Het recht op het ondervragen van getuigen à charge is opgenomen in artikel 6.3.d EVRM, dat het recht op een eerlijk proces (art. 6.1. EVRM) concretiseert van een persoon tegen wie een strafvervolging is ingesteld.
De waarborgen vermeld in artikel 6.3 EVRM gelden bijgevolg niet voor een louter burgerlijk geding (
In de zaak Keskin t/ Nederland stelde het Europees Hof dat als de aanklager (prosecution) zich op een getuigenverklaring baseert, en die verklaring nodig is om een veroordeling te verkrijgen (a guilty verdict), men mag aannemen dat de aanwezigheid van deze getuige op de terechtzitting noodzakelijk is (EHRM 19 januari 2021, Keskin t/ Nederland, § 45, www.echr.coe.int).
In de zaak Riahi oordeelde het Europees Hof dat alvorens een beklaagde schuldig kan worden verklaard, het belastende bewijs in beginsel op de openbare terechtzitting moet worden geproduceerd (EHRM 14 juni 2016, Riahi t/ België, § 28, RDP 2017, 604, noot C. Macq, NC 2017, 141, noot P. Tersago en RABG 2017, 509 noot B. De Smet.
Het hof van cassatie oordeelde op 31 januari 2017 dat de rechter die zich over de gegrondheid van de strafvordering moet uitspreken, het verzoek van de beklaagde om een getuige à charge te horen moet beoordelen in het licht van de waarborgen van de artikelen 6.1. en 6.3.d EVRM. Daarbij moet worden nagegaan of de tegen de beklaagde gevoerde strafvervolging in haar geheel beschouwd eerlijk verloopt
De vermelde bepalingen, zoals uitgelegd door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, vereisen volgens het Hof van cassatie dat in de regel dat het tegen een beklaagde aangevoerde bewijs wordt voorgelegd tijdens een openbare terechtzitting en de rechter de impact van het eerlijk proces van het niet-horen op de terechtzitting van een persoon die tijdens het vooronderzoek een belastende verklaring heeft afgelegd, zal beoordelen aan de hand van drie criteria, en in die volgorde, of (i) er ernstige redenen zijn voor het niet-horen van de getuige, dit wil zeggen feitelijke of juridische gronden die de afwezigheid van de getuige op de rechtszitting kunnen verantwoorden; (ii) de belastende verklaring het enige of doorslaggevende element is waarop de schuldigverklaring steunt, waarbij onder doorslaggevend wordt verstaan bewijs dat dermate belangrijk is dat het aannemelijk is dat dit het resultaat van de zaak heeft bepaald en (iii) er voor het niet kunnen ondervragen van de getuige voldoende compenserende factoren zijn, met inbegrip van sterke procedurele waarborgen.
Wanneer de strafvordering vervallen is door verjaring of overlijden van de beklaagde, mag de strafrechter zich niet uitspreken over de schuld van de beklaagde aan een misdrijf (
Daarmee is niet gezegd dat de strafrechter, wanneer hij een fout in de zin van artikel 1382 oud BW moet beoordelen (en de schade die daarvan een gevolg is), zomaar elke vraag tot het horen van belastende getuigen mag afwijzen. Het recht op een eerlijk proces, zoals gewaarborgd door artikel 6.1. EVRM, geldt immers ook voor «het vaststellen van burgerlijke rechten en verplichtingen».
Essentieel in een burgerlijk geding, waar alleen privébelangen aan bod komen, is de processuele gelijkheid van de partijen (wapengelijkheid), het recht om bewijs aan te brengen en het recht op tegenspraak van bewijs van de tegenpartij (Cass. 3 maart 2003, AR nr. C.99.0268.N, Arr.Cass. 2003, nr. 144, RW 2004-05, 508).
8. In het gerechtelijk privaatrecht is het getuigenbewijs geregeld in de artikelen 915 tot 962 Ger.W. Artikel 915 Ger.W. bepaalt: «Indien een partij aanbiedt het bewijs van een bepaald en ter zake dienend feit te leveren door een of meer getuigen, kan de rechter die bewijslevering toestaan, indien het bewijs toelaatbaar is.» Deze bepaling geldt niet voor de strafgerechten, voor zover zij uitspraak doen over de strafvordering.
Het Hof van cassatie oordeelde meermaals: «Wanneer de wet dat bewijsmiddel niet verbiedt, beslist de rechter in feite of het bewijs door getuigen op nuttige wijze kan worden geleverd, mits hij het recht van de partijen om een dergelijk bewijs te leveren, niet miskent».
Uit artikel 2 Ger.W. volgt dat regels van het gerechtelijk privaatrecht van toepassing zijn op de procedure voor de strafrechter, tenzij ze onverenigbaar zijn met wetsbepalingen of rechtsbeginselen van het strafprocesrecht.
Bij een ruime interpretatie van artikel 2 Ger.W. zou de strafrechter, wanneer de strafvordering reeds vervallen is, de bewijsregels in burgerlijke zaken kunnen aanwenden om uitspraak te doen over de onrechtmatige daad, de schade en het oorzakelijk verband. Er is dan geen verschil meer in de procesverhouding tussen de eiser en verweerder voor de burgerlijke rechter en de burgerlijke partij en (oorspronkelijke) beklaagde voor de strafrechter.
Een andere optie bestaat erin de bewijsregels van het gerechtelijk privaatrecht in strafzaken te beperken tot het bewijs en de omvang van de schade. Het Hof oordeelde op 26 februari 2002 dat «de bewijsregels in burgerlijke zaken van toepassing zijn op het verweer van de beklaagde tegen de burgerlijke rechtsvordering die tegen hem is ingesteld op grond van een te zijnen laste gelegde misdrijf, wanneer dat verweer geen verband houdt met het bewijs van het misdrijf; dat zulks inhoudt dat, ook in strafzaken, de bewijsregels van het burgerlijke recht van toepassing zijn voor het bewijs van het bestaan en de omvang van de schade».
In deze visie zou de strafrechter (in correctionele zaken) artikel 190 Sv. moeten toepassen wanneer hij uitsluitend de burgerlijke aansprakelijkheid beoordeelt en een partij een getuigenverhoor vraagt. Deze bepaling stelt dat «getuigen voor en tegen worden gehoord, indien daartoe grond bestaat». Net als artikel 915 Ger.W., kent artikel 190 Sv. de rechter een ruime beoordelingsmarge toe.
Wanneer alleen de burgerlijke aansprakelijkheid in het geding is, lijkt in de visie van het Parket-Generaal van het Hof van Cassatie (zie conclusie bij arrest 4 mei 2021, RW 2021-2022, 781) uit de termen «indien daartoe grond bestaat» voort te vloeien dat de strafrechter moet nagaan of het weigeren een getuige te horen afbreuk doet aan het recht op een eerlijk proces van de verzoekende partij. In de procesverhouding tussen de beklaagde en de burgerlijke partij is de wapengelijkheid van essentieel belang.
Het Hof oordeelde, op 24 februari 2015: «Uit artikel 6 EVRM en het daarin vervatte beginsel van de wapengelijkheid volgt dat ook de burgerlijke partij het recht heeft getuigen te doen ondervragen. De rechter beoordeelt evenwel onaantastbaar de noodzakelijkheid, de raadzaamheid en de gepastheid van die onderzoeksmaatregel. Zo de burgerlijke partij geen onbeperkt recht heeft getuigen voor het gerecht op te roepen, moet de rechter antwoorden op zijn verzoek een getuige te horen en nagaan of dit verhoor noodzakelijk is voor het achterhalen van de waarheid» (Cass. 24 februari 2015, AR nr. P.14.0076.N, onuitg. Zie ook P. De Baets en B. Van Den Bergh, «Het getuigenverhoor - Artikel 915 Ger.W.» in Artikelsgewijze commentaar met overzicht van rechtspraak en rechtsleer, Mechelen, Kluwer, 2015, 28; W. Vandenbussche, Bewijs en onrechtmatige daad, Antwerpen, Intersentia, 2017, 377 en 449-457; J. Laenens, D. Scheers, P. Thiriar, S. Rutten en B. Vanlerberghe, Handboek gerechtelijk recht, Antwerpen, Intersentia, 2020, 610-612).
In deze optiek lijkt het volgens het parket-generaal in haar voormeld advies, de noodzakelijkheid, raadzaamheid en gepastheid van het getuigenverhoor criteria te zijn die de strafrechter mag toepassen op de vraag van de (oorspronkelijke) beklaagde om in een debat beperkt tot burgerlijke aansprakelijkheid getuigen op te roepen.
Aldus komt het Parket-Generaal voor het voor dat de appelrechters regelmatig en met voldoende redenen hebben aangegeven dat het voor de waarheidsvinding en het recht op een eerlijk proces niet nodig is getuigen op de terechtzitting te horen. In zoverre kan het middel gesteund op de artikelen 6.1 EVRM en 14.1 BUPO-Verdrag, de algemene rechtsbeginselen van het recht op een eerlijk proces en het recht op tegenspraak en artikel 1382 oud BW niet worden aangenomen.
Hierna oordeelde het Hof van Cassatie in haar arrest van 4 mei 2021, RW 2021-2022, 781:
"Wanneer een beklaagde verzoekt om ter rechtszitting een getuige te horen die tijdens het vooronderzoek een voor hem belastende verklaring heeft afgelegd, moet de rechter dat verzoek enkel beoordelen in het licht van de in het middel vermelde criteria wanneer hij zich uitspreekt over de gegrondheid van de strafvordering. Dat is niet het geval wanneer de strafrechter, na de vaststelling van het verval van de strafvordering, enkel nog gelast blijft met de beoordeling van de burgerlijke rechtsvordering en dus enkel nog moet uitmaken of de beklaagde een als misdrijf omschreven feit heeft gepleegd waarvoor hij aanvankelijk is vervolgd en of de gevorderde schade daaruit voortvloeit. In dat geval oordeelt de rechter onaantastbaar of het voorgestelde getuigenverhoor dienstig is voor het bewijs van de onrechtmatige daad."
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
(...) Feitelijke en procedurele retroacta. 1.1. Huidige betwisting heeft betrekking op de aanslag in de personenbelasting voor aanslagjaar 2019, gekend onder artikel 600101888. In het bijzonder betreft de betwisting de vraag naar…
Tekst arrest (...) 1.2. Aanslag en bezwaar Eiser in hoger beroep diende aangiftes in de personenbelasting in voor de aanslagjaren 2017, 2018 en 2019. Voor de aanslagjaren 2017 en 2018 verstuurde de…
Tekst arrest 1. Voorafgaande feiten en procedure 1.1. Voorwerp van de betwisting Het geschil heeft betrekking op de aanslagen in de personenbelasting: voor aanslagjaar 2016, kohierartikel 788063390 gevestigd op naam van mevrouw…
(...) I. DE ANTECEDENTEN EN DE VORDERINGEN. Het voorwerp van de door mevrouw J. bij dagvaarding van 5 februari 2021 tegen nv L.P. (hierna nv L.P.) ingestelde vordering en de daaraan ten…
O. t/ NV W. en mede in zake P. ... 2. Situering van het geschil 2.1. De eisende partij, mevrouw O., is de weduwe van wijlen de heer V.d.W. die in 2023 is…
O. t/ NV W. en mede in zake P. ... 2. Situering van het geschil 2.1. De eisende partij, mevrouw O., is de weduwe van wijlen de heer V.d.W. die in 2023 is…
I. B. t/ NV BNP Paribas 1. Feitenrelaas Dit geschil vindt zijn feitelijke grondslag in de beëindiging van de bankrelatie tussen partijen, waarbij geïntimeerde aanspraak maakt op een vergoeding van 150 euro per…
I. B. t/ NV BNP Paribas 1. Feitenrelaas Dit geschil vindt zijn feitelijke grondslag in de beëindiging van de bankrelatie tussen partijen, waarbij geïntimeerde aanspraak maakt op een vergoeding van 150 euro per…
Commentaar: De benaming syntheseconclusie wekt evenwel enige verwarring. Een synthese schept de perceptie dat hiermee een samenvatting wordt bedoeld. De tekst van de wet heeft het niet over een samenvatting maar wel over…
BV A. t/ Belgische Staat ... Gegrondheid 1. Volgens de bepalingen van art. 748bis juncto art. 780, eerste lid, 3° Ger.W. dienen de laatste (synthese)conclusies van de partijen alle vorderingen en middelen te bevatten. Het onderwerp van…
X. t/ Y. Procedure - feitelijke voorgaanden - stellingen van partijen ... 1.1. De partijen waren gehuwd en zijn uit de echt gescheiden ingevolge vonnis uitgesproken op 16 juni 2003 door de rechtbank van…
X. t/ Vlaamse Gemeenschap I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 4 augustus 2021, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de administrateur-generaal van het Agentschap voor Natuur en…
V.H. en BV G.V.H. t/AZ I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 6 september 2021, op verwijzing gewezen na het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, correctionele kamer, van 26 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste middel Eerste onderdeel 3. Het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, correctionele kamer, van 26 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste middel Eerste onderdeel 3. Het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent van 9 september 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Ontvankelijkheid van het cassatieberoep 1. De verweerder…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 11 maart 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens artikel 19, eerste en tweede…
( ... ) 1. Voorafgaande feiten en procedure 1.1. Voorwerp van de betwisting De betwisting betreft aanslagen in de gemeentebelasting van de stad Antwerpen op vertoningen, voorstellingen of vermakelijkheden voor…
Arrest nr. 174/2025 ... - B - Ten aanzien van de bestreden ordonnantie en de context ervan B.1.1. Het beroep heeft betrekking op de lage-emissiezone in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (afgekort als «LEZ» voor low emission zone)…
Een nieuw algemeen regime voor termijnen en sancties bij verzekeringsprestaties De wet van 17 maart 2024 betreffende de termijnen en de sancties voor de verzekeringsprestaties wil een einde maken aan het…
Euthanasie bij dementie in België: het actuele wettelijk kader en de kernprobleemstelling Dementie wordt vaak als voorbeeld gebruikt om een bredere problematiek te bespreken: situaties waarin een aandoening ertoe leidt dat…
Euthanasie bij dementie in België: het actuele wettelijk kader en de kernprobleemstelling Dementie wordt vaak als voorbeeld gebruikt om een bredere problematiek te bespreken: situaties waarin een aandoening ertoe leidt dat…
Nederlands Centraal Tuchtcollege 1 Verloop van de procedure De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd – hierna IGJ – heeft op 21 februari 2018 bij het Regionaal Tuchtcollege te Den Haag tegen A. – hierna de…
“Niet beschermd” betekent niet “niet relevant” In sloop- en reconversiedossiers wordt geregeld aangevoerd dat een gebouw geen formele bescherming geniet en dus nauwelijks erfgoedrechtelijke betekenis zou hebben. Dat uitgangspunt houdt…
Geurhinder, grondrechten en bestuursvrijheid in Vlaanderen Geurhinder is meer dan een hinderlijk ongemak. In het omgevingsrecht vormt ze een klassieke breuklijn tussen economische activiteiten en woon- en leefkwaliteit. Zodra geurhinder structureel…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share