Geen automatisme naar verval van strafvordering
Ook onder de gelding van artikel 27 van de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering blijft het uitgangspunt dat een overschrijding van de redelijke termijn niet automatisch leidt tot het verval van de strafvordering. Het verval is een ingrijpende sanctie die slechts passend wordt geacht wanneer de overschrijding een bijzonder ernstig gevolg heeft gehad voor het verloop van het proces. De rechter kan dus oordelen dat het verval geen gepaste sanctie is wanneer de overschrijding niet tot gevolg heeft gehad dat de bewijsvoering of het recht van verdediging ernstig en onherstelbaar werd aangetast. Het louter vaststellen van traagheid of tijdsverloop volstaat niet: de overschrijding moet een procesrechtelijk effect hebben dat het eerlijk proces daadwerkelijk ondermijnt en niet meer kan worden hersteld.
De toetssteen is de impact op bewijsvoering en verdediging
De kern van de redelijke-termijnsanctionering onder artikel 27 ligt in de beoordeling van de gevolgen van de vertraging. De rechter focust daarbij op de vraag of de vertraging het proces fundamenteel heeft beschadigd, in het bijzonder door de bewijsvoering te ontregelen of door het recht van verdediging in een onomkeerbaar nadelige positie te plaatsen. Wanneer die ernstige en onherstelbare aantasting niet blijkt, kan de rechter wettig besluiten dat de strafvordering niet vervalt en dat een andere vorm van herstel of compensatie volstaat. Daarmee wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds een procedure die te lang duurde, en anderzijds een procedure die door dat tijdsverloop ook substantieel oneerlijk werd.
De rechter hoeft niet alle mogelijke gevolgen te overlopen
Een belangrijk punt in de rechtspraak is dat de rechter niet verplicht is om alle wettelijk voorziene rechtsgevolgen van een overschrijding van de redelijke termijn systematisch te bespreken. Hij moet dus niet in zijn beslissing één voor één uiteenzetten waarom elk mogelijk gevolg niet aan de orde is. Evenmin moet hij alle omstandigheden bespreken die overeenkomstig artikel 27 een impact zouden kunnen hebben op de uit te spreken sanctie. Dit geldt in het bijzonder wanneer er geen specifiek, doelgericht verweer is gevoerd dat de rechter verplicht om bepaalde alternatieve sancties expliciet te onderzoeken. De beoordeling hoeft dus niet te worden opgebouwd als een volledig schema van mogelijke sancties; het volstaat dat de rechter een keuze maakt binnen het wettelijk kader en die keuze verantwoordt.
De motiveringsplicht is beperkt maar essentieel
De rechter moet wel duidelijk maken welk gevolg hij aan de vastgestelde overschrijding verbindt en waarom hij dat gevolg in de voorliggende zaak gepast acht. Dat is de minimale maar essentiële motiveringsplicht. Met andere woorden: de rechter hoeft niet exhaustief te zijn, maar hij moet transparant zijn. Hij moet tonen dat hij de overschrijding heeft vastgesteld, dat hij een rechtsgevolg eraan koppelt, en dat hij kan uitleggen waarom precies dat rechtsgevolg als passend wordt beschouwd in het concrete geval. Zo wordt vermeden dat de overschrijding louter symbolisch wordt vastgesteld zonder juridische betekenis, maar tegelijk wordt voorkomen dat de rechter tot onwerkbare motivering wordt gedwongen.
Het zwaartepunt ligt bij het gevoerde verweer
Deze benadering heeft duidelijke procesrechtelijke implicaties. Wie de zwaarste sancties wil bekomen, zal de rechter daartoe moeten brengen door een specifiek en onderbouwd verweer te voeren. Wanneer niet meer wordt aangevoerd dan de algemene stelling dat de redelijke termijn is overschreden, volstaat doorgaans een beperkte motivering waarin de rechter aangeeft welk gevolg hij passend acht. Wie daarentegen expliciet het verval van de strafvordering vraagt, zal aannemelijk moeten maken dat de vertraging het eerlijk proces werkelijk heeft ontwricht door de bewijsvoering of de verdediging ernstig en onherstelbaar te schaden. Zonder dergelijke concrete onderbouw laat men de rechter ruimte om te besluiten dat de overschrijding wel moet worden vastgesteld, maar dat de zwaarste sanctie niet gerechtvaardigd is.
FAQ
Wat is het uitgangspunt bij een overschrijding van de redelijke termijn onder artikel 27 V.T. Sv.?
Dat er geen automatisme is. De rechter moet een passend rechtsgevolg verbinden aan de overschrijding, maar is niet verplicht om meteen naar het verval van de strafvordering te grijpen.
Wanneer komt verval van de strafvordering wél in aanmerking?
Alleen wanneer de overschrijding van de redelijke termijn ertoe heeft geleid dat de bewijsvoering of het recht van verdediging van de beklaagde ernstig en onherstelbaar is aangetast.
Is het voldoende dat de procedure “te lang” heeft geduurd om verval te krijgen?
Nee. De duur op zichzelf volstaat niet. Doorslaggevend is of de vertraging ook een concrete, zware en irreversibele impact heeft gehad op de eerlijkheid van het proces.
Moet de rechter altijd uitleggen waarom hij géén verval van de strafvordering uitspreekt?
Niet noodzakelijk. Als er geen specifiek verweer is dat het verval vraagt en onderbouwt, hoeft de rechter niet uitdrukkelijk te verantwoorden waarom verval niet aan de orde is.
Moet de rechter alle mogelijke wettelijke gevolgen van de overschrijding bespreken?
Nee. De rechter hoeft niet alle wettelijk mogelijke rechtsgevolgen, noch de voorwaarden daarvoor, in zijn beoordeling te betrekken. Hij moet enkel duidelijk maken welk gevolg hij toepast en waarom dat in de zaak passend is.
Moet de rechter alle omstandigheden opsommen die volgens artikel 27 een rol kunnen spelen?
Nee. Zonder een specifiek middel of verweer dat zulke omstandigheden op tafel legt, is de rechter niet verplicht om daarover uitdrukkelijk te motiveren.
Wat is de minimale motiveringsplicht van de rechter?
Hij moet vermelden welk rechtsgevolg hij aan de overschrijding van de redelijke termijn verbindt en waarom hij dat gevolg gepast acht.
Waarom legt de rechtspraak het zwaartepunt bij het verweer van de verdediging?
Omdat de rechter niet verplicht is om ambtshalve alle mogelijke sancties te onderzoeken. Wie een specifieke sanctie wil (zoals verval), moet dat uitdrukkelijk vragen en inhoudelijk onderbouwen.
Welke processtrategie volgt hieruit voor de verdediging?
Niet enkel de overschrijding aantonen, maar vooral concreet uitleggen welke aantasting van de bewijsvoering of het recht van verdediging daardoor is ontstaan en waarom die aantasting ernstig én onherstelbaar is.
Kan de rechter bij termijnoverschrijding ook een mildere sanctie toepassen?
Ja. Als er geen ernstige en onherstelbare aantasting is, kan de rechter oordelen dat een ander rechtsgevolg dan verval passend is, zolang hij dat gevolg motiveert.
Tips voor de verdediging bij overschrijding van de redelijke termijn (artikel 27 V.T. Sv.)
Maak van “te lang geduurd” een concreet nadeel
Een zuivere klacht dat de procedure te lang duurde, levert vaak alleen een beperkte sanctie op. Zet de redelijke termijn altijd om in een tastbaar procesnadeel: wat is er door het tijdsverloop moeilijker, onmogelijk of onbetrouwbaar geworden? De rechter zoekt vooral naar de impact op de bewijsvoering en het recht van verdediging.
Onderbouw het “ernstig en onherstelbaar” karakter
Wie verval van strafvordering wil, moet aantonen dat de termijnoverschrijding niet zomaar hinderlijk was, maar de verdediging werkelijk heeft ondermijnd op een manier die niet meer kan worden hersteld. Benadruk het onomkeerbare: verdwenen stukken, verloren sporen, onvindbare getuigen, herinneringen die aantoonbaar vervaagd zijn, context die niet meer kan worden gereconstrueerd.
Koppel het nadeel aan de kern van de bewijsvoering
Het sterkste verweer toont niet enkel “nadeel”, maar nadeel dat rechtstreeks raakt aan het bewijs. Toon aan dat je niet langer dezelfde controle kan uitoefenen op cruciale elementen van het dossier. Hoe meer je aantoont dat net de tegenspraak over het bewijs onmogelijk is geworden, hoe dichter je bij de zwaarste sancties komt.
Formuleer expliciet welke sanctie je vraagt
Rechters moeten niet alle mogelijke wettelijke rechtsgevolgen spontaan overlopen. Wie een specifiek gevolg wil (zoals verval, of een bepaalde compensatie), moet het uitdrukkelijk vragen. Zet je eis helder in je besluiten: vraag niet alleen “vaststelling”, maar een concreet rechtsgevolg.
Dwing de rechter tot positie door gericht verweer
Zonder specifiek verweer volstaat voor de rechter een sobere motivering: “overschrijding vastgesteld, dit gevolg acht ik passend.” Als je wil dat de rechter zich over alternatieven uitspreekt, moet je die alternatieven op tafel leggen met argumenten. Dwing de discussie open: waarom is een mildere sanctie onvoldoende? Waarom is precies dit rechtsgevolg passend?
Werk met tijdslijn en procesmomenten
Visualiseer de overschrijding. Leg een eenvoudige chronologie voor met de stiltes en inertie in het onderzoek of de procedure. Identificeer de periodes waarin niets gebeurde, en koppel die periodes aan het concreet nadeel dat intussen ontstond. De combinatie “inertie + gevolg” is procesmatig krachtig.
Wees eerlijk over verantwoordelijkheid voor vertraging
Als de vertraging (deels) samenhangt met verzoeken van de verdediging, benoem dit dan zelf, maar onderscheid dat van de echte probleemperiodes. Maak duidelijk waar de onverklaarde stilstand zat en waarom die niet aan jou te wijten is. Rechters prikken snel door pogingen om eigen proceskeuzes als termijnoverschrijding te framen.
Gebruik het arrest als motiveringswapen
Het relevante punt is: de rechter moet aangeven welk gevolg hij verbindt aan de overschrijding en waarom. Vraag dus expliciet om een gemotiveerde keuze. Zet in besluiten dat een loutere vaststelling zonder betekenisvolle remedie ontoereikend is gelet op de vastgestelde overschrijding, en dat de rechter daarom een duidelijk rechtsgevolg moet bepalen en verantwoorden.
Voorzie een plan B naast verval
Vraag subsidiair een alternatieve sanctie. Als je enkel verval vraagt en de rechter volgt je niet, blijft er vaak weinig over. Bouw trapsgewijs: primair verval (met zware onderbouwing), subsidiair een duidelijk omschreven vermindering of andere concrete remedie. Dit verhoogt de kans dat er minstens een tastbare sanctie volgt.
Veranker het in fairness, niet in emotie
Vermijd een puur moreel betoog (“dit is onrechtvaardig”). Het arrest laat verstaan dat de toets juridisch is: aantasting van bewijsvoering en verdediging. Houd de argumentatie technisch, bewijsgericht en verifieerbaar.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share