In procedures ontstaat vaak discussie over de draagwijdte van een tussenvonnis of tussenarrest waarbij de rechter een voorafgaande maatregel beveelt, zoals een deskundigenonderzoek, de overlegging van stukken of een plaatsbezoek. Partijen vragen zich dan af of de rechter daarmee al “definitief” heeft geoordeeld over aansprakelijkheid, fout of causaliteit. Dat is geen academische discussie: wie een tussenuitsprak als eindbeslissing kan bestempelen, probeert er vaak gezag van gewijsde aan te koppelen en de verdere behandeling inhoudelijk te beperken.
Deze alhier weergegeven cassatiebeslissing bevestigt op een bijzonder bruikbare manier hoe streng het onderscheid is tussen een beslissing “alvorens recht te spreken” en een echte eindbeslissing.
Het onderscheid dat alles bepaalt: eindbeslissing versus voorafgaande maatregel
Een eindbeslissing is een beslissing waarbij de rechter een geschilpunt definitief beslecht, zodat hij zijn rechtsmacht over dat punt uitput. Dat is het moment waarop, behoudens rechtsmiddelen, het punt in principe “vastligt”.
Een beslissing waarbij de rechter een voorafgaande maatregel beveelt (bijvoorbeeld om de vordering te onderzoeken of om de toestand van partijen voorlopig te regelen), is daarentegen een beslissing “alvorens recht te spreken”. Daarbij wordt nog niets beslist over de ontvankelijkheid of de gegrondheid van de vordering. De zaak wordt enkel voorbereid of tijdelijk geregeld.
Het praktische gevolg is essentieel: de rechter blijft later volledig vrij om op de grond anders te oordelen.
Debat over de maatregel maakt er géén eindbeslissing van
In de praktijk wordt regelmatig aangevoerd dat een tussenvonnis toch bindend is omdat partijen er zwaar over hebben gedebatteerd: er was betwisting, er zijn conclusies genomen, de rechter heeft middelen onderzocht en gemotiveerd waarom hij de maatregel beveelt. Het lijkt dan alsof de rechter al een knoop heeft doorgehakt.
Cassatie snijdt die redenering af. Ook al bestond er betwisting over de maatregel en hebben partijen erover debat gevoerd, dan nog blijft het een beslissing alvorens recht te spreken zolang de rechter geen geschilpunt definitief beslecht. De rechter beoordeelt enkel of een voorafgaande maatregel nodig is, niet wie gelijk heeft over de kern van het dossier.
Ook “ongeacht de aard van de betwisting”: geen achterdeur naar een veroordeling
Belangrijk is dat Cassatie dit niet beperkt tot eenvoudige of neutrale onderzoeksmaatregelen. Het principe geldt ongeacht de aard van de betwisting die gevoerd wordt over de gevorderde voorafgaande maatregel.
Dat is praktijkgericht bijzonder relevant. Want precies bij deskundigenonderzoeken duiken vaak inhoudelijke discussies op: is er al een fout aannemelijk, zijn er aanwijzingen van gebrekkig werk, lijkt aansprakelijkheid te blijken, is er een schadeverhaal te verwachten? Cassatie zegt uitdrukkelijk: zelfs consideraties die inhoudelijk lijken, maken de beslissing niet bindend zolang het kader dat van een voorafgaande maatregel blijft.
De rechter blijft vrij, ook als de formulering te ver gaat
Een tussenuitsprak kan onhandig of stevig geformuleerd zijn. Soms staat er letterlijk of impliciet iets in dat klinkt alsof aansprakelijkheid al vaststaat (“de schade moet nog worden begroot”, “de herstellingen waren ondeugdelijk”, “de tegenpartij zal moeten vergoeden”). Zulke formuleringen worden dan later gebruikt als hefboom om te beweren dat de rechter zich al heeft vastgeklikt.
Cassatie bevestigt hier een zeer bruikbaar werkinstrument voor de procespraktijk: de latere beoordeling blijft onverlet, ongeacht de gebruikte bewoordingen. Met andere woorden: zelfs wanneer de rechter ongelukkig formuleert, blijft hij in beginsel vrij om later anders te oordelen over aansprakelijkheid, fout of schade, zolang hij daarover nog geen geschilpunt definitief heeft beslist.
De concrete valkuil: deskundigenonderzoek als zogezegde definitieve aansprakelijkheid
In het besproken dossier is precies dat fout gelopen. De eerste rechter had in een tussenvonnis een deskundigenonderzoek bevolen om aansprakelijkheid en schade te onderzoeken. Na de expertise wees hij de vordering af als ongegrond. In hoger beroep werd vervolgens geoordeeld dat de eerste rechter in het tussenvonnis eigenlijk al definitief aansprakelijkheid had vastgesteld en later niet meer mocht terugkomen op dat oordeel.
Cassatie corrigeert dit. Het bevelen van een deskundigenonderzoek – zelfs na debat – is geen definitieve beslechting van aansprakelijkheid. De bodemrechter put daarmee zijn rechtsmacht niet uit. De inhoudelijke beoordeling blijft open tot de eindbeslissing.
Wat betekent dit voor de praktijk van de advocaat?
Wie zich verdedigt tegen een claim kan zich hier zeer concreet mee wapenen wanneer de tegenpartij probeert te argumenteren dat een tussenvonnis “alles al beslist heeft”. Zodra het tussenvonnis in essentie een onderzoeks- of voorlopige maatregel behelst, is het uitgangspunt: geen eindbeslissing, geen bindende knoop over aansprakelijkheid.
Wie een deskundigenonderzoek vraagt, kan tegelijk gerust zijn dat dit verzoek – en de toewijzing ervan – niet automatisch een definitieve erkenning inhoudt van de grond van de zaak. Het is een instrument om te onderzoeken, niet om te veroordelen.
In hoger beroep is dit een nuttige kapstok om te reageren tegen een appelredenering die beweert dat een eerdere tussenuitsprak gezag van gewijsde heeft “omdat daarover een zwaar debat is gevoerd”. Cassatie maakt duidelijk dat niet het debat maar het juridisch karakter van de beslissing bepaalt of er een geschilpunt definitief is beslecht.
Praktisch besluit
Een voorafgaande maatregel blijft wat zij is: een beslissing die de zaak voorbereidt of tijdelijk regelt, zonder definitieve beslechting van een geschilpunt. Zelfs wanneer de rechter motiveert, middelen beoordeelt en partijen uitvoerig debatteren, blijft de kern intact: de bodemrechter is later vrij om op de grond anders te oordelen. Dat principe voorkomt dat deskundigenonderzoeken of andere onderzoeksmaatregelen via een achterdeur worden omgevormd tot definitieve aansprakelijkheidsbeslissingen.
FAQ – Voorafgaande maatregel (art. 19, derde lid Ger.W.) en latere beoordeling
Wat is een “voorafgaande maatregel alvorens recht te spreken”?
Dat is een beslissing waarbij de rechter, tijdens de procedure, een maatregel beveelt om de zaak te kunnen onderzoeken (bv. een deskundigenonderzoek, stukken opvragen, plaatsbezoek) of om de toestand van partijen voorlopig te regelen, zonder al uitspraak te doen over wie gelijk heeft op de grond.
Is zo’n beslissing een eindbeslissing?
Nee. De Cassatie bevestigt dat dit geen eindbeslissing is maar een beslissing “alvorens recht te spreken”. De rechter put zijn rechtsmacht daarmee niet uit over de inhoud van het geschil.
Maakt het uit dat partijen uitgebreid hebben gedebatteerd over die maatregel?
Nee. Zelfs als er betwisting was, conclusies werden genomen en de rechter de middelen van partijen beoordeelde, blijft het juridisch een beslissing alvorens recht te spreken.
Kan de rechter door het bevelen van een deskundigenonderzoek impliciet aansprakelijkheid vaststellen?
Nee. Het bevelen van een deskundigenonderzoek dient om aansprakelijkheid en schade te onderzoeken, niet om aansprakelijkheid definitief vast te leggen.
Wat als het tussenvonnis formuleringen bevat die klinken alsof aansprakelijkheid vaststaat?
Cassatie is duidelijk: de latere beoordeling blijft onverlet, ongeacht de gebruikte bewoordingen. Onhandige of “verregaande” formuleringen maken van de beslissing nog geen eindbeslissing.
Kan men gezag van gewijsde inroepen op basis van zo’n tussenvonnis?
In principe niet voor de grond van de zaak. Een beslissing die enkel een voorafgaande maatregel beveelt, beslecht geen geschilpunt definitief en kan dus niet worden gebruikt om aansprakelijkheid of fout “vast te klikken”.
Wanneer is een beslissing wél een eindbeslissing in de zin van art. 19 Ger.W.?
Wanneer de rechter een geschilpunt definitief beslecht en daardoor zijn rechtsmacht over dat punt uitput. Het gaat dus niet om de vorm of de intensiteit van de motivering, maar om het effect: is het punt definitief beslist of niet?
Wat betekent dit concreet voor deskundigenonderzoeken?
Een deskundigenonderzoek is typisch een onderzoeksmaatregel. Dat betekent dat de rechter na het deskundigenverslag nog volledig vrij blijft om te oordelen: hij kan aansprakelijkheid aannemen of verwerpen, en kan de vordering gegrond of ongegrond verklaren.
Kan een appelrechter toch oordelen dat een niet-aangevochten tussenvonnis aansprakelijkheid definitief heeft vastgesteld?
Cassatie waarschuwt net voor die fout. Een appelrechter mag uit een tussenvonnis dat enkel een voorafgaande maatregel beveelt niet afleiden dat de eerste rechter een definitieve aansprakelijkheidsbeslissing nam.
Hoe gebruik ik dit als advocaat in een procedure?
Wanneer de tegenpartij beweert dat “de rechter al beslist heeft” (bv. omdat een deskundige werd aangesteld of omdat de rechter stevige taal gebruikte), kan je hierop antwoorden: het gaat om een voorafgaande maatregel; de rechter heeft nog geen geschilpunt definitief beslecht; er is geen uitputting van rechtsmacht en geen bindende beslissing over aansprakelijkheid.
Wat is de belangrijkste take-away?
Een voorafgaande maatregel is bedoeld om te onderzoeken of voorlopig te regelen — niet om definitief te veroordelen. De bodemrechter blijft inhoudelijk vrij tot hij effectief een eindbeslissing neemt.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share