Waarom euthanasie bij vergevorderde dementie ethisch verdedigbaar kan worden geweigerd
De vraag duikt steeds vaker op in gesprekken tussen artsen, patiënten en juristen: hoe kan het ethisch verantwoord zijn dat iemand die vroeger uitdrukkelijk liet verstaan “als ik dement word, wil ik euthanasie”, die euthanasie later niet krijgt wanneer de dementie inderdaad is ingetreden? Voor buitenstaanders lijkt dat op het eerste gezicht tegenstrijdig. Men heeft toch net geprobeerd vooruit te denken en tijdig zijn wil te kennen te geven. Waarom weegt die vroegere wil dan niet zwaarder?
Het antwoord ligt niet in onwil of hardvochtigheid, maar in een fundamenteel ethisch onderscheid: euthanasie is geen gewone medische beslissing en ook geen louter administratieve uitvoering van wat ooit op papier of mondeling werd gezegd. Het is een definitieve levensbeëindiging. Net daarom kan ze moreel slechts op een beperkte wijze worden verantwoord: zij moet gedragen worden door de persoon zélf, en die draagkracht moet op het moment van uitvoering nog vaststelbaar zijn.
Autonomie is meer dan een vroegere verklaring
Het sleutelbegrip in dit debat is autonomie. Vaak wordt autonomie herleid tot één idee: “ik heb mijn wil ooit uitgedrukt, dus dat moet gebeuren.” Maar autonomie heeft ook een actuele dimensie. Zij heeft betrekking op een persoon die vandaag leeft, beleeft, aanvoelt, lijdt of niet lijdt, instemt of weerstand biedt.
Bij vergevorderde dementie valt net dat element weg. De betrokkene kan de draagwijdte van de beslissing niet meer begrijpen, niet meer overwegen, niet meer toepassen op zijn eigen situatie, en vooral: niet meer bevestigen dat hij het nog altijd zo wil. Daarmee verdwijnt het fundament van wat euthanasie moreel onderscheidt van onvrijwillige levensbeëindiging: de actuele, persoonlijke instemming.
Een vroegere verklaring is daarom ethisch belangrijk, maar ze is niet automatisch ethisch beslissend. Zeker niet wanneer er geen mogelijkheid meer bestaat om na te gaan of die verklaring nog overeenstemt met wat de persoon vandaag ervaart en zou kiezen.
Het ‘twee personen’-probleem bij dementie
Dementie is bij uitstek de aandoening die de ethische spanningen blootlegt. In een vroege fase zijn mensen soms pijnlijk lucid: ze voelen de aftakeling en vrezen de toekomst. Uit angst voor verlies van controle, voor afhankelijkheid en voor een leven dat niet meer “herkenbaar” zou zijn, leggen sommigen vast dat zij zo’n toestand niet willen meemaken.
Maar precies daar ontstaat een dilemma. Dementie kan persoonlijkheid en beleving wijzigen. Naarmate de ziekte vordert, verdwijnt het ziekte-inzicht vaak en kan de angstsfeer afnemen of zelfs verdwijnen. In het latere stadium leeft de persoon soms in een andere innerlijke wereld. Hij is niet noodzakelijk voortdurend angstig of wanhopig. Hij kan kleine momenten van rust of tevredenheid kennen. Hij kan anders reageren, anders hechten, anders ervaren.
Dat is ethisch doorslaggevend. Want in zekere zin zijn er twee “zelven”: de vroegere persoon die vreest en plant, en de latere persoon die leeft met een andere beleving en een gewijzigd zelfbesef. Euthanasie uitvoeren op basis van de vroegere uitspraak betekent dan dat de vroegere persoon als het ware beslist over het leven van de latere persoon. Dat kan moreel wringen, zeker wanneer die latere persoon niet langer kan zeggen: “ja, ik wil dit nog steeds.”
Het ontbreken van actuele toestemming maakt het risico te groot
Het sterkste ethische argument om euthanasie bij vergevorderde dementie te weigeren is daarom bijzonder concreet: men kan niet meer met voldoende zekerheid vaststellen dat de euthanasie nog de actuele wil van de betrokkene is.
Dat is geen formalistisch detail. In de praktijk kan een persoon met ernstige dementie immers op het moment van uitvoering:
• niet begrijpen wat er gebeurt;
• niet beseffen dat dit het einde van zijn leven is;
• angstig of verward reageren;
• weerstand vertonen zonder dat men kan onderscheiden of dit “reflex” is of authentieke weigering;
• of juist passief blijven zonder dat men weet of dat berusting, onverschilligheid of onvermogen tot verzet is.
Wie in zo’n omstandigheden euthanasie uitvoert, komt gevaarlijk dicht bij het ethische terrein van niet-vrijwillige levensbeëindiging. De grens tussen “ik voer zijn wil uit” en “ik beëindig een leven zonder actuele instemming” wordt dan uiterst dun. En net omdat euthanasie onomkeerbaar is, weegt die onzekerheid zwaar.
Bescherming van kwetsbaren is geen degradatie van hun leven
Soms wordt tegengeworpen: “maar dan ontneem je de persoon juist zijn autonomie.” Dat lijkt logisch, maar gaat voorbij aan een andere ethische plicht: bescherming van kwetsbaren.
Wanneer iemand zijn beslissingsvermogen verliest, wordt hij kwetsbaar voor misinterpretatie van zijn wensen, voor projectie van angsten door familie, voor misverstanden en soms ook (al is het uitzonderlijk) voor druk of belangenconflicten. Het is dan precies de taak van de samenleving en van de arts om strengere drempels te hanteren.
Dat is geen uitspraak dat het leven met dementie minder waard zou zijn. Integendeel. Het is een erkenning dat de persoon met dementie bijzondere bescherming verdient, juist omdat hij niet meer kan tegenspreken, nuanceren of bevestigen. Strengheid is hier geen hardheid, maar voorzichtigheid tegenover een definitieve daad.
Het meest valabele argument in één zin
Wie een kernachtige, ethisch stevige reden zoekt om euthanasie bij vergevorderde dementie te weigeren, kan het als volgt formuleren:
Euthanasie uitvoeren zonder mogelijkheid tot actuele bevestiging is ethisch te onzeker, omdat men niet met voldoende zekerheid kan weten dat dit nog de eigen wil is van de persoon die vandaag voor de arts zit, en omdat euthanasie zonder die zekerheid te dicht aanleunt bij onvrijwillige levensbeëindiging.
Dat argument is niet gebouwd op emotie of ideologie. Het is gebouwd op de kern van het euthanasieconcept zelf: euthanasie is enkel moreel te verantwoorden wanneer ze ondubbelzinnig vertrekt van de actuele, persoonlijke wil van de betrokkene. Waar die wil niet langer kan worden vastgesteld, is weigeren niet alleen verdedigbaar, maar vaak de meest voorzichtige en integere keuze.
zie www.elfri.be - Artikel - Euthanasie en dementie
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share