Inleiding: internering als maatregel, maar ervaren als straf
Internering wordt in de leer en in de wetgeving voorgesteld als een beveiligingsmaatregel en niet als een straf. Het uitgangspunt is dat iemand die door een ernstige geestesstoornis zijn daden niet (volledig) kan beheersen én tegelijk een gevaar vormt voor de samenleving, niet in de eerste plaats moet worden gestraft maar moet worden beveiligd en behandeld. In die benadering ligt de legitimiteit van internering niet in vergelding, maar in bescherming van de maatschappij én herstel van de geestelijke gezondheid. Net daar blijkt de kernproblematiek te liggen: het systeem is conceptueel opgebouwd rond behandeling, maar functioneert in de praktijk vaak als vrijheidsberoving zonder behandeling.
De lege lata: een systeem dat zijn eigen rechtvaardiging ondergraaft
De actuele realiteit is dat een aanzienlijk deel van de geïnterneerden niet in een therapeutische setting verblijft, maar in het gevangeniswezen, doorgaans in afdelingen die bedoeld zijn voor geïnterneerden. Daardoor wordt internering voor de betrokkene nauwelijks te onderscheiden van een gevangenisstraf. Het verschil zit niet in de dagelijkse ervaring van opsluiting, maar hoogstens in de juridische etikettering. Het gevolg is dat een maatregel die bedoeld is als zorggerichte interventie de facto wordt uitgevoerd als een klassieke detentie.
Een fundamenteel element van de problematiek is dat internering vaak een onbepaalde duur heeft. De duur hangt niet af van de ernst van het gepleegde feit, maar van de evolutie van de stoornis en de inschatting van gevaarlijkheid. In theorie is dat logisch: de maatregel is immers niet bedoeld als straf, maar als beveiliging en behandeling. In praktijk wordt dit echter een bron van uitzichtloosheid. Wie geïnterneerd is, kan niet terugvallen op de zekerheid van een einddatum. Als daarbovenop geen effectieve therapie wordt aangeboden, wordt de maatregel niet alleen onbepaald, maar ook inhoudsloos: men blijft opgesloten om behandeld te worden, maar zonder behandeling blijft enkel de opsluiting over.
Het behandelingsdoel als juridisch kernpunt: opsluiting vraagt zorg
Internering is alleen verdedigbaar wanneer behandeling werkelijk beschikbaar is. Zodra de staat iemand voor onbepaalde tijd kan vasthouden omdat hij behandeling behoeft, ontstaat ook een sterke normatieve consequentie: er moet daadwerkelijk toegang zijn tot behandeling. Anders verandert internering in een soort “sanctie zonder strafrechtelijke logica”, waarin de nadelen van beide werelden worden gecombineerd: de harde realiteit van detentie én de open duur van een maatregel, zonder dat de therapiegerichte legitimatie wordt gerealiseerd.
Dat gebrek aan behandeling is niet uitsluitend te wijten aan individuele fouten of incidenten, maar aan een structureel tekort aan plaatsen en aangepaste zorg. Private psychiatrische instellingen zijn vaak terughoudend of weigeren opname van geïnterneerden, vooral wanneer het profiel als risicovol wordt ingeschat. Daardoor blijft de gevangenis in veel gevallen de eindbestemming, ook al is zij niet ontworpen als behandelomgeving. Initiatieven binnen de gevangenis kunnen ondersteuning bieden, maar zijn doorgaans niet van aard om de structurele therapeutische nood te dragen.
De ongelijke positie van geïnterneerden: bijzondere last zonder passende waarborg
Een paradox van het systeem is dat geïnterneerden soms slechter af zijn dan andere psychiatrische patiënten. In de gewone geestelijke gezondheidszorg bestaan mechanismen om opname af te dwingen wanneer dat noodzakelijk is. Voor geïnterneerden werkt dat veel minder, precies omdat zij als “delinquent” worden beschouwd en daardoor in de praktijk minder plaatsbaar zijn. Hun delictverleden wordt niet alleen een aanleiding voor internering, maar ook een factor die hun toegang tot zorg bemoeilijkt.
Daarmee ontstaat een ongemakkelijke spanning: het gepleegde feit blijft maatschappelijk de reden waarom men de internering “aanvaardbaar” vindt, maar hetzelfde feit verklaart tegelijk waarom men de geïnterneerde niet in zorginstellingen wil opnemen. Het delict fungeert dan als dubbele hefboom: als legitimatie om streng te zijn, én als argument om zorg niet te moeten realiseren. Zo ontstaat een systeem waarin de geïnterneerde tussen wal en schip valt.
Toerekeningsvatbaarheid als breeklijn: dogmatisch helder, praktisch onhoudbaar
Een onderliggende oorzaak is de klassieke tweedeling tussen toerekeningsvatbaar en ontoerekeningsvatbaar. In theorie is dat een elegant schema: wie toerekeningsvatbaar is, wordt gestraft; wie dat niet is, krijgt behandeling. In praktijk blijkt die breuklijn vaak kunstmatig. Verantwoordelijkheid en wilscontrole zijn geen zwart-witbegrippen. Er bestaan gradaties, mengvormen, fluctuaties en situaties waarin het onderscheid nauwelijks scherp kan worden gemaakt.
De gevangenispopulatie bevat bovendien veel personen met ernstige psychische problemen. Dat ondermijnt de gedachte dat “gewone veroordeelden” geen of minder behandeling nodig hebben. In die context wordt de toerekeningsvatbaarheid soms een symbolisch criterium dat de echte realiteit maskeert: een grote nood aan geestelijke gezondheidszorg binnen het strafrechtelijke systeem, ongeacht het etiket.
De lege ferenda: van binaire logica naar gradaties en uitvoerbaarheid
Een eerste hervormingsrichting bestaat erin rechtswaarborgen in te bouwen tegen de uitzichtloosheid van een maatregel zonder limiet. Een maximumduur – bijvoorbeeld gekoppeld aan de wettelijke strafmaat van het gepleegde feit – kan fungeren als minimale begrenzing. Dit betekent niet dat beveiliging of zorg wordt opgegeven, maar wel dat de maatregel niet langer een juridisch oneindige horizon heeft die in de praktijk verlammend werkt.
Een tweede, ingrijpender hervormingsrichting is het verlaten van de strikt binaire logica. In plaats van ofwel straf ofwel maatregel, kan men werken met combinaties en gradaties. Denk aan een systeem waarin de rechter een straf kan opleggen, maar tegelijk een zorg- of beveiligingsmaatregel kan koppelen wanneer de mentale toestand dat vereist. Een glijdende schaal laat toe om behandeling te voorzien zonder dat men moet doen alsof verantwoordelijkheid volledig afwezig is.
Nog verder gaat het idee dat de rechter in principe een uniforme sanctie uitspreekt op basis van het gepleegde feit, waarna de uitvoeringsfase het regime moduleert op basis van individuele noden, behandelbaarheid en risico. In zo’n model verschuift het zwaartepunt van het debat over toerekeningsvatbaarheid naar het niveau waar de informatie en de opvolging het rijkst zijn: de strafuitvoering. De uitvoerende rechter of instantie kan dan, op basis van opvolging en deskundigheid, geleidelijk bijsturen richting behandeling, beveiliging, modaliteiten of vrijlating.
De hervorming als opdracht: behandeling afdwingbaar maken
Welke hervormingsrichting men ook kiest, één criterium blijft doorslaggevend: behandeling moet een realiteit zijn, geen papieren doel. Het systeem kan pas coherent worden wanneer wie zorg nodig heeft die zorg ook daadwerkelijk krijgt. Dat vereist voldoende capaciteit, gespecialiseerde voorzieningen en een afdwingbare plaatsing. Zonder die pijlers blijft elke hervorming riskeren te stranden in hetzelfde patroon: een maatregel die op papier zorg beoogt, maar in praktijk opsluiting produceert.
Besluit: internering vraagt een eerlijker en werkbaarder model
Het huidige interneringsmodel is gebouwd op een menswaardig uitgangspunt, maar wordt in de uitvoering te vaak ontkracht. Internering verwordt dan tot detentie zonder behandeling, met een onbepaalde duur en een verhoogde kans op uitzichtloosheid. De toekomst vraagt een hervorming die niet enkel technisch sleutelt aan procedures, maar het model zelf realistischer maakt: met effectieve toegang tot zorg, betere rechtswaarborgen, en een systeem dat gradaties in verantwoordelijkheid durft erkennen. Alleen dan kan internering opnieuw beantwoorden aan haar eigen rechtvaardiging: beschermen door behandelen, en niet opsluiten bij gebrek aan zorg.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Faillissement NV P.S. t/ Faillissement NV L. ... I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Gent van 8 april 2019. ... III. Beslissing van het…
Faillissement NV P.S. t/ Faillissement NV L. ... I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Gent van 8 april 2019. ... III. Beslissing van het…
(. .. ) (. .. ), met vennootschapszetel te (. .. ), ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen onder nummer (. .. ) ; eiseres, tegen: 1. ( ... ), X. , niet ingeschreven…
(. .. ) In de zaak van: ( ... ), met zetel te ( ... ), ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen onder nummer (... ), eisende partij, hierbij aangeduid als( ... ), tegen: ( …
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share