De redelijke termijn als rechtswaarborg
Het recht op behandeling van een zaak binnen een redelijke termijn behoort tot de kern van een eerlijk proces. In fiscale geschillen duikt dit thema vooral op wanneer proceduretermijnen ontsporen door structurele achterstand bij de rechtbanken en hoven. Een belangrijke nuance is dat de waarborg van de redelijke termijn niet automatisch op elk onderdeel van een fiscaal geschil van toepassing is. Zij is vooral relevant wanneer de procedure aanleiding kan geven tot een sanctie van strafrechtelijke aard, zoals belastingverhogingen die als punitief worden beschouwd. Voor het zuiver fiscale luik – het vaststellen of innen van belastingen als publiekrechtelijke verplichting – wordt die waarborg doorgaans niet aanvaard.
Het toepassingsgebied van de redelijke termijn in fiscale procedures
Bij belastingverhogingen kan het recht op behandeling binnen een redelijke termijn wél spelen omdat dergelijke verhogingen, afhankelijk van hun aard en zwaarte, kunnen worden gezien als strafsanctie. Daardoor worden de processuele garanties van het eerlijk proces relevant, waaronder de redelijke termijn.
In dat kader is het niet voldoende dat een procedure lang duurt; de rechter beoordeelt steeds of de duur, rekening houdend met de omstandigheden, nog verantwoord is. Factoren die daarbij een rol spelen zijn onder meer de aard en complexiteit van het dossier, het gedrag van de overheid, het gedrag van de belastingplichtige en de wijze waarop het gerecht de zaak heeft behandeld. Enkel vertraging die aan de overheid kan worden toegerekend, komt in aanmerking.
Er bestaat geen automatische drempel waaronder de termijn altijd redelijk is of waarboven zij altijd onredelijk wordt. Toch wordt in de praktijk vaak gewerkt met richttermijnen die een rechter toelaat om de beoordeling te structureren.
Structurele rolachterstand als enige oorzaak van vertraging
Soms blijkt de vertraging niet veroorzaakt door het dossier zelf, maar door de organisatie van het gerecht: een overbelaste rol, beperkte capaciteit of een structureel tekort aan gespecialiseerde kamers. In zulke gevallen wordt het spanningsveld tussen de redelijke termijn als grondrecht en de realiteit van justitiële achterstand bijzonder scherp.
Wanneer de rechter vaststelt dat de vertraging uitsluitend te wijten is aan overbelasting van de rol, wordt de redelijke termijn schending in principe duidelijk toerekenbaar aan de overheid. Dit maakt de vaststelling juridisch helder, maar zegt nog niets over het gevolg dat daaraan moet worden gekoppeld.
Geen automatische sanctie: het recht zwijgt over het gevolg
Een cruciaal probleem in dit domein is dat noch het algemene mensenrechtenkader, noch het fiscaal recht zelf precies bepaalt welk rechtsherstel moet volgen wanneer een overschrijding van de redelijke termijn wordt vastgesteld.
De grondregel blijft dat de rechter het procesrecht moet respecteren: hij kan niet ambtshalve een sanctie toekennen die niet werd gevraagd, en hij mag geen beslissing nemen buiten het kader van de vorderingen zoals ze door partijen zijn geformuleerd.
Daardoor kan het gebeuren dat een rechter de schending van de redelijke termijn uitdrukkelijk vaststelt, maar er geen rechtsgevolg aan verbindt omdat er geen duidelijke, ontvankelijke vordering voorligt die dat rechtsherstel mogelijk maakt.
Ultra petita: waarom de rechter niet ‘uit zichzelf’ corrigeert
Zelfs wanneer de rechter sympathie zou hebben voor het middel, kan hij niet zomaar een vermindering van de belastingverhoging of een andere compensatie toekennen als dat niet expliciet werd gevraagd. Doet hij dat toch, dan oordeelt hij ultra petita: hij treedt buiten het kader van de vordering. Dit is een fundamentele processuele fout.
Hieruit volgt een belangrijk praktisch inzicht: wie zich beroept op schending van de redelijke termijn, moet niet enkel de schending aantonen, maar ook uitdrukkelijk en precies formuleren welk rechtsgevolg wordt gevraagd, en dat in de syntheseconclusies.
Schadevergoeding als theoretische uitweg
Wanneer vermindering of wegvallen van een belastingverhoging niet ontvankelijk of niet gevorderd is, wordt soms gedacht aan een alternatieve vorm van rechtsherstel: schadevergoeding naar burgerrechtelijk recht wegens foutieve werking van de overheid of schending van een fundamenteel procesrecht.
In theorie kan een onredelijke vertraging aanleiding geven tot dergelijke schadevergoeding. In de praktijk botst dit vaak op procesrechtelijke obstakels: het moet ontvankelijk gevorderd zijn, het moet binnen het juiste procedurekader worden ingesteld, en het kan niet zomaar als bijkomende gedachte in een lopend fiscaal geschil worden “meegenomen” zonder correcte juridische grondslag.
Bovendien is schadevergoeding niet vanzelfsprekend: er moet schade worden aangetoond en er moet een juridisch aanvaardbare causaliteit bestaan tussen de schending en die schade.
Besluit: erkenning is niet genoeg
De overschrijding van de redelijke termijn kan dus volledig vaststaan, zelfs uitsluitend veroorzaakt zijn door structurele gerechtelijke overbelasting, en toch zonder concreet gevolg blijven. De verklaring is eenvoudig: het procesrecht laat geen herstel toe zonder duidelijke, ontvankelijke vordering.
De belangrijkste les is dat de redelijke termijn in fiscale procedures geen automatisch wapen is dat bij vastgestelde vertraging tot strafvermindering leidt. De effectiviteit ervan hangt af van drie voorwaarden: de toepasselijkheid op het punitieve luik, de correcte toerekening van de vertraging aan de overheid, en vooral de procesrechtelijk correcte en uitdrukkelijke vordering in de syntheseconclusies.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Faillissement NV P.S. t/ Faillissement NV L. ... I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Gent van 8 april 2019. ... III. Beslissing van het…
Faillissement NV P.S. t/ Faillissement NV L. ... I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Gent van 8 april 2019. ... III. Beslissing van het…
(. .. ) (. .. ), met vennootschapszetel te (. .. ), ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen onder nummer (. .. ) ; eiseres, tegen: 1. ( ... ), X. , niet ingeschreven…
(. .. ) In de zaak van: ( ... ), met zetel te ( ... ), ingeschreven in de Kruispuntbank van Ondernemingen onder nummer (... ), eisende partij, hierbij aangeduid als( ... ), tegen: ( …
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share