Buitencontractuele aansprakelijkheid gaat over schade die je aan iemand berokkent buiten een contract om. Denk aan een verkeersongeval, een val door een gebrekkige trap, of schade door een kind of huisdier. Met het nieuwe Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek is dit recht moderner en duidelijker opgebouwd, met regels die vroeger vaak vooral uit rechtspraak kwamen.
Waarom Boek 6 er is
De vroegere wettelijke basis was beperkt en veel kernbegrippen stonden niet scherp in de wet. Daardoor was het soms moeilijk te voorspellen wat precies gold. Boek 6 wil vooral meer duidelijkheid brengen en tegelijk een aantal verouderde uitgangspunten vervangen.
Algemene spelregels en samenloop met contract
De regels van Boek 6 zijn in principe aanvullend: vaak kan men er contractueel van afwijken, tenzij een regel of een andere wet dat niet toelaat. Boek 6 geldt uitdrukkelijk ook voor rechtspersonen.
Een grote verandering is de verhouding met contracten. In principe kan je voortaan ook je contractspartner buitencontractueel aanspreken, tenzij de wet of het contract dat uitsluit. Bij schade die samenhangt met een wanprestatie blijven de verweermiddelen uit het contract wel tegenwerpelijk, behalve in twee situaties: bij aantasting van de fysieke integriteit en bij opzettelijk veroorzaakte schade. Ook de vroegere quasi-immuniteit van de hulppersoon verdwijnt: een hulppersoon kan buitencontractueel worden aangesproken, al kan die zich wel beroepen op de verweermiddelen van zijn opdrachtgever.
Wanneer is iemand aansprakelijk
Boek 6 werkt met drie grote bronnen van aansprakelijkheid.
Ten eerste is er aansprakelijkheid voor de eigen daad (de “fout”). Een fout is de schending van een gedragsregel of van de algemene zorgvuldigheid. Boek 6 legt minder nadruk op een zuiver “subjectief” foutbegrip, maar laat wel uitsluitingsgronden toe, zoals overmacht of handelen op bevel van wet of overheid.
Opvallend is de regel over kinderen: wie jonger is dan twaalf jaar is niet aansprakelijk voor schade die hij door zijn fout veroorzaakt. Voor minderjarigen vanaf twaalf jaar en voor geestesgestoorden blijft aansprakelijkheid mogelijk, maar de rechter kan de schadevergoeding matigen.
Ten tweede is er aansprakelijkheid voor andermans daad.
Ouders met ouderlijk gezag zijn in principe foutloos aansprakelijk voor schade die hun kinderen veroorzaken. Zij kunnen niet meer ontsnappen door te bewijzen dat zij goed opvoedden of voldoende toezicht hielden. Boek 6 koppelt daaraan een verplichte verzekering voor ouderlijke aansprakelijkheid. Alleen wanneer het kind minstens zestien jaar is, kunnen ouders zich bevrijden als zij aantonen dat de schade niet het gevolg is van een fout in hun toezicht.
Daarnaast voorziet Boek 6 aansprakelijkheid voor wie belast is met toezicht op anderen, inclusief onderwijsinstellingen voor schade veroorzaakt door leerlingen. In tegenstelling tot ouders kunnen toezichthouders zich bevrijden door te bewijzen dat hen geen fout in het toezicht te verwijten valt. Ook hier geldt een verzekeringsplicht. De individuele onderwijzer wordt niet langer als aparte risicodrager naar voren geschoven.
Verder blijft er de aansprakelijkheid van de aansteller voor zijn aangestelde.
Een belangrijke modernisering is dat rechtspersonen foutloos aansprakelijk zijn voor personen die een niet-ondergeschikte bestuursfunctie uitoefenen, en voor niet-ondergeschikte vertegenwoordigers van de openbare macht. Dat maakt duidelijker wie men kan aanspreken bij schade die uit bestuur of uitoefening van publieke macht voortvloeit.
Ten derde is er foutloze aansprakelijkheid voor zaken en dieren.
De bewaarder van een gebrekkige zaak is aansprakelijk zonder dat men fout moet bewijzen. Een zaak is gebrekkig wanneer zij niet de veiligheid biedt die men redelijkerwijs mag verwachten in de omstandigheden. Ook de bewaarder van een dier draagt foutloze aansprakelijkheid.
Oorzakelijk verband: hoe koppel je feit en schade
Boek 6 bevestigt als basisregel dat een feit oorzaak is van schade als het een noodzakelijke voorwaarde was voor die schade.
Tegelijk voorziet Boek 6 twee correcties.
Een eerste correctie gaat over situaties waarin meerdere feiten elk op zichzelf de schade konden veroorzaken. Ook dan kan een feit als oorzaak gelden, zodat iemand niet ontsnapt enkel omdat er nog een andere voldoende oorzaak aanwezig was.
Een tweede correctie geeft de rechter ruimte om het verband toch af te wijzen als het verband te ver verwijderd is en het kennelijk onredelijk zou zijn de schade toe te rekenen. Daarbij wordt vooral gelet op het onvoorzienbare karakter van de schade en op de vraag of het feit betekenisvol heeft bijgedragen.
Boek 6 regelt ook de situatie van meerdere aansprakelijke personen. Wie aansprakelijk is voor dezelfde schade, is in solidum gehouden. Wie iemand aanzet tot een fout of helpt met het doel schade te veroorzaken, kan mee in solidum aansprakelijk zijn.
Eigen fout van het slachtoffer speelt eveneens mee. Als het slachtoffer ouder is dan twaalf jaar en zelf bijdroeg aan het ontstaan van de schade, wordt de vergoeding verminderd in verhouding tot die bijdrage. Bij opzettelijke schade gelden strengere regels: opzet kan ertoe leiden dat het slachtoffer niets krijgt, of dat de aansprakelijke juist volledig moet vergoeden.
Nieuw zijn ook regels voor causale onzekerheid met gedeeltelijke vergoeding volgens waarschijnlijkheid.
Als er een reële kans is dat de schade niet zou zijn ontstaan bij correct gedrag, maar men niet kan bewijzen dat de fout de schade werkelijk veroorzaakte, kan het slachtoffer een gedeeltelijke vergoeding krijgen in verhouding tot de waarschijnlijkheid.
Als meerdere gelijkaardige feiten door verschillende personen het slachtoffer aan hetzelfde risico hebben blootgesteld en niet kan worden aangetoond welk feit de schade veroorzaakte, draagt elk aansprakelijkheid volgens waarschijnlijkheid, tenzij iemand bewijst dat zijn feit geen oorzaak kon zijn.
Schade: wat is vergoedbaar
Boek 6 omschrijft schade als de economische en niet-economische weerslag van de aantasting van een juridisch beschermd belang. Niet elke schade is vergoedbaar. Verlies dat voortkomt uit een onrechtmatige activiteit die aan het slachtoffer kan worden toegerekend, geeft geen recht op vergoeding.
In principe is alleen schade door aantasting van een persoonlijk belang vergoedbaar: de titularis van het aangetaste belang vraagt vergoeding. Collectieve belangen leiden slechts tot vergoeding in de gevallen die de wet bepaalt.
Schade moet zeker zijn, maar toekomstige schade kan wel vergoed worden als ze voldoende vaststaat.
Boek 6 erkent ook schade bij terugslag: de eigen schade van iemand die wordt getroffen doordat eerst het belang van een ander werd aangetast, mits er een juridische band of een voldoende nauwe genegenheidsband is. De aansprakelijke kan daarbij verweermiddelen tegenwerpen die ook tegenover het rechtstreeks slachtoffer zouden gelden.
Boek 6 regelt ook preventiekosten: redelijke en dringende maatregelen om dreigende schade of verergering te voorkomen kunnen ten laste komen van de aansprakelijke (of van wie aansprakelijk zou zijn als de schade zich zou voordoen). Daarnaast kan de rechter bevelen of verboden opleggen om herhaling of voortzetting van de fout en verdere schade te vermijden.
Bij een bijzondere kwetsbaarheid van het slachtoffer geldt als uitgangspunt integrale vergoeding, ook als die kwetsbaarheid mee een oorzaak is. Wel zijn er regels om te onderscheiden tussen nieuwe schade, verergering en schade die enkel vroeger is opgetreden door het schadeverwekkend feit.
Hoe wordt vergoed
Het uitgangspunt blijft volledig herstel: het slachtoffer moet zoveel mogelijk worden gebracht naar de toestand alsof het schadeverwekkend feit niet gebeurde. Voor morele schade wordt gesproken over een billijke en passende vergoeding voor pijn, leed en psychische gevolgen.
Vergoeding kan via geld of via herstel in natura (of beide). Herstel in natura betekent dat de gevolgen echt ongedaan worden gemaakt. De benadeelde kan dat vragen, tenzij het onmogelijk of kennelijk onredelijk is, te veel dwang op de persoon vereist of in strijd is met menselijke waardigheid. De aansprakelijke kan herstel aanbieden, maar de benadeelde kan dat weigeren als hij daarvoor gegronde redenen heeft (bijvoorbeeld totaal gebrek aan vertrouwen).
Bij bepaalde opzettelijke inbreuken op persoonlijkheidsrechten of op eer en reputatie kan de rechter een bijkomende vergoeding toekennen die aansluit bij (een deel van) de nettowinst van de aansprakelijke, om te vermijden dat onrecht loont.
De schade wordt in principe gewaardeerd zo dicht mogelijk bij het moment van effectieve vergoeding.
Voor toekomstige schade bij aantasting van de fysieke integriteit kan de vergoeding gebeuren via forfait, kapitalisatie of rente. De rechter kan zelfs een rente opleggen om het slachtoffer te beschermen, ook als het slachtoffer dat niet vroeg.
Voordelen die het slachtoffer enkel kreeg door het schadegeval en die bedoeld zijn als vergoeding, worden in mindering gebracht. Voordelen die als gift bedoeld zijn, niet.
De rechter moet schadeposten afzonderlijk benoemen, al blijft een billijke forfaitaire totaalvergoeding mogelijk als het anders niet kan. Schade kan ook worden geschat als exact begroten te moeilijk of te duur is.
Bij lichamelijke schade bestaat een belangrijk beschermingsmechanisme: als later “nieuwe” schade of verergering blijkt die men redelijkerwijs niet kon kennen bij de beslissing of regeling, kan het slachtoffer daarvoor bijkomend vorderen. Van dat recht kan men niet afstand doen.
Voor beschadiging of verlies van een zaak zijn er regels over herstelkosten en vervangingskosten, met grenzen wanneer herstel duurder is dan vervanging en met aandacht voor waardevermindering.
Bevel of verbod om schade te voorkomen
Naast vergoeding achteraf kan de rechter ook vooraf ingrijpen. Bij een vaststaande of ernstig dreigende schending van een gedragsregel kan de rechter, op vordering van iemand die daardoor aantasting van zijn zaken of lichamelijke integriteit dreigt te lijden, een bevel of verbod opleggen om naleving af te dwingen en zo schade te vermijden.
Bijzondere regimes
Boek 6 voorziet een plaats waar bijzondere aansprakelijkheidsstelsels worden ondergebracht. Daarin is productaansprakelijkheid opgenomen (aldus kon de wet op de productaansprakelijkheid worden afgeschaft, en het systeem laat toe dat later ook andere bijzondere regimes worden toegevoegd.
Slot
Boek 6 maakt het buitencontractuele aansprakelijkheidsrecht overzichtelijker en scherper in regels. In de praktijk springen vooral deze veranderingen in het oog: makkelijker buitencontractueel aanspreken van contractspartijen, foutloze ouderlijke aansprakelijkheid met verzekeringsplicht, duidelijke foutloze aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken en dieren, nieuwe oplossingen voor causale onzekerheid en een expliciete basis voor preventieve bevelen en verboden.
Overgangsbepaling en inwerkingtreding
De wet bevat duidelijk (en zeer belangrijk voor de praktijk) de overgangsregel:
• Boek 6 is van toepassing op feiten die tot aansprakelijkheid kunnen leiden die zich hebben voorgedaan na inwerkingtreding.
• Niet van toepassing op toekomstige gevolgen van feiten van vóór de inwerkingtreding.
En de wet treedt in werking:
o• p de eerste dag van de zesde maand na bekendmaking → effectief 1 januari 2025 (want publicatie 1 juli 2024)
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share