Het Strafwetboek 2024 (in werking vanaf 8 april 2024) codificeert het begrip toestemming in het seksueel strafrecht.
Art. 132. Sw 2024 Definitie van toestemming met betrekking tot het seksueel zelfbeschikkingsrecht stelt:
“Toestemming veronderstelt dat deze uit vrije wil is gegeven. Dit wordt beoordeeld in het licht van de omstandigheden van de zaak. De toestemming kan niet worden afgeleid uit de loutere ontstentenis van verweer van het slachtoffer. De toestemming kan worden ingetrokken op elk ogenblik voor of tijdens de seksuele handeling.
Toestemming is er niet wanneer de seksuele handeling is gepleegd door gebruik te maken van de kwetsbare toestand van het slachtoffer ten gevolge van onder meer angst, invloed van alcohol, verdovende middelen, psychotrope stoffen of enige andere substantie met een soortgelijke uitwerking, een ziekte of een handicapsituatie, waardoor de vrije wil is aangetast.
Toestemming is er in ieder geval niet indien de seksuele handeling het gevolg is van een bedreiging, fysiek of psychisch geweld, dwang, verrassing, list of van enige andere strafbare gedraging.
Toestemming is er in ieder geval niet wanneer de seksuele handeling is gepleegd ten nadele van een bewusteloos of slapend slachtoffer.”
Commentaar
Een toestemming kan op verschillende wijzen worden geuit. Een toestemming kan niet alleen verbaal, maar ook non-verbaal worden gegeven. Vaak wordt echter geen fysieke weerstand geboden niet omdat men toestemt in de seksuele handeling maar uit angst.
Deze reactie wordt omschreven als “rape-induced paralysis of “tonic immoblility”. Deze wetenschappelijke kennis is cruciaal voor het seksueel strafrecht en de beschreven hypothese moet worden geassimileerd met de hypothese van niet-toestemming.
De toestemming van het slachtoffer met een seksuele handeling mag dus m.a.w. niet worden afgeleid uit de ontstentenis van verweer van het slachtoffer. Deze zienswijze ligt volledig in lijn met de rechtspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.
Uit het arrest M.C./Bulgarije volgt dat de positieve verplichtingen die een verdragsstaat heeft onder de artikelen 3 en 8 EVRM, de penalisering en effectieve vervolging vereisen van élke niet-consensuele seksuele handeling, mét inbegrip van handelingen waartegen het slachtoffer zich niet fysiek heeft verzet.
De criminalisering van niet-consensueel seksueel handelen is volgens het Europees Hof noodzakelijk om de seksuele autonomie van het individu te beschermen. Het Hof benadrukt dat, hoewel het soms moeilijk is om de afwezigheid van toestemming te bewijzen, de vervolgende instanties alle feiten moeten onderzoeken en alle concrete omstandigheden van de zaak in rekening moeten nemen in hun beslissing.
Zo moet er worden nagegaan of de dader geen omstandigheden van dwang heeft gecreëerd of van de aanwezigheid van dergelijke omstandigheden heeft geprofiteerd, waardoor werkelijk vrije toestemming niet meer mogelijk was.
Ook volgt uit het Verdrag van Istanbul inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld890 dat de verdragsstaten de volgende seksuele handelingen moeten criminaliseren:
— het niet-consensueel en seksueel binnendringen van de vagina, anus of mond van een andere persoon met eender welk lichaamsdeel of voorwerp;
— het aanknopen van andere niet-consensuele seksuele betrekkingen met een persoon;
— het aanzetten van een andere persoon tot het aanknopen van niet-consensuele seksuele betrekkingen met een derde persoon.
Uit een Aanbeveling van het Comité van Ministers van de Raad van Europa volgt ook reeds de noodzaak tot criminalisering van élke seksuele handeling gesteld t.o.v. personen die daarin niet toestemmen, zelfs als zij geen tekenen van verzet vertonen.
Een enumeratie van factoren waaruit de afwezigheid van toestemming juridisch kan worden afgeleid, is niet nodig op het gevaar af onvolledig te zijn.
Ook m.b.t. het misdrijf verkrachting oordeelde het Hof van Cassatie reeds dat de lijst van factoren die de afwezigheid van toestemming impliceren als niet-limitatief moet worden aanzien.
Inspiratie kan worden gehaald uit het Verdrag van Istanbul en het arrest Kunarac, Kovač en Vuković van het Joegoslavië-Tribunaal waarin de toestemming gedefinieerd wordt als de “vrijwillig gegeven toestemming, die voortspruit uit de vrije wil van het slachtoffer, beoordeeld tegen de achtergrond van de begeleidende omstandigheden”.
Alleen wanneer de gegeven toestemming voortvloeit uit de vrije wil van het slachtoffer kan er sprake zijn van een toestemming die de seksuele handeling haar strafbaar karakter ontneemt.
Deze omschrijving overkoepelt niet alleen de definitie van niet-toestemming van artikel 375, tweede lid Sw. 1867, maar viseert ook de hypothese van het slachtoffer dat niet toestemt maar geen tekenen van verzet vertoont.
Dit brengt ons tot de volgende veralgemeende omschrijving: “Toestemming veronderstelt dat deze uit vrije wil is gegeven. Dit wordt beoordeeld in het licht van de omstandigheden van de zaak. Het gebrek aan verweer van het slachtoffer impliceert niet noodzakelijk toestemming. De toestemming kan worden ingetrokken op elk ogenblik voor of tijdens de seksuele handeling. Voor de toestemming door minderjarigen geldt de regel voorzien in art. 133 Sw. 2024.
De omschrijving dekt alle hypothesen. Het is niet aangewezen een enumeratie te geven, op het gevaar af anders onvolledig te zijn. Factoren die de vrije wil uitsluiten moeten ruim worden opgevat. Het viseert niet alleen de hypothesen geviseerd in het artikel 375 Sw. 1867 (“Toestemming is er met name niet wanneer de daad is opgedrongen door middel van geweld, dwang, bedreiging, verrassing of list of mogelijk is gemaakt door een onvolwaardigheid of een lichamelijk of een geestelijk gebrek van het slachtoffer”). Ook de volgende hypothesen worden bv. geviseerd:
— het stellen van een seksuele handeling op een ogenblik dat het slachtoffer buiten bewustzijn is of slaapt;
— het stellen van een seksuele handeling op een ogenblik dat het slachtoffer niet in staat is om uit vrije wil toe te stemmen ten gevolge van een intoxicatie door alcohol of enige andere substantie.
Naast niet-consensuele seksuele penetratie worden ook andere niet-consensuele seksuele betrekkingen worden gecriminaliseerd, evenmin als de aanranding van de eerbaarheid op een meerderjarige zonder geweld, dwang, bedreiging, verrassing of list of die mogelijk werd gemaakt door een onvolwaardigheid of een lichamelijk of geestelijk gebrek van het slachtoffer.
De delictsomschrijving van aantasting van de seksuele integriteit moet als een overkoepelende restcategorie worden beschouwd. Alle bepalingen in deze afdeling van viseren niet-consensuele seksuele handelingen. Ofwel betreft het handelingen die vanwege hun aard seksueel zijn, zoals de niet-consensuele seksuele penetratie (cf. verkrachting) of elke andere niet-consensuele aanraking/ interactie die noodzakelijk verband houdt met de seksuele integriteit van een persoon. Dit laatste ressorteert dan onder kwalificatie van aantasting van de seksuele integriteit.
Veelal betreft het gedragingen die gericht zijn op het aanraken of het (doen) ontbloten van de vrouwelijke of mannelijke genitaliën of van de borsten van een vrouw, maar ook andere hypothesen kunnen worden geviseerd.
Herkwalificatie van verkrachting naar aantasting van de seksuele integriteit blijft steeds mogelijk gelet op het feit dat het onderscheidend criterium het bestanddeel van niet-consensuele seksuele penetratie betreft.
Is er geen interactie tussen dader en slachtoffer komt men mogelijks op het terrein van voyeurisme.
Art. 133. Sw 2024 Beperkingen aan de mogelijkheid tot toestemming door de minderjarige stelt:
Ҥ 1. Onder voorbehoud van paragraaf 2 wordt een minderjarige die de volle leeftijd van zestien jaar niet heeft bereikt, niet geacht uit vrije wil te kunnen toestemmen.
§ 2. Een minderjarige die de volle leeftijd van veertien jaar heeft bereikt, maar niet de volle leeftijd van zestien jaar, kan uit vrije wil toestemmen indien het leeftijdsverschil met de andere persoon niet meer dan drie jaar bedraagt.
Er is geen misdrijf tussen minderjarigen die de volle leeftijd van veertien jaar hebben bereikt en die met wederzijdse toestemming handelen wanneer het onderlinge leeftijdsverschil meer dan drie jaar bedraagt.
§ 3. Een minderjarige kan nooit uit vrije wil toestemmen indien:
1° de dader een bloedverwant of aanverwant is in de rechte opgaande lijn of een bloedverwant of aanverwant in de zijlijn tot en met de derde graad of ieder ander persoon die een soortgelijke positie heeft in het gezin of ongeacht welke persoon die gewoonlijk of occasioneel met de minderjarige samenwoont en die over die minderjarige gezag heeft, of
2° de daad mogelijk is gemaakt doordat de dader gebruik heeft gemaakt van een erkende positie van vertrouwen, gezag of invloed ten aanzien van de minderjarige, of
3° de daad wordt beschouwd als een daad van ontucht of prostitutie als bedoeld in afdeling 2, onderafdeling 2, luidende "Seksuele uitbuiting van minderjarigen met het oog op prostitutie".
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
X. t/ Y. ... De partijen zijn gehuwd (...) op 9 april 1994 en dit onder het wettelijk stelsel bij gebrek aan huwelijkscontract. Op 18 februari 2016 werd een wijzigend huwelijkscontract opgesteld met behoud…
Arrest nr. 263.911 X. t/ Universiteit Antwerpen I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 30 april 2024, strekt tot de nietigverklaring van «het niet nemen door de Universiteit Antwerpen na daartoe overeenkomstig…
P.V.T. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Antwerpen, afdeling Antwerpen, van 11 oktober 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling Middel 1. Het eerste…
S.H. t/ S.R. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de correctionele rechtbank Limburg, afdeling Tongeren, van 19 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 2 maart 2023, gewezen na arrest van het Hof van 16 september 2022. ... III…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
V. t/ Orde van advocaten bij de balie te Antwerpen e.a.Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 13 september…
W. t/ V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 9 januari 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. De regel van…
Het in art. 702, 3° Ger.W. bedoelde vereiste dat de dagvaarding, op straffe van nietigheid, het onderwerp en een korte samenvatting van de middelen van de vordering bevat, heeft een…
F. t/ NV Société anonyme des autobus régionaux I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het arbeidshof te Luik, afdeling Luik, van 19 februari 2024, in het…
Vertrouwen is een veelzijdig begrip dat in verschillende disciplines – economie, politieke wetenschappen, psychologie, sociologie en recht – uiteenlopend wordt gedefinieerd. Voor de analyse van justitie maken de auteurs een…
Lees het arrest via deze link in pdf
Rolnummer: 2025/11/266 Kamer: 6de burgerlijke kamer Datum van uitspraak: 27/11/2025 Rolnummer: 23/1968/A RECHTBANK VAN EERSTE AANLEG OOST-VLAANDEREN, afdeling GENT FISCAAL – ZESDE BURGERLIJKE KAMER OPENBARE TERECHTZITTING VAN 27 NOVEMBER 2025 A.R…
Rolnummer 23A979 – 25A270 Vredegerecht van het kanton Geraardsbergen VONNIS 23A979 – 25A270 3 december 2025 p. 2 Vredegerecht van het kanton G. De vrederechter spreekt het volgende vonnis uit in de zaak van: INZAKE AR…
1. Plaatsbepaling binnen het stelsel van kredietbemiddeling De figuur van de verbonden agent vormt een specifieke categorie binnen het bredere landschap van kredietbemiddelaars. Waar de klassieke kredietmakelaar autonoom optreedt en normaliter…
Precontractuele informatieplicht – ESIS I. ESIS: kosteloze gepersonaliseerde informatie (art. VII.127, § 1, eerste lid) De Europese regelgever heeft het ESIS ingevoerd als een verplicht, kosteloos en gepersonaliseerd precontractueel informatie-instrument. De kredietgever…
Commentaar op art. I.9, 35° WER – kredietbemiddelaar Het begrip kredietbemiddelaar omvat twee categorieën: de personen die aan alle wettelijke voorwaarden voldoen, en de personen die door de wet uitdrukkelijk met…
Begrip en basisstructuur van financieringshuur Financieringshuur is een kredietovereenkomst waarbij een consument het genot krijgt van een lichamelijk roerend goed tegen betaling van periodieke termijnen, en waarbij in de overeenkomst een…
D.B. ... Ten gronde 1. Zowel voor de eerste rechter als thans voor het hof werpen Pierre D.B. en Jozef D.B. (grotendeels) de niet-ontvankelijkheid op van de vorderingen van V.M. en de dochters…
D.B.... Ten gronde 1. Zowel voor de eerste rechter als thans voor het hof werpen Pierre D.B. en Jozef D.B. (grotendeels) de niet-ontvankelijkheid op van de vorderingen van V.M. en de dochters…
De vereffening en verdeling is een tijdsgebonden gebeurengeregeld door onder meer de artt. 1217 en 1218 Ger.W. en art. 1220, Ger.W. Deze artikelen voorzien immers in een termijnenregeling. Binnen de betreffende termijnen…
M. t/ D. ... I. Relevante feitelijke en procedurele elementen 1. M. en D. zijn ex-echtgenoten. Zij zijn gehuwd op 12 september 1990 onder het wettelijke gemeenschapsstelsel. Zij hebben twee thans meerderjarige kinderen. Zij zijn uit de…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share