Art. 2 Strafwetboek 2024 (in werking 8 april 2026) stelt: Toepassing van de strafwet in de tijd
Niemand kan worden bestraft voor een handelen of nalaten dat niet bij wet strafbaar was ten tijde van dat handelen of nalaten.
Evenmin kan een zwaardere hoofd- of bijkomende straf worden opgelegd dan die waarin ten tijde van het plegen van het misdrijf bij wet was voorzien.
In geval van wijziging van de strafwet na het plegen van het misdrijf gelden de voor de dader meest gunstige bepalingen.
Commentaar
Als corollarium van het legaliteitsbeginsel wordt het beginsel van de niet-retroactiviteit van de strafwetten ook omschreven in artikel 7 van het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden, artikel 15 van het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten en artikel 49 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Deze laatste twee bepalingen voorzien tevens in de retroactiviteit van de wetten die van latere datum zijn dan het misdrijf en die lichtere straffen bepalen.
Het eerste en tweede lid van art. 2 strafwetboek 2024 huldigen het beginsel van de niet-retroactiviteit van de strafbaarstellingen en de straffen die zwaarder zijn. De strafwet kan, in beginsel, immers enkel van toepassing zijn op de toekomstige gedragingen en situaties, niet op de voorbije. Het gaat om een vereiste van rechtszekerheid, voortvloeiend uit het legaliteitsbeginsel.
Het derde lid voorziet, in het algemeen, in de retroactieve toepassing van de gunstigere bepalingen van elke nieuwe strafwet op de beklaagde of de beschuldigde.
Het beginsel van de retroactiviteit van de mildere strafwet geldt voor alles wat verbetering brengt in de toestand van de beklaagde of de beschuldigde.
Deze regeling geldt niet alleen voor straffen en strafbaarstellingen, maar ook voor rechtvaardigingsgronden, schuldontheffingsgronden, gronden van niet-toerekeningsvatbaarheid en verschoningsgronden.
Wanneer de nieuwe strafwet milder is voor de beklaagde of de beschuldigde in vergelijking met de vroegere toepasselijke bepalingen, dan is de nieuwe wet van toepassing op alle situaties waarover nog geen einduitspraak bestaat.
De regel heeft betrekking op zowel de strafbaarstelling (schrapping van strafbaarstelling of minder ruime strafbaarstelling) als de straf (lichtere straf). Deze bepaling heeft slechts betrekking op de strafwetten, niet op wetten met betrekking tot de strafprocedure. Hieruit volgt dat wanneer een handeling of omissie die verweten wordt aan de beklaagde of de beschuldigde strafbaar is gesteld door een wet die gewijzigd is op het moment van de rechterlijke uitspraak, de rechter het misdrijf enkel bewezen kan verklaren wanneer hij vaststelt dat deze handeling of omissie zoals ze werd gepleegd strafbaar blijft onder toepassing van de nieuwe wet.
Daaruit volgt dat, wanneer tussen het tijdstip van het plegen van het misdrijf en het tijdstip van de rechterlijke uitspraak verscheidene rechtsregels elkaar opvolgen, de meest gunstige rechtsregel voor de beklaagde of de beschuldigde in aanmerking moet worden genomen. Zoals het geval is onder het strafwetboek 1867, behoort het volgens het strafwetboek 2024 de rechter te bepalen welke regel de meest gunstige is (minder ruime strafbaarstelling of lichtere straf.
Wat de notie van zwaarste straf betreft, moet de rechter inzonderheid de rechtspraak van het Europees Hof van de Rechten van de Mens, die van het Grondwettelijk Hof en die van het Hof van Cassatie in aanmerking nemen.
De nieuwe indeling van straffen per niveau onder gelding van het strafwetboek 2024 zou de taak van de rechter in dat opzicht moeten vergemakkelijken. Indien de toepasselijke straffen worden aangepast, bestaat er onder gelding van het strafwetboek 1867 onzekerheid over de vraag of, om te bepalen welke straf de zwaarste is, men het hele nieuwe bestraffingskader moet bekijken, dan wel of men de straffen afzonderlijk dient te vergelijken.
Om een einde te maken aan deze onzekerheid werd in het tweede lid van art. 2 strafwetboek 2024 de omschrijving “zwaardere straf” vervangen door “zwaardere hoofd- of bijkomende straf”, zodat duidelijk wordt gemaakt dat de vergelijking straf per straf moet gebeuren en niet in zijn geheel.
Deze regel werkt aldus in het voordeel van de beklaagde.
Met de nieuwe indeling van de hoofdstraffen in niveaus wordt de vergelijking van de hoofdstraffen eenvoudiger.
Het volstaat het strafniveau onder de vroegere wet te vergelijken met het nieuwe door de wetgever weerhouden strafniveau.
Voor de bijkomende straffen moet men ook overgaan tot een vergelijking tussen het vroegere regime van bijkomende straffen en het nieuwe regime. De toevoeging van een bijkomende straf of de verzwaring ervan impliceert dat het om een zwaardere straf gaat; de schrapping van een bijkomende straf of zijn vermindering impliceert daarentegen dat het om een lichtere straf gaat.
Wanneer een bijkomende straf wordt vervangen door een andere, moet in concreto worden nagegaan welk regime het voor de beklaagde meest gunstige is.
Overeenkomstig de rechtspraak van het Grondwettelijk Hof is de regel uit het derde lid ook van toepassing op een bijkomende veroordeling die een strafkarakter heeft in de zin van artikel 7 van het Europees verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
Het toepassingsgebied van een strafwet in de tijd omvat de periode die begint op het moment waarop de wet in werking treedt en eindigt op het moment waarop zij wordt opgeheven of vernietigd.
Wanneer de wetgever voorziet dat een nieuwe wet van toepassing zal zijn vanaf een bepaalde datum, betekent dit dat de datum van inwerkingtreding van deze wet overeenstemt met deze bepaalde datum. Om te bepalen welke wet van toepassing is, moet worden bepaald welke wet van toepassing was op het moment waarop het misdrijf werd gepleegd; een wet van een latere datum zal worden toegepast wanneer zij als milder moet worden beschouwd en in werking is getreden op het moment van de rechterlijke uitspraak. Met andere woorden, de meest gunstige bepalingen moeten worden toegepast.
De regeling voor feiten voorafgaand aan 8 april 2026 (strafwetboek 1867)
Indien de straf, ten tijde van het vonnis bepaald, verschilt van die welke ten tijde van het misdrijf was bepaald, wordt de minst zware straf toegepast. (Art. 2. lid 2 strafwetboek 1867)
Wanneer een nieuwe strafwet tussen het tijdstip van de feiten en de behandeling door de rechtbank een mildere straf voorziet, dan wel het feit zelf niet meer strafbaar stelt, dient de nieuwe wet te worden toegepast.
De rechtbank kan ook geen veroordeling uitspreken wanneer de ten laste gelegde gedraging niet langere strafbaar is onder de nieuwe regel.
Het artikel 2 lid 2 van het Strafwetboek is ook toepasselijk bij mildere incriminatie of misdrijfomschrijving.
Artikel 2 lid 2 Sw 1867. heeft het echter over de strafwet zelf en niet over de uitvoeringsbesluiten.
Het Hof van Cassatie stelt dat wanneer een uitvoeringsbesluit vervangen wordt zonder wijziging van de wet die aan de grondslag ligt van het uitvoeringsbesluit artikel 2 van het strafwetboek geen toepassing vindt.
Zie Cassatie 29.02.1932, PAS. 1932, I, 87 en Cassatie 27.05.1992, RDP, 1992, 875 en Correctionele Rechtbank Gent, 09.04.2013, NJW, 286, pagina 607, met noot van C. Conings, retroactieve toepassing van de mildere strafwet, NJW, 286, pagina 610 voorzien van de nodige kritiek met verwijzing naar rechtsleer.
Het verbod voor de rechter om aan de beklaagde een zwaardere straf op te leggen dan deze die ten tijde van het begaan van het strafbare feit van toepassing was, geldt enkel voor eigenlijke straffen. Veiligheidsmaatregelen zijn daarentegen vanaf hun inwerkingtreding van toepassing op bestaande rechtstoestanden.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Rolnummer: 2025/11/266 Kamer: 6de burgerlijke kamer Datum van uitspraak: 27/11/2025 Rolnummer: 23/1968/A RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG OOST-VLAANDEREN, afdeling GENT FISCAAL – ZESDE BURGERLIJKE KAMER OPENBARE TERECHTZITTING VAN 27 NOVEMBER 2025 A.R…
Rolnummer 23A979 – 25A270 Vredegerecht van het kanton Geraardsbergen VONNIS 23A979 – 25A270 3 december 2025 p. 2 Vredegerecht van het kanton G. De vrederechter spreekt het volgende vonnis uit in de zaak van: INZAKE AR…
1. Plaatsbepaling binnen het stelsel van kredietbemiddeling De figuur van de verbonden agent vormt een specifieke categorie binnen het bredere landschap van kredietbemiddelaars. Waar de klassieke kredietmakelaar autonoom optreedt en normaliter…
Precontractuele informatieplicht – ESIS I. ESIS: kosteloze gepersonaliseerde informatie (art. VII.127, § 1, eerste lid) De Europese regelgever heeft het ESIS ingevoerd als een verplicht, kosteloos en gepersonaliseerd precontractueel informatie-instrument. De kredietgever…
Commentaar op art. I.9, 35° WER – kredietbemiddelaar Het begrip kredietbemiddelaar omvat twee categorieën: de personen die aan alle wettelijke voorwaarden voldoen, en de personen die door de wet uitdrukkelijk met…
Begrip en basisstructuur van financieringshuur Financieringshuur is een kredietovereenkomst waarbij een consument het genot krijgt van een lichamelijk roerend goed tegen betaling van periodieke termijnen, en waarbij in de overeenkomst een…
D.B. ... Ten gronde 1. Zowel voor de eerste rechter als thans voor het hof werpen Pierre D.B. en Jozef D.B. (grotendeels) de niet-ontvankelijkheid op van de vorderingen van V.M. en de dochters…
D.B.... Ten gronde 1. Zowel voor de eerste rechter als thans voor het hof werpen Pierre D.B. en Jozef D.B. (grotendeels) de niet-ontvankelijkheid op van de vorderingen van V.M. en de dochters…
De vereffening en verdeling is een tijdsgebonden gebeurengeregeld door onder meer de artt. 1217 en 1218 Ger.W. en art. 1220, Ger.W. Deze artikelen voorzien immers in een termijnenregeling. Binnen de betreffende termijnen…
M. t/ D. ... I. Relevante feitelijke en procedurele elementen 1. M. en D. zijn ex-echtgenoten. Zij zijn gehuwd op 12 september 1990 onder het wettelijke gemeenschapsstelsel. Zij hebben twee thans meerderjarige kinderen. Zij zijn uit de…
M. ... I. Relevante feitelijke en procedurele elementen 1. Frans M. (o23 januari 1902) en Irma P. (o23 mei 1909) zijn allebei testamentloos overleden, respectievelijk op 28 februari 1978 en 10 augustus 1996. Zij waren gehuwd onder…
M. t/ S. en V.D.K.... I. Relevante feitelijke en procedurele elementen 1. Paul M., Rudi S. en Philippe V.D.K. zijn de onverdeelde eigenaars van een dressuurpaard. Het betreft met name de Hannoveraanse…
In een vordering tot vereffening-verdeling van een onverdeeldheid (door een overlijden of na echtscheiding door de ontbinding van een huwelijksvermogensstelsel of een andere onverdeeldheid) wordt voor de rechtbank de vereffening-verdeling…
De hervorming van vereffening, verdeling en boedelbeschrijving in 2025: wat verandert, wat blijft en hoe de nieuwe procedure concreet werkt De wetgeving die in 2025 werd aangenomen, voert een brede modernisering…
Van Caeneghem Peter qq bewindvoerder over de goederen van D.R.J. t/ M.V. ... II. Relevante feiten en voorgaanden 3. Verwerende partij woonde gedurende enige tijd op de opeenvolgende adressen van J.D.R. (...), alwaar…
X t/ Y ... Procedure - feitelijke voorgaanden 1. ... De appellante was initieel gehuwd met DC, die is overleden in 2019 en zodoende onder gelding van het nieuwe erfrecht. Hun huwelijk dateert van 1988. Hun…
Tekst arrest A. t/ B. I. Relevante feitelijke en procedurele elementen 1. De relevante feiten en oorspronkelijke vorderingen van de partijen werden door de eerste rechter op een correcte en voldoende wijze uiteen…
Arrest nr. 263.525 X. t/ Vlaamse Gewest I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 2 januari 2024, strekt tot de hervorming van de beslissing van het Departement Landbouw en Visserij van 27 oktober…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen, correctionele kamer, van 19 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1. Het middel…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen, correctionele kamer, van 19 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1. Het middel…
Belgisch Gemeenschappelijk Waarborgfonds t/ Waals Gewest I. La procédure devant la Cour Le pourvoi en cassation est dirigé contre l’arrêt rendu le 18 octobre 2023 par la cour d’appel de Mons. ... III. La décision…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share