Wanneer een rechter het conditio sine qua non-verband tussen een fout (of wanprestatie) en een schade beoordeelt, moet hij zich een scenario voorstellen waarin het foutieve element uit de feitelijke historiek wordt weggedacht. Daarbij geldt een strikte methoderegel: men mag het foutieve element neutraliseren, maar men mag de overige omstandigheden van het schadegeval niet wijzigen. De vraag is dus niet of de schade “ook op een andere manier had kunnen ontstaan”, maar of zij zich, in dezelfde concrete omstandigheden, ook zou hebben voorgedaan als men enkel het foutieve element wegdenkt.
Die regel krijgt bijzondere scherpte in dossiers waarin de rechter met hypothetische toekomstscenario’s wordt verleid: mogelijke latere beëindigingen, alternatieve keuzes van partijen, of andere gebeurtenissen die zich in werkelijkheid niet hebben voorgedaan. Zulke scenario’s mogen niet dienen om het oorzakelijk verband te ontkrachten wanneer zij neer komen op het herschrijven van de omstandigheden van het schadegeval.
Ontbinding wegens wanprestatie en het doel van schadevergoeding
Bij ontbinding van een overeenkomst wegens contractuele wanprestatie is het uitgangspunt dat de schuldeiser moet worden geplaatst in de toestand waarin hij zich zou hebben bevonden indien de schuldenaar correct had uitgevoerd. Dit “herstel in de hypothetische toestand bij correcte uitvoering” fungeert als richtsnoer voor de begroting van de schade.
Binnen dat kader kan ook vergoeding worden toegekend voor het verlies van een kans op het verwerven van een voordeel of het vermijden van een nadeel, op voorwaarde dat dat kansverlies aan de wanprestatie kan worden toegerekend via een conditio sine qua non-verband. Ook bij kansbenadering blijft het causale criterium dus leidend: zonder fout zou de schade zich niet op dezelfde wijze hebben voorgedaan.
Kansverlies en causaliteit: dezelfde toets, andere schadeomschrijving
Het verlies van een kans wordt vaak ingezet wanneer de rechter niet met voldoende zekerheid kan vaststellen hoe de feiten zich zonder fout zouden hebben ontwikkeld. In zo’n situatie wordt de schade niet als het “zeker gederfde voordeel” omschreven, maar als het verlies van de kans om dat voordeel te realiseren. De schadevergoeding wordt dan proportioneel bepaald, in verhouding tot de grootte van die kans.
Maar die techniek verandert niets aan de causale methodiek: ook bij kansverlies moet men het foutieve element wegdenken zonder de rest van de omstandigheden te hertekenen. De contra-feitelijke oefening blijft dezelfde: hoe zou de situatie eruit hebben gezien bij correcte uitvoering, met behoud van alle overige concrete omstandigheden?
Het verbod om de omstandigheden te wijzigen: geen hypothetische alternatieve beëindigingen
Een cruciaal spanningspunt ontstaat wanneer het oorzakelijk verband wordt afgewezen omdat de overeenkomst “mogelijk ook op andere wijze” had kunnen eindigen. Redeneringen die steunen op een loutere mogelijkheid dat de samenwerking later rechtmatig had kunnen worden beëindigd, of dat de benadeelde zelf (rechtmatig of onrechtmatig) had kunnen beëindigen, schuiven hypothetische gebeurtenissen naar voren die zich feitelijk niet hebben voorgedaan. Daarmee verschuift men van “dezelfde omstandigheden zonder fout” naar “andere omstandigheden zonder fout”.
De methoderegel verzet zich daartegen. Het conditio sine qua non-verband kan niet worden ontkend door te verwijzen naar denkbare alternatieve oorzaken of alternatieve toekomstpaden die niet in de concrete historiek besloten liggen. Anders gezegd: men mag niet argumenteren dat een schade niet noodzakelijk door de fout werd veroorzaakt omdat eenzelfde schade zich theoretisch ook op een andere manier had kunnen voordoen. De toets vraagt niet of de schade “had kunnen gebeuren”, maar of zij “zou zijn gebeurd” in dezelfde omstandigheden, met enkel het foutieve element verwijderd.
De praktische betekenis: onderscheid tussen hypothetische mogelijkheid en contra-feitelijke reconstructie
In causale discussies is het verleidelijk om te redeneren in termen van mogelijkheden: een overeenkomst kan altijd eindigen, een loopbaan kan altijd kantelen, partijen kunnen altijd keuzes maken. Maar de juridische toets verlangt een contra-feitelijke reconstructie die aan de werkelijkheid verankerd blijft. Het foutloze scenario is geen vrij verhaal, maar een gecontroleerde variant van dezelfde feitelijke context.
Daaruit volgt dat “mogelijkheidsargumenten” slechts relevant zijn wanneer zij werkelijk deel uitmaken van de concrete omstandigheden en historiek, en niet wanneer zij enkel berusten op algemene denkbaarheid. Het verschil is fundamenteel: de contra-feitelijke hypothese is een instrument om causaliteit te toetsen, niet om achteraf nieuwe onzekerheden te creëren die de feitelijke context vervangen.
FAQ – Ontbinding, schadevergoeding, verlies van een kans en oorzakelijk verband
Wat is het doel van schadevergoeding bij ontbinding wegens contractuele wanprestatie?
De schadevergoeding beoogt de schuldeiser te plaatsen in de toestand waarin hij zich zou hebben bevonden indien de schuldenaar zijn verbintenis was nagekomen.
Kan “verlies van een kans” worden vergoed bij contractuele wanprestatie?
Ja. De rechter kan vergoeding toekennen voor het verlies van een kans om een voordeel te verwerven of een nadeel te vermijden, wanneer dat kansverlies aan de foutieve niet-uitvoering kan worden toegerekend.
Wat is de causale toets bij vergoeding voor kansverlies?
Er moet een conditio sine qua non-verband bestaan tussen de fout en het verlies van de kans. Dat betekent dat de schade zich zonder de fout niet op dezelfde wijze zou hebben voorgedaan.
Hoe construeert de rechter de contra-feitelijke hypothese?
De rechter moet abstractie maken van het foutieve element in de historiek van het schadegeval, zonder de andere omstandigheden te wijzigen, en nagaan of de schade zich ook in dat geval zou hebben voorgedaan.
Wat betekent “verbod om de omstandigheden te wijzigen” concreet?
Men mag de fout wegdenken, maar men mag niet bijkomende hypothetische gebeurtenissen invoeren die zich in werkelijkheid niet hebben voorgedaan om zo het oorzakelijk verband te ontkrachten.
Waarom was de redenering “de overeenkomst had ook op andere manieren kunnen eindigen” problematisch?
Omdat dat uitgaat van hypothetische beëindigingen die niet tot de feitelijke omstandigheden behoren en daardoor de omstandigheden van het schadegeval wijzigt. Volgens de tekst kan men het causale verband niet ontkennen door louter te verwijzen naar andere mogelijke manieren waarop de schade zich per hypothese had kunnen voordoen.
Is de vraag of de schade zich zonder fout ‘had kunnen’ voordoen dezelfde als ‘zou’ voordoen?
Neen. De relevante vraag is of de schade zich in dezelfde omstandigheden, maar zonder het foutieve element, zou hebben voorgedaan.
Waarom wordt kansverlies vaak gebruikt in situaties van onzekerheid?
Omdat de rechter soms niet met voldoende zekerheid kan vaststellen wat er zonder fout zou zijn gebeurd. Door de schade als verlies van een kans te omschrijven, kan men toch tot een proportionele vergoeding komen.
Is “verlies van een kans” volgens de tekst werkelijk een zelfstandige schade?
De tekst werkt een kritische visie uit: in de praktijk fungeert kansverlies vaak als een beredeneerde fictie om een onderliggend reëel nadeel proportioneel te vergoeden in functie van de waarschijnlijkheid van het oorzakelijk verband.
Wat bedoelt de tekst met proportionele aansprakelijkheid?
Een aansprakelijkheid in verhouding tot de waarschijnlijkheid van het conditio sine qua non-verband. De tekst stelt dat dit concept accurater beschrijft wat in de praktijk gebeurt dan de omweg via “kansschade”.
Welke schade ziet de tekst bij onrechtmatige beëindiging van een samenwerkingsovereenkomst?
De tekst werkt minstens twee sporen uit: een tijdelijke aantasting van het vermogen om via arbeid in behoeften te voorzien (met loon als ramingscriterium), en eventueel het verlies van een contractueel voordeel (begrepen als een verschil tussen wat contractueel zou zijn genoten en de waarde van het herwonnen arbeidsvermogen/arbeidsmarktwaarde).
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share