Conventionele erfdienstbaarheden van doorgang blijven in de praktijk een veelvoorkomende bron van discussie tussen eigenaars van aanpalende percelen. Vooral bij oude vestigingstitels, vaak daterend uit een periode waarin mobiliteit en perceelsindeling er heel anders uitzagen, rijst de vraag hoe deze erfdienstbaarheden vandaag moeten worden geïnterpreteerd en uitgeoefend. Dit artikel bespreekt de belangrijkste principes die richtinggevend zijn voor de beoordeling van dergelijke geschillen, zonder verwijzing naar een concrete casus.
Een conventionele erfdienstbaarheid vindt haar oorsprong in een overeenkomst tussen partijen, die meestal wordt vastgelegd in een akte of plan van afpaling. De inhoud van de last – onder meer de locatie, breedte en modaliteiten van gebruik – wordt bepaald door deze titel.
De rechter is bindend gebonden aan wat de partijen destijds hebben overeengekomen. Zelfs wanneer de feitelijke toestand in de loop van de tijd is geëvolueerd, blijft de oorspronkelijke vestigingstitel richtinggevend, tenzij:
1. de partijen nadien een wijziging zijn overeengekomen,
2. een erfdienstbaarheid door bestemming van de eigenaar zou zijn ontstaan, of
3. een recht kan worden afgeleid uit verkrijgende verjaring (wat bij louter gedogen uitgesloten is).
Een jarenlang feitelijk ruimer gebruik dan voorzien in de titel creëert op zichzelf geen uitbreiding van de last, zolang dit gebruik niet gepaard gaat met een ondubbelzinnige, voortdurende en niet-gedoogde uitoefening van een zakelijk recht.
De vraag rijst vaak of een erfdienstbaarheid die historisch bedoeld was voor voetgangers, dieren of karren, vandaag moet worden aangepast aan moderne voertuigen. De rechtsleer en rechtspraak erkennen dat de functionaliteit van een erfdienstbaarheid mee kan evolueren met de tijd, zolang deze evolutie:
• binnen de grenzen van de titel blijft,
• geen verzwaring van de last op het lijdend erf veroorzaakt, en
• redelijkerwijze noodzakelijk is voor een normaal gebruik van het heersend erf.
Deze functionele interpretatie kan echter nooit verplichten tot het aanbieden van bijkomende oppervlakte wanneer het lijdend erf fysiek niet breder is dan de in de titel voorziene breedte. De eigenaar van het lijdend erf kan slechts gehouden worden tot het ter beschikking stellen van de ruimte die hij contractueel heeft moeten prijsgeven, niet meer.
In de praktijk ontstaat vaak een bredere toegang doordat twee aanpalende eigenaars gedurende lange tijd grond naast elkaar gebruiken als doorgang. Dit kan aanleiding geven tot een ruimere feitelijke ontsluiting, maar deze situatie heeft geen juridische consequentie wanneer:
• geen titel van mede-eigendom bestaat;
• geen vaststaande afspraak kan worden bewezen die een gemeenschappelijke “losweg” tot stand bracht;
• het gebruik door minstens één partij louter gedoogd werd;
• geen publiek gebruik kan worden aangetoond dat zou wijzen op een publieke erfdienstbaarheid.
Zonder duidelijke rechtsgrond kan een dergelijke feitelijke toestand niet worden omgezet in een zakelijk recht.
Het eigendomsrecht omvat de bevoegdheid om de eigen grond af te sluiten. Dit kan worden beperkt door:
• bestaande erfdienstbaarheden,
• wettelijke beperkingen, of
• het verbod op rechtsmisbruik.
Een afsluiting die de doorgang volgens de vestigingstitel intact laat, is in beginsel geoorloofd. De eigenaar van het lijdend erf mag maatregelen nemen om ongewenst gebruik, vooral door gemotoriseerd verkeer, te weren, op voorwaarde dat:
• de erfdienstbaarheid zelf volledig vrij blijft,
• de uitoefening van het recht van doorgang niet onmogelijk wordt, en
• de afsluiting proportioneel en gemotiveerd is.
Het vervangen van lichtere maatregelen (bijvoorbeeld wegneembare paaltjes) door een vaste afsluiting is niet onredelijk wanneer eerdere maatregelen werden omzeild of beschadigd.
Rechtsmisbruik doet zich voor wanneer een recht wordt uitgeoefend op een wijze die kennelijk de grenzen van het normale gebruik overschrijdt. Vier klassieke vormen van rechtsmisbruik worden onderscheiden:
1. Uitoefening met het enige doel schade te berokkenen.
2. Uitoefening zonder redelijk belang, terwijl er schade wordt veroorzaakt.
3. Uitoefening op een voor de titularis nuttige, maar voor de ander nadelige wijze, terwijl een even nuttige maar minder schadelijke wijze beschikbaar was.
4. Een duidelijke wanverhouding tussen het voordeel voor de titularis en het nadeel voor de andere partij.
Bij afsluitingen is het cruciaal om te beoordelen:
• of de afsluiting een legitiem doel dient (veiligheid, privacy, bescherming van eigendom),
• of de alternatieven werkbaar en even doeltreffend waren,
• of de erfdienstbaarheid in natura kan worden uitgeoefend zoals voorzien in de titel.
Wanneer de afsluiting de erfdienstbaarheid zelf niet hindert, is rechtsmisbruik moeilijk aan te tonen.
Sommige partijen vragen preventieve of negatieve declaratoire uitspraken, bijvoorbeeld een voorafgaand verbod om een erfdienstbaarheid ooit te verzwaren of uit te breiden. Een rechter kan echter slechts uitspraak doen over een bestaand geschil en kan geen toekomstige hypothetische vorderingen op voorhand ongeldig verklaren.
Het uitsluiten van toekomstige rechtshandelingen of procedures is in strijd met de toegang tot de rechter en de rechtszekerheid.
Conventionele erfdienstbaarheden worden strikt geïnterpreteerd volgens hun vestigingstitel. Feitelijke bredere doorgangen, zelfs wanneer zij jarenlang werden gebruikt, creëren geen zakelijk recht zonder duidelijke rechtsgrond. Het lijdend erf behoudt een ruime vrijheid om zijn perceel af te sluiten, op voorwaarde dat de gevestigde erfdienstbaarheid wordt gerespecteerd en geen rechtsmisbruik wordt gepleegd. Een zorgvuldig evenwicht tussen contractuele bepalingen, eigendomsrecht en proportionaliteit blijft hierbij essentieel.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
(...) Feitelijke en procedurele retroacta. 1.1. Huidige betwisting heeft betrekking op de aanslag in de personenbelasting voor aanslagjaar 2019, gekend onder artikel 600101888. In het bijzonder betreft de betwisting de vraag naar…
Tekst arrest (...) 1.2. Aanslag en bezwaar Eiser in hoger beroep diende aangiftes in de personenbelasting in voor de aanslagjaren 2017, 2018 en 2019. Voor de aanslagjaren 2017 en 2018 verstuurde de…
Tekst arrest 1. Voorafgaande feiten en procedure 1.1. Voorwerp van de betwisting Het geschil heeft betrekking op de aanslagen in de personenbelasting: voor aanslagjaar 2016, kohierartikel 788063390 gevestigd op naam van mevrouw…
(...) I. DE ANTECEDENTEN EN DE VORDERINGEN. Het voorwerp van de door mevrouw J. bij dagvaarding van 5 februari 2021 tegen nv L.P. (hierna nv L.P.) ingestelde vordering en de daaraan ten…
O. t/ NV W. en mede in zake P. ... 2. Situering van het geschil 2.1. De eisende partij, mevrouw O., is de weduwe van wijlen de heer V.d.W. die in 2023 is…
O. t/ NV W. en mede in zake P. ... 2. Situering van het geschil 2.1. De eisende partij, mevrouw O., is de weduwe van wijlen de heer V.d.W. die in 2023 is…
I. B. t/ NV BNP Paribas 1. Feitenrelaas Dit geschil vindt zijn feitelijke grondslag in de beëindiging van de bankrelatie tussen partijen, waarbij geïntimeerde aanspraak maakt op een vergoeding van 150 euro per…
I. B. t/ NV BNP Paribas 1. Feitenrelaas Dit geschil vindt zijn feitelijke grondslag in de beëindiging van de bankrelatie tussen partijen, waarbij geïntimeerde aanspraak maakt op een vergoeding van 150 euro per…
Commentaar: De benaming syntheseconclusie wekt evenwel enige verwarring. Een synthese schept de perceptie dat hiermee een samenvatting wordt bedoeld. De tekst van de wet heeft het niet over een samenvatting maar wel over…
BV A. t/ Belgische Staat ... Gegrondheid 1. Volgens de bepalingen van art. 748bis juncto art. 780, eerste lid, 3° Ger.W. dienen de laatste (synthese)conclusies van de partijen alle vorderingen en middelen te bevatten. Het onderwerp van…
X. t/ Y. Procedure - feitelijke voorgaanden - stellingen van partijen ... 1.1. De partijen waren gehuwd en zijn uit de echt gescheiden ingevolge vonnis uitgesproken op 16 juni 2003 door de rechtbank van…
X. t/ Vlaamse Gemeenschap I. Voorwerp van het beroep 1. Het beroep, ingesteld op 4 augustus 2021, strekt tot de nietigverklaring van de beslissing van de administrateur-generaal van het Agentschap voor Natuur en…
V.H. en BV G.V.H. t/AZ I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 6 september 2021, op verwijzing gewezen na het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, correctionele kamer, van 26 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste middel Eerste onderdeel 3. Het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent, correctionele kamer, van 26 juni 2024. ... II. Beslissing van het Hof Beoordeling ... Eerste middel Eerste onderdeel 3. Het…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent van 9 september 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Ontvankelijkheid van het cassatieberoep 1. De verweerder…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Antwerpen van 11 maart 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens artikel 19, eerste en tweede…
( ... ) 1. Voorafgaande feiten en procedure 1.1. Voorwerp van de betwisting De betwisting betreft aanslagen in de gemeentebelasting van de stad Antwerpen op vertoningen, voorstellingen of vermakelijkheden voor…
Arrest nr. 174/2025 ... - B - Ten aanzien van de bestreden ordonnantie en de context ervan B.1.1. Het beroep heeft betrekking op de lage-emissiezone in het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest (afgekort als «LEZ» voor low emission zone)…
Een nieuw algemeen regime voor termijnen en sancties bij verzekeringsprestaties De wet van 17 maart 2024 betreffende de termijnen en de sancties voor de verzekeringsprestaties wil een einde maken aan het…
Euthanasie bij dementie in België: het actuele wettelijk kader en de kernprobleemstelling Dementie wordt vaak als voorbeeld gebruikt om een bredere problematiek te bespreken: situaties waarin een aandoening ertoe leidt dat…
Euthanasie bij dementie in België: het actuele wettelijk kader en de kernprobleemstelling Dementie wordt vaak als voorbeeld gebruikt om een bredere problematiek te bespreken: situaties waarin een aandoening ertoe leidt dat…
Nederlands Centraal Tuchtcollege 1 Verloop van de procedure De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd – hierna IGJ – heeft op 21 februari 2018 bij het Regionaal Tuchtcollege te Den Haag tegen A. – hierna de…
“Niet beschermd” betekent niet “niet relevant” In sloop- en reconversiedossiers wordt geregeld aangevoerd dat een gebouw geen formele bescherming geniet en dus nauwelijks erfgoedrechtelijke betekenis zou hebben. Dat uitgangspunt houdt…
Geurhinder, grondrechten en bestuursvrijheid in Vlaanderen Geurhinder is meer dan een hinderlijk ongemak. In het omgevingsrecht vormt ze een klassieke breuklijn tussen economische activiteiten en woon- en leefkwaliteit. Zodra geurhinder structureel…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share