1. De plaats van kwijtschelding in het moderne faillissementsrecht
Het huidige insolventierecht vertrekt uit een tweesporenlogica. Enerzijds wil de wetgever de ondernemer die te goeder trouw tegenslagen kende, een reële tweede kans bieden. Anderzijds blijft het uitgangspunt overeind dat het systeem geen beloning mag worden voor wie door manifest onverantwoord gedrag een faillissement mee in de hand werkte.
In dat spanningsveld past de kwijtschelding van restschulden. Zij vormt geen automatisch gevolg van het faillissement, maar een instrument om een eerlijke herstart mogelijk te maken. De wetgever heeft de toegang tot kwijtschelding laagdrempelig willen houden, precies omdat dit mechanisme de rehabilitering van de gefailleerde beoogt. Maar die rehabilitering kent grenzen.
Een belangrijke grens is de situatie waarin de gefailleerde “kennelijk grove fouten” heeft begaan die hebben bijgedragen tot het faillissement. In dat geval kan kwijtschelding geheel of gedeeltelijk worden geweigerd.
2. De procedure: verzet tegen kwijtschelding door belanghebbenden
Het wettelijk systeem laat toe dat belanghebbenden (waaronder schuldeisers, curator en openbaar ministerie) tussenkomen om die kwijtschelding te laten beperken of weigeren.
Het mechanisme werkt als volgt. Vanaf de bekendmaking van het faillissementsvonnis kan elke belanghebbende via verzoekschrift vorderen dat:
• de kwijtschelding slechts gedeeltelijk wordt toegekend, of
• de kwijtschelding volledig wordt geweigerd,
op voorwaarde dat er sprake is van kennelijk grove fouten die tot het faillissement hebben bijgedragen.
De beoordeling ligt bij de rechter, die hierover een gemotiveerde beslissing moet nemen. In de praktijk leidt dit tot procedures waarin kwijtschelding niet langer louter als herstelmaatregel wordt bekeken, maar waarin ook het gedrag van de gefailleerde wordt gewogen tegen fundamentele normen van voorzichtigheid en eerlijk ondernemerschap.
3. Het begrip “kennelijk grove fout”: aansluiting bij bestuurdersaansprakelijkheid
Voor de invulling van “kennelijk grove fouten” wordt aangeknoopt bij het gelijknamige begrip uit de aansprakelijkheidsregeling voor bestuurders: de kennelijk grove fout die heeft bijgedragen tot het faillissement.
Het begrip vereist meer dan gewone onzorgvuldigheid. Het gaat om een onbetwistbare, manifeste fout waarvan elk redelijk persoon wist of moest weten dat zij schade zou veroorzaken. De fout moet bovendien hebben bijgedragen tot het faillissement, zonder noodzakelijk de enige of doorslaggevende oorzaak te zijn.
Belangrijk is dat deze toets niet neerkomt op een moreel oordeel over de gefailleerde, maar op een normatief criterium: welk gedrag is dermate manifest roekeloos dat het onverenigbaar is met de doelstelling van een “tweede kans” voor de eerlijke maar ongelukkige ondernemer?
4. Causaliteit: “bijdragen” is ruimer dan “veroorzaken”
Een centrale nuance in de regeling is het causale verband. De wet spreekt over fouten die “hebben bijgedragen tot” het faillissement. Dit betekent dat de rechter niet beperkt is tot de zoektocht naar dé oorzaak. Hij mag teruggaan in de keten van antecedenten en nagaan welke gedragingen in het traject naar insolventie een relevante rol hebben gespeeld.
Met andere woorden: een fout kan voldoende relevant zijn om kwijtschelding te weigeren ook al is zij niet exclusief of rechtstreeks de onmiddellijke aanleiding voor het faillissementsvonnis. De fout moet het risico op insolventie op manifeste wijze hebben vergroot of het faillissement voorspelbaar hebben gemaakt.
5. Ondernemen zonder realistisch perspectief: wanneer de start zelf een “kennelijk grove fout” vormt
Een bijzonder relevante toepassing is de situatie waarin iemand een ondernemingsactiviteit opstart terwijl objectief vaststaat dat er geen enkele reële kans bestaat om duurzaam te ondernemen.
In de hier verder weergegeven en alhier besproken rechtspraak wordt de kern scherp geformuleerd: het opstarten van een ondernemingsactiviteit als natuurlijke persoon zonder financiële buffer, terwijl men reeds overladen is met gigantische schulden, biedt geen enkel redelijk vooruitzicht dat die activiteit ook maar enigszins zal helpen om de historische schulden en kosten af te bouwen, nog los van de lopende schulden.
De fout bestaat dan niet in één concrete handeling, maar in het starten of voortzetten van een onderneming in omstandigheden waarin:
• het aanvangsvermogen ontbreekt,
• geen financieringsbron bestaat,
• het passief reeds van bij de start uitzonderlijk zwaar is,
• en de mislukking in feite voorspelbaar is.
Het ondernemingsavontuur wordt dan niet gezien als een moedige herstart, maar als een manifest roekeloze stap waarvan elke redelijk ondernemer moet weten dat deze onvermijdelijk eindigt in insolventie.
6. Een feitencomplex dat wijst op roekeloosheid en onzuivere intenties
De rechtspraak toont dat kennelijk grove fout vaak niet wordt afgeleid uit één element, maar uit een samenhangend geheel van omstandigheden en gedragingen.
Feiten die daarbij zwaar kunnen doorwegen zijn onder meer:
• een reeds zeer zware schuldenberg vóór de opstart van de activiteit;
• bijkomende schulden die ontstaan tijdens de nieuwe activiteit;
• geen enkel spoor van reële ondernemingsopbrengsten of actief;
• het ontbreken van elementaire verplichtingen, zoals het niet betalen van sociale bijdragen;
• gedragingen die de indruk wekken dat het doel eerder het verkrijgen van kwijtschelding is dan het uitbouwen van een levensvatbare onderneming.
Waar het ondernemerschap slechts een vehikel lijkt te zijn om toegang te krijgen tot een kwijtscheldingsmechanisme, wordt de gefailleerde niet langer gezien als de “te goeder trouw getroffen” ondernemer, maar als iemand die het tweedekansbeleid instrumenteel gebruikt.
7. De grenzen van het tweedekansbeleid
Het tweedekansbeleid heeft een duidelijke doelgroep. Het is bedoeld voor wie door tegenslag, economische omstandigheden of misrekening in moeilijkheden kwam, en die in wezen als bonafide ondernemer kan worden beschouwd.
De rechter kan daarom oordelen dat iemand die start of doorstart in volstrekt uitzichtloze omstandigheden, niet beantwoordt aan het profiel dat de wetgever voor ogen had.
Een belangrijke onderliggende gedachte is dat kwijtschelding geen verzekering tegen roekeloosheid mag worden. Een systeem dat ook de manifest roekeloze ondernemer automatisch zou bevrijden van restschulden, zou afbreuk doen aan zowel de maatschappelijke aanvaardbaarheid als het preventieve karakter van het insolventierecht.
8. Gedeeltelijke weigering: kwijtschelding op maat
Een bijzonder interessant aspect is dat de weigering niet noodzakelijk alles-of-niets hoeft te zijn. De wet laat uitdrukkelijk toe dat kwijtschelding slechts gedeeltelijk wordt geweigerd.
In de praktijk betekent dit dat:
• kwijtschelding kan worden geweigerd ten aanzien van specifieke schuldvorderingen (bijvoorbeeld van bepaalde schuldeisers die het initiatief namen),
• terwijl zij voor de overige restschulden toch wordt toegestaan.
Hierdoor ontstaat een genuanceerd systeem waarin de rechter de sanctie kan afstemmen op het concrete belang en de concrete schuldeisers, zeker wanneer andere belanghebbenden zich niet verzetten.
Deze mogelijkheid maakt de regeling tegelijk soepeler en scherper: soepeler omdat niet automatisch het volledige kwijtscheldingsvoordeel verloren gaat, maar scherper omdat net de schulden waarvoor het laakbare gedrag relevant is, buiten het bereik van kwijtschelding kunnen worden gehouden.
9. Besluit: kennelijk grove fout als moreel-juridische filter
De regeling van kwijtschelding heeft een sociaal-economische finaliteit: herstel en herintegratie. Maar het begrip “kennelijk grove fout” fungeert als filter die die finaliteit beschermt tegen misbruik.
De rechter hanteert daarbij een strenge norm: niet elke fout volstaat, maar wel de fout die zó manifest is dat iedere redelijk mens het schadelijk gevolg had moeten voorzien.
In ondernemingscontext krijgt dit bijzondere scherpte wanneer iemand een activiteit aanvat zonder de minste reële slaagkans, terwijl de schuldenlast op voorhand reeds onoverbrugbaar is. In zulke omstandigheden wordt de keuze om te ondernemen zelf het probleem: zij vormt dan een kennelijk grove fout die het faillissement voorspelbaar maakt.
Daarmee wordt duidelijk waar het insolventierecht de grens trekt: wie te goeder trouw struikelt, krijgt een tweede kans; wie roekeloos onderneemt zonder redelijke slaagkans, kan die kans verliezen, geheel of gedeeltelijk.
Casus
De casus draait om een failliete ondernemer-natuurlijke persoon die kwijtschelding van restschulden vraagt, maar waarbij twee schuldeisers zich daartegen verzetten omdat hij volgens hen kennelijk grove fouten heeft begaan die hebben bijgedragen tot het faillissement.
De feiten in essentie:
De gefailleerde startte op 1 januari 2018 een zelfstandige activiteit als natuurlijke persoon (diensten als expediteur/inklaring en verzending van goederen voor een Chinese firma, hoofdzakelijk via telewerk vanuit Italië). Reeds bij de opstart had hij echter een enorme schuldenlast, vooral door definitieve correctionele veroordelingen die verband hielden met zijn vroegere handelsactiviteiten via vennootschappen. Die schuldenlast bedroeg meer dan 13 miljoen euro (waaronder belangrijke fiscale schuldvorderingen die in het faillissement werden ingediend en door de curator integraal aanvaard).
Tijdens de ondernemingsactiviteit was er geen aantoonbaar ondernemingsactief en bleken er ook geen reële inkomsten of resultaten. De enige vermogenscomponent die in het faillissement werd vastgesteld, was een bedrag van ongeveer 84.637 euro, afkomstig uit een reservatair erfdeel uit de nalatenschap van zijn moeder. De gefailleerde had daarvan zelfs afstand gedaan, ondanks zijn immense schuldenlast, wat aanleiding gaf tot een Pauliaanse vordering die werd toegekend.
Daarnaast bouwde de gefailleerde tijdens zijn activiteit nieuwe schulden op, onder meer doordat hij nooit sociale bijdragen betaalde. Het faillissement kwam er uiteindelijk na een dagvaarding door het openbaar ministerie wegens onbetaalde sociale bijdragen.
De kern van het geschil in hoger beroep:
1. De schuldeisers wilden de kwijtschelding laten weigeren wegens kennelijk grove fouten.
2. e gefailleerde vroeg dat hij toch kwijtschelding zou krijgen (of dat de weigering beperkt zou zijn).
De rechter oordeelt dat het opstarten van een nieuwe zelfstandige activiteit zonder enige financiële buffer, terwijl men reeds met een schuldenberg van meer dan 13 miljoen euro is overladen en zonder reële financieringsbron, geen enkele slaagkans bood en dat dit gedrag als een kennelijk grove fout moet worden beschouwd die heeft bijgedragen tot het faillissement. Er was volgens het hof een manifest gebrek aan realistisch perspectief: elke redelijk ondernemer moest weten dat dit onvermijdelijk op een faillissement zou uitlopen. Ook wees het geheel van feiten erop dat de activiteit (mede) werd opgestart met het oog op het verkrijgen van kwijtschelding.
Uitspraak:
Het hof weigert kwijtschelding niet voor alle schulden, maar beperkt de weigering tot de schuldvorderingen van de twee schuldeisers die het verzet hadden ingesteld. Voor de overige restschulden wordt kwijtschelding wel toegestaan. De vordering om een ondernemingsverbod op te leggen wordt verworpen. De rechtsplegingsvergoedingen worden omgeslagen tussen partijen.
Opgelet: Deze tekst omvat slechts een gedeeltelijke inhoud
Word ook lid en lees onbeperkt alle bijdragen.
Nv A.S.L. t/ Nv I., E.V., I.M. en A.V. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een arrest van het Hof van Beroep te Antwerpen van 2 maart 2017. ... III. Beslissing…
In de zaak van: De heer J.D. q.q., advocaat te (…), handelend in zijn hoedanigheid van curator van het faillissement van de BV B., met zetel te (…), ingeschreven in…
B. bv, met zetel te 9000 Gent, ...eiseres,tegenR. bv, met zetel te 2580 Putte, verweerster,I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOFHet cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te…
Men is niet alleen verbonden door verbintenissen die men zelf aangaat, maar ook voor verbintenissen die aangegaan zijn middels geldige vertegenwoordiging of mandaat. Toch kan men ook gehouden zijn…
AIR SERVICE LIEGE nv, met zetel te 3500 Hasselt, Voogdijstraat 29, eiseres, tegen 1. ING nv, met zetel te 1000 Brussel, Marnixlaan 24, 2.a. E.V. 2.b. I.M. 2.c. A.V. verweerders, I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht…
Arrest nr. 119/2016 Onderwerp van de prejudiciële vragen Bij arrest van 27 mei 2015 (…) heeft het Arbeidshof te Antwerpen, afdeling Antwerpen, de volgende prejudiciële vragen gesteld: “1. Schendt art. 464/1, § 8…
OPINIE(deze tekst is een persoonlijke overtuiging van Advocaat Elfri De Neve)In een aantal gevallen kan een collectieve schuldenregeling mensen met schuldoverlast helpen. Toch kent deze wetgeving geen onverdeeld succes en krijgt ze…
Tekst arrest (O.B. / OCMW Sint-Andries) ( ... ) 1. Relevante gegevens. Appellante( ... ) werd tot de procedure collectieve schuldbemiddeling toegelaten bij beschikking van 19 maart 2001. Op 29 oktober 2001 werd door de…
Parafrase arrest 1. De antecedenten en de vorderingen 1. Op 2 januari 2020 werd BV(BA) M.K. failliet verklaard. NV M.I. was zaakvoerder van M.K. van bij diens oprichting in 2009 (onder de…
Z.L. t/ G.C.V. D. ... 2. Samenvatting van de vorderingen en standpunten van de partijen Eiser verhuurt aan verweerster een handelshuis gelegen te Aalst (...) ingevolge een handelshuurovereenkomst die inging op 1 april 2017. 2.1…
F.B. t/ W.D. Motivering ... III. Beoordeling A. Voorafgaandelijk Dhr. B. vordert op hoofdeis de ontbinding van de huurovereenkomst ten laste van dhr. D. Dhr. D. vordert op tegenvordering in hoofdorde de nietigverklaring van de…
X t/ Y ... De appellante en haar zus, de eerste geïntimeerde, zijn de kinderen van de de cuius (DC). De tweede en derde geïntimeerden, zijn de kleinkinderen van de DC en de kinderen van eerste…
Arrest nr. 262.447 ... Beoordeling 6. Artikel 26 van de wet van 17 juni 2013 «betreffende de motivering, de informatie en de rechtsmiddelen inzake overheidsopdrachten en bepaalde opdrachten voor werken, leveringen, diensten en concessies» (hierna: wet…
NV Proximus t/ NV DCA I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Brussel van 18 november 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1. Krachtens…
Arrest I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen het vonnis in hoger beroep van de rechtbank van eerste aanleg West-Vlaanderen, afdeling Brugge, van 3 april 2024. ... III. Beslissing van het Hof Beoordeling 1…
Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars t/ B. I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 17 december 2024. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
C. t/ Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen de beslissing van de Nederlandstalige kamer van beroep van het Beroepsinstituut van vastgoedmakelaars van 19 april 2023. ... III. Beslissing…
... - B - B.1.1. De prejudiciële vraag heeft betrekking op artikel XX.107, § 1, van het Wetboek van economisch recht dat bepaalt: «Het vonnis van faillietverklaring en het latere vonnis dat de staking van betaling vaststelt…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer – 24 november 2006, RW 2009-2010, 954 I. Rechtspleging voor het Hof Het cassatieberoep is gericht tegen een vonnis, op 22 maart 2004 in hoger beroep gewezen…
Toelichting: De referendarissen bij de rechterlijke orde: schets van hun statuut, opdracht en deontologie Carl DE BUSSCHERE, RW 2012-2013, 562 Inhoud: I. Schets van het statuut van de referendarissen bij de rechterlijke orde A…
Nieuw Burgerlijk WetboekDe preferentiële toewijzing wordt geregeld door artikel 2.3.13 NBWWanneer het huwelijksvermogensstelsel eindigt door het overlijden van een van de echtgenoten, kan de langstlevende, tegen opleg indien daartoe grond…
Een lijfrente wordt in de rechtsleer omschreven als een rechtsverhouding krachtens welke een persoon aan een andere persoon verplicht is tot een periodieke uitkering van een geldbedrag, gedurende het leven…
Il. Beroepen vonnis Investeren in andermans woning verrijking zonder oorzaak waarbij de kosten de normale lasten in de huishouding overschrijden - verrijking zonder oorzaakWanneer de uitgaven van de ene feitelijke…
PrincipesDe vastgoedmakelaar heeft recht op commissieloon in dien de beoogde verkoopovereenkomst effectief tot stand komen ten gevolge van zijn tussenkomst De vastgoedmakelaar heeft recht op commissie wanneer de koop met…
T.D. t.\ P.W. en N.V. II. Feiten en vorderingen 1. Eiser voert aan dat hij, in de zomer van 2011, verschillende (telefonische) contacten heeft gehad met verweerders met betrekking tot…
E. t./ B. bvba( ... )Antecedenten1. Het geschil vindt zijn oorsprong in een overeenkomst van "verkoopstoelating - verhuring van diensten", door de partijen ondertekend op 2 juli 2010.1.1. Met deze…
Rechtspraak: • Hof van Cassatie, 1e Kamer 2 februari 2006, RW 2008-2009, 926 .... III. Beslissing van het Hof Beoordeling Eerste middel 1…
Elfri.be bestaat als site sinds 2003. Sinds 15 augustus 2018 werkt de site in haar nieuwste editie met Arc3c als uitgever. Nieuw is de https omgeving, het dynamisch karakter, web 3 .0 technologie, betere zoekmogelijkheden en een 40 tal nieuwe functies. De site wordt inhoudelijk voortdurend, lees dagelijks, aangepast en aangevuld met de recentste wetswijzigingen, nieuwe rechtspraak en nieuwe rechtsleer. Bijna alle rechtspraak die in België aandacht krijgt is terug te vinden op de elfri.be. Anders dan andere dure websites, hebben we een technologie uitgewerkt waarbij de gezochte informatie onmiddellijk wordt verschaft door een gewone vraagstelling in gewoon Nederlands, het weze op de site zelf, het weze gewoon in Google. Wij spreken uw taal en werken niet met onbegrijpelijke of onlogische boomstructuren die verwijzen naar documenten die ofwel niet relevant, ofwel niet kunnen gelezen worden. Om volledige informatie met bronnen, rechtsleer, rechtspraak en wetgeving, kan u een vrij goedkoop abonnement nemen (reeds mogelijk vanaf 1 maand)
In een procedure wordt principieel geoordeeld op basis van het gerechtsdossier zoals gestaafd middels stukken die door partijen worden neergelegd. De conclusies houden de middelen in tot ondersteuning van de eis…
Bronnen en referenties Bücherhexe (2007). Paul Watzlawick. Wikipedia die freie Enzyklopädie. Verkregen 04-02-2007 van http://de.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick ExplicitImplicity (2007). Paul Watzalwick. Wikipedia, the free encyclopedia. Verkregen 04-02-2007 van http://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Watzlawick Auteur onbekend (2006). Uittreksel van ‘De…
Principieel is in toepassing van het WER een persoonlijk faillissement van een (ex) bestuurder (nieuwe naam voor zaakvoerder) mogelijk, los van het faillissement van de onderneming waarin deze optrad. Boek I…
Hoe kan men onroerende goederen verkrijgen door verkrijgende verjaring? voorwaarden: - een voortdurend bezit - een onafgebroken bezit - een openbaar bezit - een niet dubbelzinnig bezit - een bezit als eigenaar…
Artikel 213 Burgerlijk wetboek stelt: “Echtgenoten zijn jegens elkaar tot samenwoning verplicht, zij zijn elkaar getrouwheid, hulp en bijstand verschuldigd”. Deze bepaling werd opgenomen in Hoofdstuk VI Wederzijdse rechten en verplichtingen…
ONTLEDING LASTER ONDER DE GELDING VAN HET Sw. 1867 • Laster bestaat erin aan een persoon kwaadwillig een bepaald feit ten laste te leggen dat zijn eer kan krenken of hem…
De regels betreffende de foutaansprakelijkheid worden weergegeven in de artikelen 1382 en 1383 oud Burgerlijk Wetboek. Volgens deze artikelen dient degene die door zijn fout of nalatigheid aan een ander schade…
Een nietig verklaarde overeenkomst kan voor partijen geen grondslag van rechten en verplichtingen zijn. De nietige overeenkomst kan ook niet aan derden worden tegengeworpen. Bovendien werkt een nietige rechtshandeling terug…
Voorbeelden van beschikkingen: uittreksel uit het gerechtelijk wetboek: Art. 98. Wanneer een rechter wettig verhinderd is of er een plaats van rechter openstaat in een rechtbank van eerste aanleg of van koophandel…
Art. 474 Sw. 2024 (Inwerkintreding 8 april 2026) Verzwarende factoren van diefstal en afpersing stelt: “Bij de keuze van de straf of maatregel en de zwaarte ervan voor een in deze…
Nr. P.15.0880.N H J, inverdenkinggestelde, eiser, tegen H W, burgerlijke partij, verweerder. I. RECHTSPLEGING VOOR HET HOF Het cassatieberoep is gericht tegen het arrest van het hof van beroep te Gent…
Rechtspraak: • Raad van State,12e Kamer – 9 juni 2009, RW 2010-2011, 25: Samenvatting: Wanneer het bestuur voornemens is ten aanzien van een bestuurde een maatregel te nemen die hem op…
Bekom toegang tot alle informatie op deze website
Met een abonnement krijgt u toegang tot een schat aan bijkomende informatie (vaak elders niet te vinden), lezen van de volledige teksten zonder beperkingen, verwijzingen naar wetten, rechtspraak en wetten, antwoorden op nog meer vragen, opzoekingen allerhande mogelijkheid tot knippen, plakken, afdrukken, modellen, tips, trics, aandachtspunten professioneel gedeelte en zoveel meer.
Met een abonnement (vanaf 5,95 euro per maand) heeft u steeds een professionele juridische bibliotheek met 25.000 bijdragen ter beschikking
BVBA Advocatenkantoor Elfri De Neve
Stationsstraat 29 - 9700 Oudenaarde
voor afspraak 055/31.86.47
Fax: 055/31.14.03
U heeft geen toegang tot knippen, plakken, opslaan, printen, downloaden, raadpleging archief, sociaal netwerk, vacaturedienst slechts gedeeltelijke toegang tot deze pagina. Om hiervan gebruik te maken van deze functies en diensten dient u u een pro-abonnement te nemen. klik hier voor de verschillende formules
Share