheid. De derde wist niet, en behoorde, gelet op de concrete omstandigheden, ook niet te weten dat de schijnbare toestand, meer bepaald de schijnbare vertegenwoordigingsbevoegdheid van de lasthebber, niet aan de werkelijkheid beantwoordde of met andere woorden het vereiste van het rechtmatig vertrouwen van de derde omtrent het bestaan of de omvang van het mandaat moet voorhanden zijn
• dient de handeling aan de schijnvertegenwoordigde toerekenbaar te zijn door een al dan niet foutief handelen van de schijnbare lastgever
• en moet de derde die voortbouwt op de gewekte schijn nadeel ondervinden of dreigt te lijden, wanneer de schijntoestand niet wordt gehonoreerd door degene aan wie hij wordt toegerekend (bewijs van schade).
Hierbij mag niet uit het oog verloren worden dat de rechter, bij het onderzoek van de rechten van de derde, niet blind mag zijn voor de situatie van de verwerende partij, de schijnlastgever. Omwille van billijkheidsredenen is het vereist dat deze laatste er door zijn doen of laten toe heeft bijgedragen dat een schijnsituatie ontstond, of zich ontwikkelde, die niet aan de werkelijkheid beantwoordde. Het is noodzakelijk dat de schijnlastgever op zijn minst het risico van het bestaan van de schijn nam.
In deze bijdrage wordt, zonder naar de concrete casus te verwijzen, de kern van de recent bevestigde cassatierechtspraak uiteengezet over de toerekenbaarheid van een schijn van vertegenwoordigingsbevoegdheid in situaties van factuurfraude. Het arrest verduidelijkt opnieuw de verhouding tussen de regel van bevrijdende betaling en de uitzonderlijke werking van de leer van het schijnmandaat.
1. Bevrijdende betaling en risicoverdeling
De klassieke regel houdt in dat betaling moet gebeuren aan de schuldeiser of aan een persoon die door hem is gemachtigd om te ontvangen. Wanneer wordt betaald aan een onbevoegde derde, is de betaling slechts bevrijdend indien zij door de schuldeiser wordt bekrachtigd of indien deze er voordeel uit haalt. Het uitgangspunt blijft dus dat de schuldenaar die “slecht betaalt”, in beginsel opnieuw moet betalen.
De risicoverdeling bij factuurfraude sluit daarbij aan: wie een bedrag overschrijft naar een rekening die niet aan de schuldeiser toebehoort, blijft gehouden tot betaling van de oorspronkelijke schuld, tenzij bijzondere omstandigheden aanleiding geven tot een uitzonderlijke bevrijding.
2. De leer van het schijnmandaat als uitzondering
De schijn van een toereikende bevoegdheid kan een onbevoegde rechtshandeling aan de vertegenwoordigde toerekenen. Dit vergt twee cumulatieve voorwaarden:
1. Toerekenbare schijn: de vertegenwoordigde moet uit vrije wil, door verklaring of gedraging, hebben bijgedragen tot het ontstaan of in stand houden van de schijn;
2. Gerechtvaardigd vertrouwen van de derde: de derde moet in de concrete omstandigheden redelijkerwijze mogen aannemen dat de bevoegdheid werkelijk bestond.
Belangrijk is dat voor toerekenbaarheid geen fout nodig is. Het gaat om een gedraging die – ook zonder nalatigheid – het vertrouwen van derden kan opwekken.
De cassatierechtspraak benadrukt tegelijk dat deze uitzondering strikt moet worden toegepast. Het Belgisch recht kent geen “gedeeltelijke” toerekenbaarheid: ofwel is de schijn toerekenbaar, ofwel niet. Anders dan in bepaalde buitenlandse rechtssystemen is er geen ruimte voor een proportionele verdeling van het risico tussen schuldeiser en schuldenaar.
3. Geen toerekenbaarheid zonder bijdrage tot de schijn
Het Hof bevestigt dat de enkele omstandigheid dat een onderneming slachtoffer wordt van hacking of interne e-mailfraude, op zichzelf niet volstaat om de schijn van een toereikende vertegenwoordigingsbevoegdheid aan haar toe te rekenen. Om toerekenbaarheid aan te tonen moet blijken dat de betrokken partij positief heeft bijgedragen aan de indruk dat een onjuist rekeningnummer correct was, bijvoorbeeld door:
• eigen verklaringen of gedragingen die de schijn ondersteunden;
• het instandhouden van omstandigheden die bij derden een redelijk vertrouwen konden wekken.
Wanneer geen dergelijke bijdrage wordt aangetoond, blijft de betaling aan de frauduleuze derde niet bevrijdend.
4. Geen fout bij uitblijven van onmiddellijke communicatie
Het Hof preciseert eveneens dat het uitblijven van een onmiddellijke waarschuwing aan handelspartners na een beveiligingsincident niet automatisch een fout vormt. Alleen wanneer de concrete omstandigheden een informatieplicht doen ontstaan, en wanneer het verzuim daarvan een schijn creëert of in stand houdt, komt aansprakelijkheid in beeld. De beoordeling blijft feitelijk van aard en behoort tot de onaantastbare bevoegdheid van de feitenrechter.
5. Verwerking van derden en procesrechtelijke punten
Tot slot benadrukt het Hof dat de beoordeling wie partij is in hoger beroep strikt moet aansluiten bij de bewoordingen van de beroepsakte. Een loutere vermelding “in aanwezigheid van” maakt van de betrokken persoon geen partij aan het hoger beroep. De uitleg van de akte behoort aan de feitenrechter, zolang deze niet strijdig is met haar tekst.
Besluit
De cassatierechtspraak bevestigt dat bij factuurfraude de bescherming van de contractuele structuur vooropstaat: betaling aan een verkeerde persoon blijft in beginsel voor risico van de schuldenaar. Alleen wanneer een toerekenbare schijn wordt aangetoond – zonder dat fout vereist is, maar wel met een duidelijke bijdrage van de schijnvertegenwoordigde – kan een betaling aan een onbevoegde toch bevrijdend werken. De uitzondering blijft strikt en wordt restrictief geïnterpreteerd, wat de rechtszekerheid en voorspelbaarheid van het betalingsverkeer bevordert.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Als een rechtshandeling wordt verricht door een schijnbare lasthebber, bv een (gewezen) werknemer die een bestelling doet voor rekening van zijn gewezen werkgever, en als de werkgever de naar aanleiding van die bestelling opgestelde facturen niet betwist, en evenmin reageert op een aanmaning van een gerechtsdeurwaarder, is die rechtshandeling aan die werkgever toerekenbaar als schijnbare lastgever en verbindt ze hem
Het bewijs van het bestaan van het schijnmandaat moet geleverd worden door de partij die er zich op beroept.
Het (nieuw) BW heeft de figuur van het schijnmandaat uitgewerkt in art. 1.8 § 5
Uittreksel uit het (nieuw) NBW
art. 1.8 §5:
"De vertegenwoordigde is eveneens gebonden door de rechtshandeling verricht door een onbevoegde vertegenwoordiger indien de schijn van een toereikende bevoegdheid hem is toe te rekenen en de derde deze schijn in de gegeven omstandigheden redelijkerwijze voor werkelijk mocht aannemen. De schijn is toerekenbaar aan de vertegenwoordigde indien hij uit vrije wil door zijn verklaringen of zijn gedraging, die niet onrechtmatig hoeven te zijn, ertoe bijgedragen de schijn te wekken of in stand te houden."
Deze bepaling beschermt de derde te goede trouw die heeft gehandeld met een slechts in schijn bevoegde vertegenwoordiger. De regel uit paragraaf 4 van artikel 1.8 NBW lijdt uitzondering wanneer de derde met wie de vertegenwoordiger heeft gehandeld, een rechtmatig vertrouwen heeft kunnen stellen in een schijn van bevoegdheid, die kan worden toegerekend aan het al dan niet foutieve gedrag van de zogenaamd vertegenwoordigde persoon. Deze toerekening als gevolg van het rechtmatig vertrouwen wordt door de rechtspraak van het Hof van Cassatie in talrijke arresten erkend (Cass. 20 juni 1988, Pas., 1988, i, blz. 1258, JT 1989, blz. 547, RCJB 1991, blz. 45, noot r. Kruithof, RW 1989-1990, blz. 1425, noot a. Van Oevelen; Cass. 20 januari 2000, Pas., 2000, nr. 54, TBH-RDC 2000, 483, noot P.a. Foriers; Cass. 25 juni 2004, Pas., 2004, blz. 1162, RW 2006-2007, 959, noot, TBBR-RGDC 2004, blz. 457; Cass. 2 september 2010, TBBR-RGDC 2011, 300, noot F. George; Cass. 22 februari 2019, C.17 0302.n). Benadrukt wordt dat de gewekte schijn toerekenbaar is aan een handeling die de schijnvertegenwoordigde vrijwillig heeft verricht. De correctiemechanismen gebaseerd op de zaakwaarneming en de ongerechtvaardigde verrijking kunnen de derde eveneens ten goede komen.
CHECKLIST MET CHECKBOXEN (ADVOCATEN) Schending van de informatieverzameling en kredietwaardigheidsbeoordeling (art. VII.69 en VII.77 WER) 1. Vragenlijst en basisinformatie Is het formulier volledig ingevuld? Werden onwettige vragen gesteld (gezondheid, ras, seksuele…
Nopens de onderliggende overeenkomst De wet op het consumentenkrediet voorziet dat bepaalde verplichte vermeldingen op een wettelijk voorgeschreven wijze dienen te geschieden. Met verbazing wordt vastgesteld dat ondanks de zeer duidelijke…
… II. Beoordeling De verweerder concludeert in eerste instantie tot nietigheid van de leningsovereenkomst wegens schending van artikel 14 § 1 WCK. Artikel 12 van de wet van 24.03.2003 tot wijziging van…
Rechtspraak met betrekking tot de vereiste van het afzonderlijk lid kan teruggevonden worden in onder meer Vredegerecht Sint-Niklaas, 06.08.2004, T. Vret, 2006, 33, met noot F. De Patou; Vredegerecht Sint-Niklaas…
Uittreksel uit het WERTITEL 3. 1 ---------- (1)<Ingevoegd bij W 2014-04-19/39, art. 3, 021; Inwerkingtreding : 29-05-2014 (zie KB2014-04-19/40, art. 1)> Art. VII.4. 1 ---------- (1)<Ingevoegd bij W 2017-12-22/14, art. 5, 057; Inwerkingtreding : 01-02-2018> Art. VII.4/1.2 en VII.99 verstrekt de betalingsdienstaanbieder…
Basis: de (oude) wet op de betalingsdiensten is de omzetting van de Europese richtlijn 2007/64/ EG naar het nationale recht. Krachtlijnen: - ruim toepassingsgebied - Frauderegeling: risico voor de betalingsdienstaanbieder…
Het consumentenbegrip in artikel I.1, 2° WER: afbakening, toepassing en aandachtspunten WCK I.1, 2° WER – Het consumentenbegrip in artikel I.1, 2° WER vormt een fundamenteel aanknopingspunt binnen het economisch recht…
Inleiding: het belang van het kostenbegrip per kredietvorm Hoewel de wet een uniforme definitie hanteert voor de totale kosten van het krediet voor de consument, verschilt de praktische toepassing aanzienlijk tussen…
Wanneer derhalve een autobestuurder in dronken toestand of onder invloed van alcohol een aanrijding veroorzaakt en dus schade veroorzaakt, dient de rechter te onderzoeken of het schadegeval op een zelfde…
CV Fluvius System Operator t/ NV Automotive Transport and Suppy Center, VZW Vinçotte en Vlaamse Regulator van de Elektriciteits- en Gasmarkt ... IV. Beoordeling A. Ontvankelijkheid A.1. Gedeeltelijke verjaring van de vordering van FLUVIUS 1. ATSC voert…
Belgische Staat t/ NV I.T. en NV I.A. ... 4. De betwistingen en hun beoordeling 4.1. Omtrent de ontvankelijkheid van het hoger beroep op grond van artikel 1050 Ger.W. 4.1.1. De geïntimeerden stellen dat het…
X. t/ Y. ... De partijen zijn gehuwd (...) op 9 april 1994 en dit onder het wettelijk stelsel bij gebrek aan huwelijkscontract. Op 18 februari 2016 werd een wijzigend huwelijkscontract opgesteld met behoud…
Arrest nr. 263.911 X. t/ Universiteit Antwerpen I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 30 april 2024, strekt tot de nietigverklaring van «het niet nemen door de Universiteit Antwerpen na daartoe overeenkomstig…
P.V.T. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, van 11 oktober 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling Middel 1. Het eerste…
S.H. t/ S.R. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Limburg, afdeling Tongeren, van 19 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 2 maart 2023, gewezen na arrest van het Hof van 16 september 2022. ... III…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
W. t/ V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 9 januari 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. De regel van…
Het in art. 702, 3° Ger.W. bedoelde vereiste dat de dagvaarding, op straffe van nietigheid, het onderwerp en een korte samenvatting van de middelen van de vordering bevat, heeft een…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share